ISAs stociau a chyfranddaliadau

Mae ISA stociau a chyfranddaliadau yn fath o gyfrif buddsoddi lle gallwch roi arian mewn amrywiaeth o fuddsoddiadau. 

Gallai fod ar eich cyfer chi os:

• rydych chi eisiau buddsoddi arian gyda'r nod o dyfu eich buddsoddiad dros amser
• os nad ydych yn edrych i gael gafael ar unwaith ar eich arian
• os ydych yn barod i gadw eich arian wedi ei fuddsoddi am sawl flwyddyn
• os nad ydych wedi defnyddio cyfanswm eich lwfans ISA ar gyfer y flwyddyn dreth gyfredol
• os ydych yn cyfforddus gall gwerth eich buddsoddiadau fynd i fyny ac i lawr ac efallai y byddwch yn cael llai yn ôl na wnaethoch roi i mewn. 

Os nad ydych chi'n deall cynnyrch ariannol, mynnwch gyngor ariannol annibynnol gan gynghorydd ariannol rheoledig cyn i chi brynu.

Mae ISA stociau a chyfranddaliadau i bob pwrpas yn 'ymlapiwr treth' y gellir ei roi o gwmpas ystod eang o wahanol gynhyrchion buddsoddi. Mae unrhyw dwf buddsoddiad neu log a enillir o fewn ISA stociau a chyfranddaliadau yn rhydd o Dreth Incwm neu Dreth Enillion Cyfalaf.

Gellir dal llawer o wahanol fathau o fuddsoddiad mewn ISA, gan gynnwys:

• ymddiriedolaethau uned
• ymddiriedolaethau buddsoddi
  
• cronfeydd cyfnewid wedi’u masnachu
• stociau a chyfranddaliadau unigol
• bondiau corfforaethol a bondiau’r llywodraeth, a
• Cwmnïau Buddsoddi Penagored (OEICs)
  
• stociau a chyfranddaliadau ffracsiynol.

Yn aml, caiff cyfrifon ISA Stociau a Chyfranddaliadau eu gwerthu a’u marchnata fel cynhyrchion penodedig.

Gallwch dalu cyfanswm o £20,000 i mewn i ISA Stociau a Chyfranddaliadau bob blwyddyn dreth.

• Gallwch rannu'ch lwfans ISA ar draws y pedwar math gwahanol o ISA: arian parod, stociau a chyfranddaliadau, cyllid arloesol (FISA) neu gydol oes (LISA). Yr uchafswm y gallwch ei roi mewn ISA oes yw £4,000 bob blwyddyn dreth ac mae angen i chi fod yn 18 i 39 i agor un.
• Bydd eich lwfans ISA blynyddol yn dod i ben ar ddiwedd y flwyddyn dreth (5 Ebrill) a chaiff unrhyw lwfans na fyddwch wedi’i ddefnyddio ei golli. Ni ellir ei gario drosodd i’r flwyddyn ganlynol.
• Gallwch wneud buddsoddiad cyfandaliad ac/neu wneud cyfraniadau rheolaidd neu ad hoc drwy gydol y flwyddyn dreth.
• Mae unrhyw gynnydd yng ngwerth y buddsoddiadau yn eich ISA stociau a chyfranddaliadau’n rhydd rhag Treth Enillion Cyfalaf.
• Mae incwm o'ch stociau a'ch cyfranddaliadau ISA yn rhydd o Dreth Incwm y DU.
• Mae’n werth siopa o gwmpas er mwyn gwneud yn siŵr eich bod yn dod o hyd i ISA sy’n gweddu i chi. Cymharwch unrhyw ffioedd am yr ymlapiwr ISA a’r ystod o fuddsoddiadau y gallwch eu rhoi ynddo.

Gallwch gynilo hyd at £20,000 mewn ISAs hyd at ddiwedd blwyddyn dreth 2026/27. Gall hyn fod mewn arian parod, stociau a chyfranddaliadau neu gyfuniad o’r ddau.

Mae ISAs hyblyg yn caniatáu ichi dynnu arian allan ac i ddisodli arian yn ystod y flwyddyn dreth.

