Os ydych yn rhentu, fel arfer byddwch yn arwyddo cytundeb tenantiaeth. Mae hwn yn esbonio’r hyn rydych chi a’r landlord yn gyfrifol amdano. Gall torri’r cytundeb hwn meddwl nad ydych yn cael eich blaendal yn ôl, neu’n waeth, troi allan. Dyma beth mae angen i chi ei wybod.
Eich hawliau os ydych yn rhentu gan y cyngor neu asiantaeth tai
Pan fyddwch yn gwneud cais am dai cymdeithasol, byddwch fel arfer yn cael eich rhoi ar restr aros. Mae cartrefi wedyn ar gael i’r rhai sydd â’r angen mwyaf, yn seiliedig ar feini prawf eich cyngor neu awdurdod lleol. Felly nid ydych yn sicr o gael cartref.
Ond mae gan bawb sy'n rhentu un yr hawl i gartref diogel. Mae hyn yn golygu y dylech gael problemau wedi'u datrys cyn gynted â phosibl. Gallwch hefyd ofyn am gael cyfnewid eich cartref os nad yw'n bodloni'ch anghenion mwyach, fel efallai ei fod yn rhy fach.
| Os ydych yn rhentu yn: | Gweler mwy o wybodaeth ar: |
|---|---|
|
Lloegr |
|
|
Gogledd Iwerddon |
|
|
Yr Alban |
|
|
Cymru |
Eich hawliau fel rhentwr preifat neu denant
Wrth rentu, y lleiaf y gallwch ddisgwyl ei gael yw cartref diogel, cynnes sy'n cael ei gynnal a'i gadw'n dda. Dylech hefyd gael eich gadael mewn heddwch, a elwir yn ‘mwynhad tawel’.
Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i’ch landlord neu asiant gosod:
- trwsio problemau mewn cyfnod rhesymol o amser.
- gofyn am eich caniatâd cyn mynd i mewn i'r eiddo, gan roi o leiaf 24 awr o rybudd ysgrifenedig i chi (neu 48 awr yn yr Alban), er enghraifft i wneud atgyweiriadau neu archwiliadau, a dychwelyd eich blaendal llawn os nad oes unrhyw ddifrod neu rent heb ei dalu pan fyddwch yn gadael.
Yn gyfnewid, bydd y rhan fwyaf o gytundebau tenantiaeth yn gofyn i chi:
- talu eich rhent ar amser
- cymryd gofal da o'r eiddo
- rhoi gwybod am unrhyw broblemau cyn gynted â phosibl, a
- dychwelyd yr eiddo yn yr un cyflwr a lefel glanweithdra (ac eithrio traul arferol).
Gall diffiniad y rhain amrywio, felly mae’n bwysig darllen eich cytundeb tenantiaeth yn ofalus cyn llofnodi. Os byddwch yn methu â chyflawni eich cyfrifoldebau, gallech:
- wynebu ffioedd hwyr
- peidio â derbyn eich blaendal llawn yn ôl, neu
- cael eich gofyn i adael (eich troi allan).
Mae hyn yn berthnasol os ydych chi'n rhentu yn breifat, fel arfer ar denantiaeth cyfnodol sicr, tenantiaeth breifat neu gontract safonol.
| Os ydych yn rhentu yn: | Gwiriwch ar: |
|---|---|
|
Lloegr |
|
|
Gogledd Iwerddon |
|
|
Yr Alban |
|
|
Cymru |
Dylai eich cytundeb tenantiaeth restru eich cyfrifoldebau
Fel arfer bydd cytundeb tenantiaeth yn rhestru:
- eich rhent – faint, pryd mae’n ddyledus, os gellir ei gynyddu a pha rybudd sydd raid ei roi
- y blaendal – sut y caiff ei ddiogelu a'i ddychwelyd
- enwau pawb sy'n gysylltiedig – fel pob tenant a'r landlord
- pa filiau rydych yn gyfrifol amdanynt
- yr hyn y gallwch ac na allwch ei wneud – fel addurno ac ymddygiad gwrthgymdeithasol
- eitemau yn yr eiddo a'u cyflwr – gelwir hwn yn restr eiddo
- sut y dylid gofyn am atgyweiriadau
- hyd eich tenantiaeth – ac a ellir dod â hi i ben yn gynnar
- os gallwch chi rentu i eraill, a elwir yn isosod – fel cael lletywr
- beth sy'n digwydd ar ddiwedd y denantiaeth.
