Mae biliau cartref yn parhau i fod yn uchel ar draws y DU, ond mae rhai ffyrdd o hyd i wirio nad ydych yn talu mwy nag sydd angen. Gall llawer o aelwydydd arbed cannoedd o bunnoedd bob blwyddyn drwy wneud rhai newidiadau allweddol.
Beth sydd yn y canllaw hwn
Lleihau eich bil ffôn cartref a band eang
Hyd yn oed os ydych chi'n hapus gyda'ch darparwr ac yn meddwl eich bod chi'n cael cytundeb da, cofiwch fod yna lawer o gyflenwyr ffôn a band eang a gall fod yn hawdd lleihau’r biliau hyn trwy ymchwilio newid.
Mae’n bwysig i ystyried costau eich llinell daear wrth edrych ar gostau band eang - gan fod nifer o gytundebau sy’n ymddangos yn rhad yn gwneud i chi gymryd rhent llinell ddrud. Yn y rhan fwyaf o achosion, bydd angen llinell daear arnoch i gael band eang.
Nid yw erioed wedi bod yn haws newid darparwr ffôn cartref a band eang – mae rheolau newydd yn golygu y gall pob cwsmer ddisgwyl proses symlach a chyflymach os ydynt eisiau newid. A gallech arbed cannoedd o bunnoedd ar eich biliau. Dysgwch fwy am newid yn ein canllaw Sut i leihau eich bil ffôn cartref a rhyngrwyd.
Sicrhewch fil ffôn symudol rhatach
A yw eich contract ffôn symudol yn dod i ben? A ydych yn ceisio dod o hyd i'r ffordd rataf o gael y ffôn ddiweddaraf?
Dyma ychydig o awgrymiadau i gadw'ch biliau'n isel:
- Defnyddiwch offer ar-lein i ddadansoddi'ch biliau ac argymell contract
- Trafodwch gyda chyflenwyr - cofiwch mai chi sydd wrth y llyw
- Defnyddiwch wefannau cymharu prisiau i ddod o hyd i'r cynnig gorau i chi.
Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Sut i arbed arian ar eich ffôn symudol, a rhowch gynnig ar ein cynlluniwr Cyllideb hawdd ei ddefnyddio am ddim.
Torri cost eich bil dŵr
Y bil dŵr a charthffosiaeth blynyddol cyfartalog yng Nghymru a Lloegr yw £639, yn ôl Discover Water. Ac er na allwch newid cyflenwr dŵr, mae yna ffyrdd o arbed arian ar filiau.
Er enghraifft, gallech:
- osod mesurydd dŵr am ddim
- cael llai o faths a newid i gawodydd
- newid i ben cawod mwy effeithlon.
Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Sut i leihau eich bil dŵr.
Help gan y llywodraeth i leihau eich biliau ynni
Mae prisiau nwy a thrydan yn cael eu rheoli gan gap ar brisiau ynni Ofgem. Mae hyn yn cyfyngu ar yr hyn y gall eich cyflenwr ei godi arnoch am bob uned o ynni rydych chi'n ei ddefnyddio.
Mae yna lawer o dariffau ar gael nawr am lai na'r cap ar brisiau, felly mae'n werth edrych a allwch chi gael bargen well.
Os ydych chi'n byw yng Nghymru, Lloegr a’r Alban gallwch gymharu bargeinion ynni gan ddefnyddio gwefannau cymharu, fel:
- Clwb Ynni Rhad MoneySavingExpertYn agor mewn ffenestr newydd
- Cymharu bargeinion ynni ar Which?Yn agor mewn ffenestr newydd
Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am y cyflenwyr y gallwch newid iddynt yng Ngogledd IwerddonYn agor mewn ffenestr newydd ar wefan y Consumer Council.
Fel arfer mae'n rhatach talu trwy Ddebyd Uniongyrchol misol, yn hytrach nag arian parod neu siec.
Hyd yn oed os nad ydych chi'n newid cwmnïau ynni, efallai y byddwch chi'n arbed arian trwy symud i dariff gwahanol. Er enghraifft, os ydych chi'n berchen ar gar trydan, mae yna fargeinion a all gael prisiau is i chi os ydych chi'n pweru eich cerbyd dros nos.