Er enghraifft, os ydych chi'n buddsoddi £20,000 ar ddechrau'r flwyddyn dreth ac yn cymryd allan £5,000 yn ddiweddarach, byddech chi'n gallu rhoi'r £5,000 hwnnw yn ôl cyn diwedd y flwyddyn heb dorri'r terfynau.

Os nad yw ISA yn hyblyg, ni allwch wneud unrhyw gyfraniadau pellach ar ôl i chi ddefnyddio'ch lwfans am y flwyddyn – felly ni ellir disodli be bynnag sy wedi ei dynnu'n ôl bob amser. Nid yw pob darparwr yn cynnig hyblygrwydd, felly os yw hyn yn rhywbeth sydd ei angen arnoch, gwiriwch yn ofalus gyda'r darparwr cyn agor yr ISA.

Os rydych yn meddwl am fuddsoddi, gwelwch ein canllaw Meddwl am Fuddsoddi.

Os bydd eich gŵr, gwraig neu bartner sifil yn marw, gallwch etifeddu eu lwfans ISA. Byddwch yn cael lwfans ISA ychwanegol sy’n cyfateb i werth cynilion ISA yr un fu farw ar adeg y farwolaeth.

Os ydych chi am newid eich ISA i ddarparwr gwahanol a chadw'r holl arian yn ddi-dreth, bydd angen i chi ei drosglwyddo. Ni allwch ei gau, tynnu'r arian allan a'i ail-fuddsoddi yn rhywle arall. 

O 6 Ebrill 2027, os ydych o dan 65 oed, ni fydd yn bosibl trosglwyddo o stociau a chyfranddaliadau neu IFISA i ISAs arian parod. 

Dyma sut mae'n gweithio: 

• Mae'n rhaid i bob darparwr ISA ganiatáu trosglwyddiadau allan, ond nid oes rhaid iddynt ganiatáu trosglwyddiadau i mewn. 
• Gallwch drosglwyddo arian o ISA arian parod i ISA stociau a chyfranddaliadau, ac i'r gwrthwyneb. 
• Gallwch ddewis faint rydych chi'n ei drosglwyddo – nid oes rhaid i chi drosglwyddo'r cyfan. 
• Ni ellir trosglwyddo cyfranddaliadau ffracsiynol fel hyn. Yr unig ffordd i newid darparwyr yw gwerthu a defnyddio'r arian i fuddsoddi ar blatfform arall. Bydd unrhyw enillion yn rhydd o dreth enillion cyfalaf - CGT - gan y bydd yn dod o ISA. 

• Mae'n bosibl buddsoddi mewn cwmnïau penodol drwy brynu cyfranddaliadau cyfan.
• Gyda rhai cyfranddaliadau sengl gan gwmnïau yn costio cannoedd o bunnoedd neu hyd yn oed filoedd o bunnoedd, mae gan gwsmeriaid sydd eisiau buddsoddi yn y cwmnïau hyn ond sy'n gwario symiau llai yr opsiwn o brynu rhan o gyfran sengl. Gelwir hyn yn 'gyfran ffracsiynol'.
• Ni allwch brynu cyfranddaliadau ffracsiynol ar y farchnad agored. Yn lle hynny, mae angen i chi fuddsoddi drwy blatfform buddsoddi. Ni fydd pob darparwr yn cynnig hyn - felly os yw'n rhywbeth sydd o ddiddordeb i chi, mae'n werth gwirio yn gyntaf.
• Mae rheolau gan CThEF a ddaeth i rym ar 4 Tachwedd 2024 yn golygu y bydd unrhyw gyfranddaliadau ffracsiynol rydych chi eisoes wedi'u prynu neu'n eu prynu yn y dyfodol o dan y lapiwr ISA yn ddi-dreth.

• Gallwch werthu’r asedau a ddelir yn eich ISA ar unrhyw adeg ac nid oes isafswm cyfnod y bydd angen i chi ei ddal.

• Mae'n bwysig gwirio'r taliadau gan y gall y rhain amrywio llawer a gallant effeithio ar faint o arian a gewch yn ôl.
• Trwy sicrhau'r manylion, gallwch hefyd osgoi codi gormod arnoch chi.

