Treth Gyngor: beth ydyw, beth yw’r gost a sut i arbed arian

Mae faint o Dreth Gyngor byddwch yn ei thalu yn dibynnu ar werth eich cartref a ble rydych yn byw.

Darganfyddwch eich awdurdod lleol a faint mae angen i chi ei dalu drwy ddefnyddio’r dolenni isod:

• Lloegr – Sut mae Treth Gyngor yn gweithioYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK
• Yr Alban – Gostyngiadau ac eithriadauYn agor mewn ffenestr newydd ar mygov.scot
• Cymru – Darganfyddwch a ydych yn gymwysYn agor mewn ffenestr newydd ar llyw.cymru.

O’r fan honno gallwch gael gwybodaeth ar y Dreth Gyngor.

Efallai y bydd modd i chi gysylltu â hwy yn uniongyrchol a holi.

Gallech gael gostyngiad ar eich Treth Gyngor os rydych:

• ar incwm isel
• yn fyfyriwr neu’n byw gyda myfyrwyr
• yn byw ar eich pen eich hun neu os mai chi yw’r unig oedolyn yn eich cartref
• yn cael rhai budd-daliadau, fel Credyd Cynhwysol, Lwfans Ceisio Gwaith Dull Newydd, Cymhorthdal ​​Incwm, Credyd Pensiwn, neu Lwfans Cyflogaeth a Chymorth Dull Newydd (os ydych chi'n gymwys)
• chi neu rywun sy’n byw gyda chi gydag anabledd ac o ganlyniad yn gorfod byw mewn cartref mwy
• gydag amhariad meddyliol difrifol neu’n byw gyda rhywun sydd â chyflwr o’r fath
• rhywun sy'n gadael gofal - gallech gael hyd at 100% oddi ar eich bil Treth Gyngor. Mae cymhwysedd fel arfer yn berthnasol rhwng 18 a 25 oed (neu 26 yn yr Alban). Gwiriwch gyda'ch cyngor lleol i ddarganfod beth sydd ar gael yn eich ardal
• yn aelod o’r lluoedd arfog, yn ddibynnol ar eich amgylchiadau
• wedi symud i gartref gofal neu ysbyty
• yn y carchar – oni bai eich bod yn treulio dedfryd o garchar am fethu â thalu Treth Gyngor.

Darganfyddwch fwy am bwy all gael gostyniad a sut i wneud cais, defnyddiwch y dolenni isod:

• Lloegr – Sut mae Treth Gyngor yn gweithioYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK
• Yr Alban – Gostyngiadau ac eithriadauYn agor mewn ffenestr newydd ar mygov.scot
• Cymru – Darganfyddwch a ydych yn gymwysYn agor mewn ffenestr newydd ar llyw.cymru.

Mae’r rhan fwyaf o gynghorau yn caniatáu i chi ledaenu’ch taliadau Treth Gyngor dros 12 mis yn lle’r 10 arferol.

Gallai talu’r un swm bob mis ei gwneud yn haws i chi gyllidebu.

Gofynnwch i’ch cyngor a ydynt yn cynnig y dewis hwn.

Yng Nghymru mae 9 band – o 1 (yr uchaf) i 9.

Os yw’ch cartref wedi’i osod mewn band uwch nag y dylai, mae’n debyg eich bod yn talu mwy o Dreth Gyngor nag y dylech fod.

Mae gan Loegr a’r Alban 8 o fandiau prisio ar gyfer Treth Gyngor yn amrywio o A (y rhataf) i H.

Mae band Treth Gyngor eich cartref yn seiliedig ar ei werth ardrethol – po ddrutaf yw’r eiddo, po uchaf yw’r band Treth Gyngor.

O fis Ebrill 2028, bydd Gordal Gwerth Uchel y Dreth GyngorYn agor mewn ffenestr newydd ar gartrefi yn Lloegr a gaiff eu nodi i fod gwerth dros £2 filiwn yn 2026.

O fis Ebrill 2028 ymlaen, bydd Gordal Treth Gyngor Gwerth UchelYn agor mewn ffenestr newydd ar gartrefi a werthwyd yn 2026 yn fwy na £2 filiwn yn Lloegr, ac £1 miliwn yn yr Alban. Bydd perchnogion (nid meddianwyr) yn talu £2,500 ychwanegol y flwyddyn ochr yn ochr â'r dreth gyngor, gan godi i £7,500 y flwyddyn ar gyfer eiddo dros £5 miliwn.

O fis Ebrill 2028 ymlaen, bydd cartrefi yn yr Alban gwerth dros £1 miliwn yn cael eu rhoi yn un o ddau fand Treth Gyngor newyddYn agor mewn ffenestr newydd a byddant yn talu mwy. Mae hyn yn effeithio ar lai nag 1 o bob 100 o aelwydydd ledled yr Alban.

Os oes gennych gŵyn am eich Treth Gyngor, fel arfer bydd rhaid i chi gwyno i’r cyngor yn gyntaf. Ni ddylent gymryd mwy na 12 wythnos i ddatrys y broblem.

Fodd bynnag, os ydych yn anfodlon â’r canlyniad, neu os ydynt yn cymryd yn rhy hir i ddatrys eich cwyn, gallech gwyno i’r Ombwdsmon Llywodraeth Leol

Gall peidio â thalu’n brydlon – hyd yn oed 1 taliad misol – fod yn fater difrifol â Threth Gyngor. Os na weithredwch yn gyflym gallech orfod talu taliad blwyddyn gyfan ymlaen llaw.