Os nad ydych chi’n siŵr am unrhyw beth, gofynnwch i’ch landlord neu’ch asiant gosod tai cyn llofnodi. Gweler ein Rhestr wirio symud ar gyfer rhentwyr preifat am ragor o wybodaeth ac awgrymiadau.
Newidiadau i gytundebau tenantiaeth yn Lloegr
Os oedd gennych denantiaeth fyrddaliadol sicr tymor penodol yn Lloegr, daeth yn gontract treigl ar 1 Mai 2026. Digwyddodd y newidiadau hyn yn awtomatig wrth gyflwyno'r Ddeddf Hawliau Rhentwyr - nid oedd angen i chi wneud dim.
Gelwir y math newydd hwn o gontract yn denantiaeth gyfnodol sicr (APT). Mae’n parhau o fis i fis neu o wythnos i wythnos, nes y bydd un o’r canlynol yn digwydd:
- rydych chi'n rhoi dau fis o rybudd ysgrifenedig i adael, neu
- fod gan eich landlord reswm cyfreithiol i’w derfynu.
Ni all cytundebau tenantiaeth breifat yn Lloegr bellach gynnwys dyddiad dod i ben. Os yw eich un chi yn dal i ddangos un, nid yw’n berthnasol bellach.
Os oes gennych gytundeb tenantiaeth ysgrifenedig
Gallai eich landlord neu eu hasiant gosod anfon cytundeb tenantiaeth ysgrifenedig newydd atoch, ond nid yw'n ofynnol yn gyfreithiol iddynt wneud hynny. Fodd bynnag, mae'n rhaid iddynt anfon copi atoch o Daflen Wybodaeth Deddf Hawliau RhentwyrYn agor mewn ffenestr newydd y llywodraeth
Mae'r daflen wybodaeth yn esbonio beth sydd wedi newid, a gall landlordiaid gael dirwy os nad ydynt yn darparu copi i chi erbyn 31 Mai 2026.
Os oes gennych gytundeb tenantiaeth ar lafar
Os oedd eich cytundeb tenantiaeth ar lafar yn hytrach nag yn ysgrifenedig, mae angen i’ch landlord roi dwy ddogfen i chi erbyn 31 Mai 2026:
- Taflen Wybodaeth Deddf Hawliau RhentwyrYn agor mewn ffenestr newydd a
- ‘datganiad ysgrifenedig o delerau’ sy’n nodi faint yw’ch rhent, pryd mae’n ddyledus, a ellir ei gynyddu, a faint o rybudd sydd ei angen.
Mae hyn yn gwneud yn siŵr bod gennych gofnod ysgrifenedig o'ch hawliau. Os nad yw'ch landlord wedi darparu'r rhain, efallai y byddant yn cael dirwy. .
Newidiadau yn y dyfodol o’ r Ddeddf Hawliau Rhentwyr yn Lloegr
Mae rheolau newydd yn berthnasol i'r sector rhentu preifat yn Lloegr yn dilyn y Ddeddf Hawliau Rhentwyr.
Er bod rhai newidiadau eisoes wedi’u cyflwyno o fis Mai 2026, bydd rhai eraill yn cael eu gweithredu fesul cam. Nid yw’r dyddiadau wedi’u cadarnhau eto, ond dyma beth y gallwch ddisgwyl.
- O ddiwedd 2026: bydd cronfa ddata Sector Rhentu Preifat (PRS) yn cael ei chreu, a bydd yn ofynnol i bob landlord preifat gofrestru eu heiddo. Bydd Ombwdsmon Landlord y PRS hefyd yn cael ei sefydlu, gan roi llwybr am ddim i chi ddatrys cwynion heb orfod mynd i’r llys.
- O 2028 (disgwyliedig): Bydd yn ofynnol i landlordiaid ddod yn aelodau o gynllun Ombwdsmon Landlord PRS.
- Dyddiadau i'w cadarnhau: Bydd 'Y Safon Cartrefi Gweddus' yn cael ei gyflwyno ar gyfer y sector rhentu preifat am y tro cyntaf. Bydd Cyfraith Awaab hefyd yn cael ei hymestyn i lety rhent preifat, sy'n gosod amserlenni gorfodadwy i landlordiaid drwsio peryglon difrifol yn eich cartref.