Darganfyddwch fwy am dariffau ynni cerbydau trydanYn agor mewn ffenestr newydd ar MoneySavingExpert.
Am fwy o gymorth ariannol a ffyrdd o wneud eich cartref yn fwy effeithlon o ran ynni, gweler ein canllaw Sut i leihau eich biliau ynni.
A allwch chi leihau eich bil ynni?
Mae cap prisiau Ofgem bellach yn £1,723 y flwyddyn.
Mae’r cap ar brisiau ynni yn gyfyngiad ar faint y gall gostio fesul uned o nwy neu drydan pan fyddwch ar dariff amrywiol safonol eich cyflenwr. Mae’r ffigur blynyddol yn seiliedig ar yr hyn y mae aelwyd gyfartalog yn ei ddefnyddio.
Mae cytundebau sefydlog ar gael am lai na’r cap ar brisiau i gwsmeriaid newydd a chwsmeriaid presennol. Darganfyddwch fwy am sut i leihau eich bil ynni.
Mae eich bil ynni yn cynnwys cost yr hyn rydych chi'n ei ddefnyddio, ynghyd â swm dyddiol a elwir yn ‘dâl sefydlog’. Dyma pam mae balans eich mesurydd yn gostwng, hyd yn oed os nad ydych chi'n defnyddio nwy na thrydan.
Mae hyn ar fin newid o ran nwy. Bydd y llywodraeth yn gofyn i Ofgem ddileu taliadau sefydlog ar gyfer nwy erbyn 2027/28, a throsglwyddo'r gost i'r pris rydych chi'n ei dalu am bob uned o nwy. Nid yw hyn o reidrwydd yn golygu y bydd eich bil yn is. Os byddwch yn defnyddio llai o nwy, mae'n debygol y byddwch yn talu llai. Os byddwch yn defnyddio mwy, gallech dalu mwy.
Beth bynnag, bydd gennych fwy o reolaeth dros yr hyn rydych chi'n ei dalu, ac ni chodir tâl dyddiol arnoch pan nad ydych chi'n defnyddio nwy. Bydd y llywodraeth yn amlinellu cymorth ar gyfer cartrefi a allai fod ar eu colled, maes o law.
Nid yw'r taliadau sefydlog ar gyfer trydan yn newid eto. Mae'r llywodraeth yn ystyried sut y gellid diwygio taliadau sefydlog ar gyfer trydan. Tan hynny, os nad ydych wedi ychwanegu credyd at eich mesurydd ers peth amser, gwiriwch a oes dyled ar eich mesurydd rhagdaledig. Efallai y bydd angen i chi ymweld â gwefan eich cyflenwr ynni i gael gwybod sut i wneud hynny.
Yn Lloegr, os ydych chi'n byw mewn cartref sydd ym mandiau Treth Gyngor A i D, byddwch yn derbyn £100 yn uniongyrchol i'ch cyfrif banc o fis Ionawr 2027 ymlaen, i helpu gyda biliau uwch. Gallwch wirio eich band Treth GyngorYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK neu ar eich bil Treth Gyngor.
Os ydych chi'n byw yng Nghymru, yr Alban neu Ogledd Iwerddon, bydd eich llywodraeth yn penderfynu a ddylid cynnig cynllun tebyg.
Gostyngiad Cartref Cynnes
Mae’r Cynllun Gostyngiad Cartref CynnesYn agor mewn ffenestr newydd yn cynnig cartrefi incwm isel gostyngiad o £150 i helpu gyda biliau ynni. Mae’r cynllun ar agor am geisiadau rhwng mis Hydref a mis Mawrth pob blwyddyn, bydd angen i chi wneud cais yn uniongyrchol i’ch darparwr ynni.
Taliad Tanwydd Gaeaf
Mae hwn yn daliad di-dreth i bensiynwyr yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon o hyd at £300 i helpu pobl dros oedran Pensiwn y WladwriaethYn agor mewn ffenestr newydd i gadw'n gynnes yn ystod y gaeaf. Mae rhai pobl yn ei alw'n lwfans tanwydd gaeaf.