Yn dibynnu ar y math o gwmni sy'n darparu eich ISA stociau a chyfranddaliadau, mae gwahanol derfynau ar faint o'ch cynilion sy'n cael eu diogelu. Felly, mae'n bwysig gwirio pa iawndal sydd ar gael wrth gymharu gwahanol ddarparwyr, yn enwedig os oes gennych fwy na £85,000 yn eich ISA.

Os yw darparwr eich ISA yn ‘derbyniwr blaendal awdurdodedig' - fel banc neu gymdeithas adeiladu - yna mae'r £120,000 cyntaf fesul person, fesul cwmni wedi'i ddiogelu.

Lle mae eich ISA stociau a chyfranddaliadau gan gwmni buddsoddi - fel platfform buddsoddi, rheolwr cyfoeth neu Ymgynghorydd Ariannol Annibynnol (IFA) - y terfyn yw £85,000 y person, fesul cwmni cymwys.

Mae rhai brandiau bancio yn rhan o'r un grŵp a gallent rannu trwydded fancio. Er enghraifft, mae Halifax a Bank of Scotland yn frandiau gwahanol ond yn rhan o un grŵp bancio, ac yn rhannu un 'drwydded fancio'.

Os oes gennych fwy na'r terfyn o fewn yr un banc neu sefydliad trwydded adneuo, ystyriwch symud y gormodedd i wneud yn siŵr bod eich arian yn cael ei ddiogelu. Gallwch wirio a yw'ch banciau yn rhannu trwydded a darganfod faint o'ch arian sydd wedi'i ddiogelu gyda Gwiriwr Diogelu Banc a Chynilion yr FSCSYn agor mewn ffenestr newydd

Ond ni fyddwch yn cael unrhyw iawndal os bydd eich buddsoddiadau yn gostwng mewn gwerth.

Gallwch brynu ISA:

• yn uniongyrchol gan ddarparwr ISA
• yn uniongyrchol drwy reolwr cronfa
• yn uniongyrchol gan froceriaid disgownt, lwyfan cronfa ar-lein cronfeydd neu fanc
• gan ymgynghorydd ariannol annibynnol neu gynllunydd ariannol
  
• drwy gyfrif cyfranddaliadau neu frocer stoc ar-lein.
  

Gwiriwch unrhyw daliadau gan y gallai'r rhain amrywio ar gyfer yr un cynnyrch yn dibynnu ar ble rydych chi'n ei brynu.

Os nad ydych yn siŵr pa fath o fuddsoddiadau fyddai’n addas ar gyfer eich nodau a’ch anghenion personol, siaradwch ag ymgynghorydd ariannol rheoledig.

Mae buddsoddiadau sy’n talu llog (e.e. bondiau llywodraeth a chorfforaethol), neu incwm o rent (fel rhai cronfeydd eiddo) yn darparu incwm 100% didreth os cânt eu talu o fewn ISA.

Mae unrhyw ddifidendau a dderbynnir gan eich ISA yn rhydd o Dreth Incwm.

Pa bynnag incwm a gewch o'ch ISA, nid oes angen ei ddatgan i CThEM ac ni fydd yn cael effaith ar eich lwfansau Treth Incwm.

Yn ogystal, ni chodir Treth Enillion Cyfalaf ar unrhyw elw y byddwch yn ei wneud wrth werthu buddsoddiadau yn eich ISA stociau a chyfranddaliadau.

Ni ellir defnyddio unrhyw golledion a wnaed ar eich buddsoddiadau yn eich ISA stociau a chyfranddaliadau i wrthbwyso enillion cyfalaf ar eich buddsoddiadau eraill.

Gweler Sut mae treth ar gynilion a buddsoddiadau yn gweithio am fwy o wybodaeth.

Os na fyddwch yn fodlon â’r gwasanaeth a gewch neu os byddwch am wneud cwyn, dechreuwch drwy gysylltu â’ch darparwr neu ymgynghorydd.

Caiff y rhan fwyaf o reolwyr cronfeydd a rheolwyr ISA eu rheoleiddio gan yr  Awdurdod Ymddygiad Ariannol  Mae hyn yn golygu, os na chaiff eich cwyn ei datrys yn foddhaol, gallwch fynd â hi i'r Gwasnaeth Ombwdsmon Ariannol