Darllenwch fwy yn ein blog Beth mae’r Ddeddf Hawliau Rhentwyr 2025 newydd yn ei olygu i chi.
Efallai bydd angen trwydded ar eich landlord i allu rhentu i chi
Mae trwydded neu gofrestr landlord wedi’i dylunio i ganiatáu i gynghorau ac awdurdodau lleol godi safonau rhentu. Er enghraifft, efallai y bydd yn rhaid i'ch landlord basio rhai gwiriadau a chwblhau hyfforddiant.
Os nad oes ganddynt y drwydded gywir, efallai y bydd yn rhaid iddynt ad-dalu hyd at flwyddyn o rent ac efallai na fyddant yn gallu eich troi allan. Ond mae'r rheolau ar bwy sydd angen trwydded yn dibynnu ar ble rydych chi'n byw.
| Os ydych yn rhentu yn: | Rheolau trwyddedi landlord: |
|---|---|
|
Lloegr |
Mae angen trwydded ar eich landlord os:
|
|
Gogledd Iwerddon |
Rhaid i landlordiaid gael tystysgrif Cofrestru Landlordiaid. Gallwch naill ai chwilio am landlordYn agor mewn ffenestr newydd neu HMOYn agor mewn ffenestr newydd os ydych yn byw mewn tŷ a rennir. |
|
Yr Alban |
Rhaid i landlordiaid ymddangos ar Gofrestr Landlordiaid yr AlbanYn agor mewn ffenestr newyddOpens in a new window |
|
Cymru |
Rhaid i landlordiaid ymddangos ar y Gofrestr Rhentu DoethYn agor mewn ffenestr newyddOpens in a new window |
Blaendal rhent
Fel arfer bydd angen i chi dalu blaendal cyn y gallwch symud i mewn. Dylid dychwelyd hwn yn llawn pan fyddwch yn symud allan, ar yr amod eich bod wedi bodloni holl delerau eich cytundeb tenantiaeth.
Mae hyn fel arfer yn cynnwys gadael yr eiddo yn yr un cyflwr â phan symudoch i mewn (ar wahân i draul arferol) a pheidio â cholli unrhyw daliadau rhent neu fil.
I helpu, gwiriwch y rhestr eiddo yn ofalus a thynnwch luniau pan fyddwch chi'n symud i mewn am y tro cyntaf. Gweler rhagor o awgrymiadau yn ein Rhestr wirio symud ar gyfer rhentwyr preifat.
Mae yna reolau ynghylch faint y gall blaendal fod:
| Os ydych yn rhentu yn: | Yr uchafswm blaendal rhent yw: |
|---|---|
|
Lloegr neu Gymru |
Hyd at pum wythnos o rent, neu chwech wythnos os yw’r rhent dros £50,000 y flwyddyn. |
|
Gogledd Iwerddon |
Hyd at un mis o rent |
|
Yr Alban |
Hyd at dau fis o rentOpens in a new window |
Mae'r rhan fwyaf o gytundebau rhentu newydd yn ei gwneud yn ofynnol i'ch blaendal gael ei ddiogelu mewn cynllun diogelu a gymeradwyir gan y llywodraeth. Mae hyn yn golygu bod cwmni annibynnol yn dal gafael ar eich arian yn lle eich landlord neu asiant gosod.
Rhaid i’ch landlord ddweud wrthych ba ddarparwr cynllun diogelu sydd â’ch arian, fel arfer o fewn 30 diwrnod gwaith (neu 35 diwrnod yng Ngogledd Iwerddon) i’w dderbyn.
| Os ydych yn rhentu yn: | Gweler manylion y cynllun diogelu ar: |
|---|---|
|
Lloegr neu Gymru |
|
|
Gogledd Iwerddon |
|
|
Yr Alban |
Os oes angen help arnoch ar ddiwedd eich tenantiaeth, gweler Sut i ddatrys anghydfod gyda’ch landlord.
Os ydych yn rhentu gyda phobl eraill
Mae’r cyfrifoldebau a restrir yn y cytundeb tenantiaeth yn disgyn i’r rhai a enwir arno:
- Os mai dim ond eich enw chi sydd wedi'i restru, chi yn unig sy'n gyfrifol am y rhent a'r eiddo. Gall hyn ddigwydd os:
- rydych yn rhentu ystafell mewn tŷ a rennir
- rydych yn gadael i bobl symud i mewn ond ddim yn diweddaru’r cytundeb tenantiaeth.