Bydd pawb dros oedran Pensiwn y Wladwriaeth yn cael y taliad, fodd bynnag, bydd angen i chi ei dalu'n ôl drwy'r system dreth os oes gennych enillion blynyddol dros £35,000.
Os ydych chi'n disgwyl y bydd eich enillion dros £35,000, gallwch optio allan o'r taliad drwy ffurflen ar-lein sydd ar gael ar GOV.UK o fis Ebrill 2026 ymlaen. Mae opsiwn ffôn ar gael os na allwch ddefnyddio'r llwybr ar-lein hwn. Gallwch bob amser optio yn ôl yn y dyfodol.
Mae CThEF wedi darparu cyfrifiannell ar GOV.UK i'ch helpu i weithio allan a fydd cyfanswm eich incwm dros £35,000. Gwiriwch a fydd CThEF yn cymryd eich Taliad Tanwydd Gaeaf yn ôlYn agor mewn ffenestr newydd
Os ydych yn byw yn yr Alban
Byddwch yn derbyn y Taliad Gwresogi Gaeaf i Bobl o Oedran Pensiwn, taliad cyfatebol, os:
- rydych yn hŷn nag Oedran Pensiwn y Wladwriaeth, ac
- yn ennill £35,000 neu lai.
Bydd y taliad yn awtomatig i'r rhan fwyaf o bobl, sy'n golygu nad oes rhaid i chi wneud cais. Dylech fod wedi derbyn llythyr sy'n cynnwys manylion eich taliad.
Os nad ydych wedi cael llythyr ond rydych chi'n meddwl y gallech fod yn gymwys, mae'n hawdd darganfod hyn. Defnyddiwch y gwiriwr cymhwyseddYn agor mewn ffenestr newydd ar mygov.scot i weld a ydych chi'n gymwys.
Gallwch hefyd ddefnyddio ein Cyfrifiannell budd-daliadau i wirio'n gyflym a ydych chi'n gymwys i gael unrhyw fudd-daliadau neu grantiau.
Sut mae Taliad Tanwydd y Gaeaf yn gweithio?
Mae'r swm a gewch yn dibynnu ar eich oedran a phwy sy'n byw yn eich cartref.
Os ydych wedi cael y taliad o'r blaen, dylech ei gael eto heb orfod hawlio, os ydych yn bodloni'r meini prawf.
Dylech hefyd ei gael yn awtomatig os ydych yn bodloni'r meini prawf oedran a phreswylio, ac yn cael unrhyw un o'r ystod eang o fudd-daliadau'r llywodraeth. Mae'r rhain yn cynnwys:
- Credyd Pensiwn
- Credyd Cynhwysol
- Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn Seiliedig ar incwm (ESA)
- Lwfans Ceisio Gwaith yn Seiliedig ar incwm (JSA).
Os ydych yn gymwys, byddwch yn derbyn llythyr ym mis Hydref neu fis Tachwedd yn cadarnhau faint o arian y gallwch ei ddisgwyl. Os gwnaethoch gais am Gredyd Pensiwn yn ddiweddarach ac yn gymwys, byddwch yn cael eich taliad yn nes ymlaen. Os ydych yn byw gyda rhywun, dim ond un ohonoch fydd yn cael y taliad hyd yn oed os yw'r ddau ohonoch yn gymwys.
Bydd y llythyr hefyd yn esbonio sut y gallwch ddiweddaru unrhyw wybodaeth anghywir, fel eich manylion banc.
Tua thair wythnos ar ôl i chi gael y llythyr - i'r rhan fwyaf o bobl bydd hyn ym mis Tachwedd neu fis Rhagfyr - bydd y Taliad Tanwydd Gaeaf yn cael ei dalu i'ch cyfrif banc dewisol.
Y cyfeirnod talu ar eich datganiad banc fydd 'Tanwydd Gaeaf DWP'.
Darganfyddwch fwy am Daliad Tanwydd y Gaeafn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK .
Os oes angen i chi wneud cais, ffoniwch linell gymorth y Taliad Tanwydd Gaeaf ar 0800 731 0160 .
Y Gronfa Argyfwng a Chydnerthedd
Os ydych yn byw yn Lloegr ar incwm isel ac angen help gyda chostau hanfodion, efallai y bydd y Gronfa Argyfwng a Chydnerthedd yn gallu helpu.