Felly, os oedd eich Treth Gyngor yn £217 y mis, ond gwnaethoch fethu daliad cyntaf y flwyddyn, byddai’r swm yn troi’n ddyled o £2,170 - gan dybio i chi ei dalu dros 10 mis.

Y peth pwysicaf yw cysylltu â’ch cyngor cyn gynted ag y tybiwch y gallech fethu taliad, gan fod hynny’n gwella’r tebygolrwydd y byddant yn medru dod i drefniant â chi.

Os byddwch yn methu taliad, bydd eich cyngor yn anfon nodyn atgoffa yn rhoi saith diwrnod i chi dalu. Os na fyddwch yn talu'r ddyled, gallant fynnu eich bod yn talu balans y flwyddyn gyfan ar unwaith.

Ar ôl 1 Ebrill 2026, rhaid i'ch cyngor aros 41 diwrnod cyn anfon hysbysiad terfynol, yna rhoi 21 diwrnod pellach i chi dalu. Dyna gyfanswm o 63 diwrnod cyn y gallant gymryd camau gorfodi, fel mynnu balans y flwyddyn gyfan.

Os byddwch yn methu taliad ddiwedd mis Mawrth ac nad yw eich cyfnod atgoffa 7 diwrnod wedi dod i ben erbyn 1 Ebrill, byddwch yn symud yn awtomatig i'r amserlen newydd o 63 diwrnod yn lle. Fodd bynnag, dylech bob amser wirio gyda'ch cyngor i gadarnhau.

Bydd rhai cynghorau yn caniatáu i chi wneud y taliad ychydig yn hwyr, er mwyn i chi fedru parhau i dalu’r taliadau o hynny ymlaen yn unol â’r drefn wreiddiol. Efallai y bydd cynghorau eraill yn cynyddu’ch taliadau nesaf i unioni’r taliadau a fethwyd.

Os ydych ar incwm isel, efallai y cewch ostyngiad ar eich bil. Mae’n amrywio o un cyngor i’r llall ac o un achos i’r llall. Os cysylltwch â’ch cyngor yn syth ar ôl i chi fethu taliad, byddant yn aml iawn yn barod i’ch helpu.

Os byddwch yn osgoi talu’r Dreth Gyngor ac yn anwybyddu llythyrau a anfonwyd atoch, gall y cyfan droi’n broblem ddifrifol.

Yn gyntaf cewch nodyn atgoffa gan y cyngor rhyw bythefnos ar ôl i chi fethu taliad.

Os talwch o fewn 7 diwrnod, nid oes angen i chi wneud dim byd pellach. Bydd y ddyled wedi’i chlirio a byddwch yn medru parhau i dalu eich Treth Gyngor mewn rhandaliadau.

Os na thalwch o fewn 7 diwrnod ers derbyn y nodyn atgoffa neu os mai dyma’r trydydd tro i chi fod yn hwyr â thaliadau Treth Gyngor yn ystod y flwyddyn honno, cewch ‘rybudd terfynol’ gan y cyngor.

Bydd y rhybudd terfynol yn dweud wrthych am dalu’r cyfan o’ch Treth Gyngor ar gyfer gweddill y flwyddyn o fewn 7 diwrnod.

Os na thalwch o fewn 7 diwrnod o’r rhybudd terfynol bydd y cyngor fel arfer yn cyflwyno cais i’r llysoedd am ganiatâd i gasglu’r ddyled gennych - gelwir hwn yn ‘orchymyn dyled’.

Ar ôl hynny gall eich cyngor fynnu bod eich cyflogwr yn talu’ch Treth Gyngor ddyledus o’ch cyflog yn uniongyrchol o’ch cyflog.

Gallant hefyd gyflwyno cais i dynnu arian o rai budd-daliadau penodol, gan gynnwys

• Lwfans Cyflogaeth a Chymorth - y ddau fath
• Lwfans Ceisio Gwaith - y ddau fath
• Credyd Pensiwn
• Credyd Cynhwysol.

Os nad yw hyn yn bosibl, gallai’r cyngor yrru beili i’ch cartref. Bydd rhaid i chi dalu costau llys a hanner ffi’r beili o bosibl yn ogystal â’ch dyled, a all ychwanegu cannoedd o bunnoedd i’ch bil.

Bydd rhaid i chi dalu costau llys ac o bosibl ffioedd beili yn ogystal â'ch dyled, a all ychwanegu cannoedd o bunnoedd at eich bil.

Os ydych chi yng Nghymru neu Loegr gallwch gael rhagor o wybodaeth am atal beilïaid wrth eich drwsYn agor mewn ffenestr newydd, ewch i wefan Cyngor ar Bopeth Os ydych yn Lloegr, mae hefyd yn dal yn bosibl cael dedfryd o garchar am fynd ar ei hôl hi gyda’r Dreth Gyngor.

Os ydych chi yn yr Alban, gallwch gael rhagor o wybodaeth am feilïaid neu siryfionYn agor mewn ffenestr newydd ar stopbailiff.co.uk.

Os ydych yng Ngogledd Iwerddon, gallwch gael rhagor o wybodaeth am orfodiYn agor mewn ffenestr newydd ar NIdirect.