- Os yw'ch holl enwau wedi'u rhestru, rydych yn rhannu'r cyfrifoldebau'n gyfartal – gelwir hyn yn denantiaeth ar y cyd neu gytundeb ar y cyd. Mae hyn yn golygu:
- gallech fod yn gyfreithiol gyfrifol os nad yw rhywun arall yn talu eu rhent neu’n achosi difrod
- efallai y bydd angen caniatâd gan bob tenant i symud allan yn gynnar.
Gweler Rhentu gyda phartner neu gyd-letywyr am fwy o help a gwybodaeth.
Cynnydd Rhent
Os ydych chi'n rhentu gan eich cyngor, awdurdod lleol neu gymdeithas dai, mae rhent fel arfer yn cynyddu bob mis Ebrill – gan ddilyn rheolau a osodir gan y llywodraeth a rheoleiddwyr.
Os ydych yn rhentu gan landlord preifat, dim ond unwaith bob 12 mis y gellir cynyddu eich rhent, a rhaid rhoi rhybudd ysgrifenedig i chi sy’n nodi:
- y swm rhent newydd
- y dyddiad y bydd y cynnydd yn dechrau, a
- sut i’w herio os ydych o’r farn ei fod yn rhy uchel.
Bydd faint o rybudd a gewch yn dibynnu ar ble rydych chi'n rhentu yn y DU.
Lloegr
Dim ond unwaith y flwyddyn y gall eich landlord godi eich rhent, ac nid o fewn y 12 mis cyntaf o'ch tenantiaeth. Byddwch yn cael rhybudd o 2 fis yn ysgrifenedig gan ddefnyddio hysbysiad Adran 13.
Os gwnaethoch lofnodi cytundeb tenantiaeth cyn 1 Mai 2026 a oedd yn cynnwys cymal adolygu rhent, nid yw hyn bellach yn berthnasol.
Dim ond i’r “gyfradd marchnad” y gellir cynyddu eich rhent, felly gwiriwch ar-lein i weld faint o rent sy’n cael ei ofyn am eiddo tebyg yn eich ardal. Os ydych chi'n meddwl bod y cynnydd yn rhy uchel, gallwch ei herio gyda'r Tribiwnlys Haen Gyntaf Y Siambr EiddoYn agor mewn ffenestr newydd
Yr Alban
Dim ond unwaith bob 12 mis y gall eich landlord gynyddu eich rhent. Rhaid iddynt roi tri mis o rybudd ysgrifenedig i chi drwy ddefnyddio Hysbysiad Cynnydd Rhent Swyddogol.
Cymru
Dim ond unwaith y flwyddyn y gall eich rhent gynyddu. Rhaid i’ch landlord roi dau fis o rybudd ysgrifenedig i chi drwy ddefnyddio Hysbysiad Amrywio (Ffurflen RHW12).
Gogledd Iwerddon
Dim ond ar ôl i chi fod yn denant am 12 mis y gall eich landlord gynyddu’r rhent, ac ar ôl iddo gael ei gynyddu, rhaid iddynt aros 12 mis arall cyn ei gynyddu eto. Rhaid rhoi tri mis o rybudd ysgrifenedig i chi – gall hyn gynnwys e-bost neu neges destun – neu drwy anfon Hysbysiad Amrywio atoch.
Gweler Help gyda chodiadau rhent, ôl-ddyledion ac os ydych yn cael trafferth talu am fwy o wybodaeth.
Troi allan
Yn y rhan fwyaf o achosion, mae eich landlord angen rheswm penodol i ddechrau'r broses troi allan.
Gall hyn fod oherwydd eich bod wedi torri telerau eich cytundeb tenantiaeth, er enghraifft:
- peidio â thalu eich rhent
- ymddygiad gwrthgymdeithasol, neu
- is-osod heb ganiatâd.
Neu gallai fod oherwydd bod angen i’ch landlord gael yr eiddo yn ôl, megis:
- eisiau ei werthu, neu
- eu bod nhw eu hunain, neu aelod agos o’r teulu, am symud i mewn.