Mae angen i chi wneud cais drwy'ch cyngor lleolYn agor mewn ffenestr newydd
Rhoddir cefnogaeth fesul achos a gallai gynnwys:
- hanfodion sy'n gysylltiedig â chadw'n gynnes ac yn lân, fel cynhyrchion mislif, dillad cynnes, blancedi neu sebon
- darparu offer, fel oergelloedd, rhewgelloedd, poptai neu gogyddion araf
- helpu i osod mesurau effeithlonrwydd ynni neu inswleiddio
- help gyda biliau band eang neu ffôn
- costau cludiant hanfodol, fel atgyweirio ceir neu dalu am betrol
- talebau bwyd i deuluoedd yn ystod gwyliau'r ysgol.
Mae cynlluniau ar wahân ar gael os ydych yn byw yng Nghymru, yr Alban neu Ogledd Iwerddon:
Os ydych yn byw yn yr Alban, darganfyddwch fwy am y Scottish Welfare FundYn agor mewn ffenestr newydd ar wefan Llywodraeth yr Alban.
Os ydych yn byw yng Nghymru, darganfyddwch fwy am y Gronfa Cymorth DewisolYn agor mewn ffenestr newydd ar wefan Llywodraeth Cymru.
Os ydych yn byw yng Ngogledd Iwerddon, darganfyddwch fwy am y Social Fund Budgeting LoanYn agor mewn ffenestr newydd ar nidirect.
A ydych yn talu gormod o Dreth Cyngor?
Yn ôl MoneySavingExpert, mae canoedd o filoedd o gartrefi yn y band Treth Cyngor anghywir. Felly, mae’n werth sicrhau nad ydych yn gordalu.
Ni ddylai gymryd mwy na deg munud i ddarganfod. Ac efallai gallwch arbed cannoedd o bunnoedd a chael ad-daliad.
Os ydych yn cael budd-daliadau penodol, efallai byddwch yn gymwys i gael Gostyngiad Treth Cyngor.
Hefyd gwiriwch a ydych yn gymwys am ostyngiad o hyd at 50% o’ch bil Treth Cyngor, os ydych:
- yn byw ar eich pen eich hun
- ond yn byw gyda phlant o dan 18 oed, neu
- mae gennych amgylchiadau arbennig eraill.
Darganfyddwch fwy yn ein canllaw llawn i Dreth Cyngor.
Tori costau gyrru a thrafnidiaeth gyhoeddus
P'un a ydych yn gyrru neu'n defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus, mae'n debyg bod costau teithio yn cyfrif am lawer o'ch gwariant misol.
Fodd bynnag, mae digon o ffyrdd o dorri costau teithio. Mae'r rhain yn cynnwys:
- dod o hyd i yswiriant car rhatach
- prynu tanwydd rhatach
- archebu tocynnau trên ymlaen llaw.
Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Costau prynu a rhedeg car.
Canfyddwr prisiau petrol
Dewch o hyd i'r prisiau petrol a diesel gorau yn eich ardal chi o ddata llywodraeth fyw.
Talwch eich biliau mewn pryd
Gall ffioedd talu hwyr ddileu arbedion, felly mae'n bwysig sicrhau eich bod yn talu'ch biliau mewn pryd.
Dyma rai awgrymiadau i helpu i aros ar ben eich biliau:
- talu am filiau rheolaidd yn fisol trwy Debyd Uniongyrchol
- siarad â'r bobl y mae arnoch arian iddynt os ydych yn cael trafferth.
Os ydych yn wynebu costau byw uwch, darganfyddwch am ffynonellau incwm a chefnogaeth ychwanegol yn ein hadran Help gyda chostau byw.
Darganfyddwch fwy yn ein canllawiau:
Cymorth gyda chostau bwyd
Biliau bwyd yw'r gost fwyaf i lawer o bobl ar ôl talu eu rhent neu forgais.
Mae yna lawer o wefannau a all eich helpu i leihau biliau siopa bwyd. Dyma rai o'r rhai mwyaf poblogaidd:
Os na allwch fforddio prynu bwyd, edrychwch ar ein blog am ble i gael bwyd am ddim.