Ond mewn rhai rhannau o'r DU, gall landlord ofyn i chi adael heb roi rheswm penodol. Gelwir hyn yn droi allan 'heb-fai'.
| Os ydych yn rhentu: | Troi allan heb fai: |
|---|---|
|
yn Lloegr |
Wedi’i wahardd |
|
yn yr Alban |
Wedi’i wahardd |
|
yng Nghymru |
Wedi'i ganiatáu (gyda rhybudd o 6 mis, ond nid o fewn y 6 mis cyntaf o'r denantiaeth) |
|
yng Ngogledd Iwerddon |
Wedi'i ganiatáu (mae cyfnodau rhybudd yn amrywio o 4 wythnos hyd at 12 wythnos yn dibynnu ar hyd y denantiaeth) |
Beth bynnag yw'r rheswm y gofynnir i chi adael, rhaid rhoi rhybudd i chi. Bydd hyd y cyfnod rhybudd yn dibynnu ar y rheswm dros y troi allan a ble rydych yn rhentu. Mae Which? yn darparu crynodeb o'r cyfnodau rhybudd troi allan cyfreithiolYn agor mewn ffenestr newydd
Mae bob amser yn werth gweld a allwch chi ddatrys unrhyw broblemau ar hyn o bryd, fel cytuno ar gynllun ad-dalu newydd os ydych ar ei hôl hi gyda'ch rhent (ôl-ddyledion). Gweler Sut i ddatrys anghydfod gyda’ch landlord.
Os na allwch ddod i gytundeb a bod eich landlord o hyd yn bwriadu eich troi allan, disgwylir i chi adael cyn y dyddiad ar y rhybudd troi allan – ond nid oes rhaid i chi wneud hynny. Bydd angen i’ch landlord fynd i’r llys i'ch cael chi i adael.
Gweler Help os ydych yn cael eich troi allan am ragor o wybodaeth
A all landlordiaid wrthod anifeiliaid anwes mewn eiddo rhent?
Gallwch ofyn i’ch landlord ganiatáu i chi gadw anifail anwes yn eich eiddo, hyd yn oed os oes cymal “dim anifeiliaid anwes” yn eich cytundeb tenantiaeth. Mae’r dyletswydd ar y landlord i ystyried cais o’r fath o ddifrif, a’r rhesymau dros ei wrthod, yn dibynnu ar ble yn y DU rydych yn rhentu.
Lloegr
Os ydych chi'n rhentu yn breifat yn Lloegr, mae gennych hawl gyfreithiol i ofyn am gael anifail anwes yn eich eiddo rhent. Rhaid i'ch landlord ei ystyried o ddifrif, ac ni allant wrthod heb reswm da.
Bydd angen i chi ofyn i'ch landlord yn ysgrifenedig a chynnwys disgrifiad o'ch anifail anwes, fel y math, maint, ac unrhyw fanylion perthnasol fel a oes angen amgaead arno.
Ar ôl i chi wneud eich cais, mae gan eich landlord 28 diwrnod i ymateb yn ysgrifenedig. Gallant ofyn am ragor o wybodaeth yn ystod yr amser hwn. Os ydynt yn gwneud hynny, bydd angen i chi ymateb ac unwaith y byddwch wedi gwneud hynny, bydd ganddynt naill ai weddill y 28 diwrnod gwreiddiol neu 7 diwrnod ychwanegol i roi eu penderfyniad terfynol i chi, pa un bynnag sydd hwyraf.
Os yw'ch landlord yn cytuno i gais anifail anwes, ni allant dynnu'r cytundeb hwnnw'n ôl. Fodd bynnag, mae'n rhaid i chi wneud cais newydd am bob anifail anwes newydd, a gall eich landlord ddweud na.
Gall landlord wrthod os oes ganddynt reswm teg, megis:
- mae gan denant arall alergedd
- Mae'r eiddo yn rhy fach ar gyfer anifail anwes mawr neu sawl anifail anwes
- mae'r anifail anwes yn anghyfreithlon i fod yn berchen arno
- rydych chi'n rhentu eiddo lesddaliad, ac nid yw'r rhydd-ddeiliad yn caniatáu anifeiliaid anwes.
Fel arfer, ni fyddai’n rhesymol gwrthod oherwydd:
- nad ydynt yn hoffi anifeiliaid anwes
- pryderon ynghylch difrod posibl
- eu bod wedi cael problemau gydag anifeiliaid anwes mewn tenantiaethau blaenorol.
- eu bod yn poeni am rentu yn y dyfodol.
Ni all eich landlord ofyn i chi gymryd yswiriant ychwanegol fel amod o gadw anifail anwes. Fodd bynnag, cadwch mewn cof y gallant ddewis cadw rhan neu'r cyfan o'ch blaendal i dalu unrhyw gostau atgyweirio sylweddol.
Os ydych chi'n teimlo bod eich landlord wedi gwrthod eich cais yn afresymol, gallwch fynd â'r achos i'r llys a fydd yn gwneud y penderfyniad terfynol.
Ewch i GOV.UK i ddarganfod mwy os ydych chi eisiau anifail anwes i fyw gyda chiYn agor mewn ffenestr newydd
Cymru
Os ydych chi'n rhentu'n breifat yng Nghymru, nid oes gennych hawl gyfreithiol i ofyn am anifail anwes neu gadw anifail anwes. Fodd bynnag, gall eich landlord neu asiant gosod ychwanegu 'cymal anifeiliaid anwes' i'ch cytundeb tenantiaeth os yw'r ddau ohonoch yn cytuno iddo.
Nid yw hyn wedi'i gynnwys yn templedi contract safonol Llywodraeth Cymru, felly efallai y bydd angen i chi ofyn i'ch landlord ei ychwanegu.
Yr Alban a Gogledd Iwerddon
Mae cymalau 'Dim anifeiliaid anwes' yn dal i fod yn gyfreithlon ac yn gyffredin mewn tenantiaethau yr Alban a Gogledd Iwerddon. Nid yw hyn yn golygu na allwch ofyn i'ch landlord a allwch chi gael anifail anwes yn eich eiddo, ond gallant ddweud na ac nid oes angen rheswm 'teg'.
Yn yr Alban, mae hyn yn debygol o newid yn ystod y blynyddoedd nesaf gyda'r Ddeddf Tai (Yr Alban). Bydd hwn, gobeithio, yn rhoi hawliau tebyg i rentwyr fel y rhai a gyflwynwyd yn Lloegr trwy'r Ddeddf Hawliau Rhentwyr.
Gwiriwch pwy sy’n gyfrifol am dalu biliau a Threth Cyngor
Bydd eich cytundeb tenantiaeth yn rhestru unrhyw filiau sydd wedi’u cynnwys fel rhan o’ch taliad rhent arferol. Os nad yw, eich cyfrifoldeb chi yw talu'r holl filiau.
Mae'r rhain fel arfer yn cynnwys:
- ynni (nwy a/neu drydan)
- dŵr
- Treth Cyngor neu Ardrethi
- rhyngrwyd
- Trwydded Deledu (os ydych yn gwylio teledu byw)
- yswiriant cynnwys.
Siopwch o gwmpas am y bargeinion gorau
Oni bai bod rhywun arall yn gofalu am rai biliau, fel cytundeb ‘cynnwys biliau’, rydych chi’n rhydd i ddewis eich darparwyr eich hun.
Fel arfer nid oes angen caniatâd eich landlord i newid oni bai bod gennych unrhyw beth wedi’i osod yn ffisegol, fel cysylltiad band eang ffeibr newydd.
Gweler Sut i arbed arian ar filiau cartref am fwy o gymorth. Mae hefyd yn werth gwirio a ydych yn gymwys i gael gostyngiad Treth Cyngor neu ArdrethiYn agor mewn ffenestr newydd
Ystyried yswiriant ychwanegol
Os caiff eitemau yn eich cartref eu dwyn, eu colli neu eu difrodi, mae yswiriant cynnwys wedi’i gynllunio i roi’r arian i chi i helpu i unioni pethau.
Mae polisi yn ddewisol serch hynny, felly chi sydd i ddewis os ydych yn cymryd un allan. Mae ein canllaw yswiriant cynnwys yn cynnwys help llawn, gan gynnwys sut i ddod o hyd i fargen rad.
Gelwir y math arall o yswiriant cartref yn adeiladau, sy'n cwmpasu strwythur yr eiddo, fel y to, y waliau a'r drysau. Ond cyfrifoldeb eich landlord yw hyn, felly dim ond y cynnwys sydd angen i chi ei ystyried.
Byddai llawer ohonom yn cael trafferth cadw ar ben ein gwariant hanfodol, fel rhent, pe baem yn colli incwm oherwydd salwch neu ddamwain, felly math arall o yswiriant dewisol i'w ystyried yw diogelu incwm.
Mae diogelu incwm yn bolisi yswiriant hirdymor sy'n gwneud yn siŵr eich bod yn cael incwm rheolaidd nes i chi ymddeol neu allu dychwelyd i'r gwaith. Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Beth yw yswiriant diogelu incwm?
Rhannu biliau cartref
Os ydych chi’n rhentu gyda phobl eraill, fel rhannu tŷ, bydd angen i chi gytuno sut rydych chi’n mynd i rannu’r biliau.
Mae angen enwi o leiaf un person ar bob cyfrif, a elwir yn dalwr y bil. Os cymerwch hwn ymlaen, chi fydd yn gyfrifol am dalu’r bil hwnnw ar amser – hyd yn oed os nad yw eraill wedi talu eu cyfran i chi.
Os na allwch dalu, fe allech chi’n bersonol wynebu ffioedd hwyr a difrod i’ch statws credyd. Cyn methu taliad, cysylltwch â'ch darparwr a gofynnwch am help. Efallai y byddant yn cynnig cynllun ad-dalu mwy fforddiadwy i chi, er enghraifft.
Gweler Siarad â'ch credydwr a Rhentu gyda phartner neu gyd-letywyr am fwy o help.
Mae gwarantwyr rhent yn talu'r rhent os na allwch chi
Cyn i chi gael eich derbyn ar gyfer eiddo, efallai y gofynnir i chi am warantwr rhent. Dyma rywun sy’n gyfreithiol gyfrifol am dalu eich rhent os na allwch.
Gallai hyn ddigwydd os oes gennych incwm isel, sgôr credyd gwael neu nad ydych erioed wedi rhentu yn y DU o’r blaen.
Fel arfer bydd eich gwarantwr yn rhywun rydych chi'n ei adnabod, fel aelod o'r teulu neu ffrind. Efallai y bydd yn rhaid iddynt hefyd fodloni meini prawf penodol, megis:
- bod yn berchen ar eu cartref eu hunain
- ennill swm penodol
- pasio gwiriad credyd.
Gofynnwch i’ch gwarantwr beth fydden nhw’n ei ddisgwyl gennych chi pe bai’n rhaid iddynt dalu’ch rhent, yn ddelfrydol dylent roi rhywbeth yn ysgrifenedig. Er enghraifft, eu had-dalu dros gyfnod penodol.
Helpwch os na allwch ddod o hyd i warantwr
Os na allwch ddod o hyd i warantwr addas, efallai y byddwch yn gallu talu rhywfaint o rent ymlaen llaw yn lle hynny. Mae gan y gwefannau isod fwy o help.
| Os ydych yn rhentu yn: | Gweler help os na allwch ddod o hyd i warantwr ar: |
|---|---|
|
Lloegr |
|
|
Gogledd Iwerddon |
|
|
Yr Alban |
|
|
Cymru |
Shelter CymruYn agor mewn ffenestr newyddOpens in a new window |
Eich cyfrifoldebau fel gwarantwr rhent
Os gofynnir i chi fod yn warantwr rhent, darllenwch y cytundebau tenantiaeth a gwarantwr bob amser i ddeall yr hyn rydych chi’n ymrwymo iddo.
Fel arfer byddwch yn gyfrifol am unrhyw daliadau rhent a fethwyd ar gyfer:
- yr holl amser y mae'r tenant yn aros yn yr eiddo, neu
- nes iddynt arwyddo cytundeb newydd.
Felly fe allech chi fod yn warantwr am lawer o flynyddoedd.
Os na fyddwch yn talu, gallech gael eich dwyn i’r llys am ddyled y tenant. Gallai hyn wedyn gael effaith negyddol ar eich statws credyd eich hun.
Cyn cytuno, cynlluniwch sut y byddech yn talu eu rhent bob mis pe bai rhywun yn galw arnoch - gall ein Cynlluniwr Cyllideb am ddim a hawdd ei ddefnyddio helpu. Ystyriwch hefyd a allai'r cyfrifoldeb hwn niweidio'ch perthynas.
Os nad ydych chi'n teimlo'n gyfforddus ag unrhyw beth, peidiwch â chytuno. Gweler Sut i gael sgwrs am arian am help.