Help gyda chodiadau rhent, ôl-ddyledion ac osydych yn cael trafferth talu

Dylai eich cytundeb tenantiaeth ddatgan wrthych a yw eich rhent yn gallu cynyddu, a’r rheolau y mae’n rhaid i’ch landlord eu dilyn.

Yn gyffredinol, dim ond o dan yr amgylchiadau hyn y gellir cynyddu rhent preifat:

• os ydych wedi cael rhybudd yn ysgrifenedig
• unwaith mewn unrhyw gyfnod o 12 mis, neu
• os nad ydych mewn cytundeb tymor penodol (Cymru a Gogledd Iwerddon yn unig).

Ond mae’r union reolau yn dibynnu ar y math o gytundeb sydd gennych, a ble yn y DU rydych yn rhentu. Er enghraifft, os ydych yn lletywr yn Lloegr ac nid ydych mewn cytundeb tymor penodol, nid oes rhaid i’ch landlord roi rhybudd i gynyddu eich rhent.

Dim ond unwaith y flwyddyn y gall eich rhent gynyddu. Mae’n rhaid i’ch landlord roi dau fis o rybudd ysgrifenedig gan ddefnyddio ffurflen benodol (RHW12).

Dim ond unwaith y flwyddyn y gall eich landlord godi eich rhent, ac ni all wneud hynny o fewn 12 mis cyntaf eich tenantiaeth.

Mae’n rhaid iddynt roi dau fis o rybudd ysgrifenedig gan ddefnyddio rhybudd Adran 13, sy’n datgan wrthych:

• swm y rhent newydd
• y dyddiad y mae’r cynnydd yn dechrau, a
• sut i’w herio os ydych yn meddwl ei fod yn rhy uchel.

Os oedd eich hen gytundeb tenantiaeth yn cynnwys cymal adolygu rhent (neu’n awgrymu y gallai eich rhent gynyddu’n amlach), nid yw hyn bellach yn berthnasol ar ôl 1 Mai 2026.

Dim ond unwaith bob 12 mis y gall eich landlord godi eich rhent. Mae’n rhaid iddynt roi tri mis o rybudd ysgrifenedig.

Dim ond ar ôl i chi fod yn denant am 12 mis y gall eich landlord gynyddu’r rhent, ac ar ôl ei gynyddu, mae’n rhaid iddynt aros 12 mis arall cyn ei gynyddu eto.

Mae’n rhaid i chi gael 3 mis o rybudd ysgrifenedig – gall hyn gynnwys e-bost neu neges destun – neu gael Hysbysiad Amrywio.

Os ydych yn teimlo bod y codiad yn rhy uchel, siaradwch â'ch landlord i weld a allwch gytuno ar godiad llai. I helpu i drafod, defnyddiwch eiddo tebyg yn eich ardal fel enghreifftiau a chwblhewch gyllideb i ddangos iddynt beth allwch chi ei fforddio.

Os ydych yn meddwl bod y cynnydd yn annheg, anghyfreithlon neu’n uwch na’r gyfradd arferol yn eich ardal, mae gennych opsiynau.

Gallwch fynd â’ch achos at dribiwnlys annibynnol neu swyddog rhenti. Byddant yn ystyried a yw’r cynnydd yn deg ac yn cyd-fynd â’r hyn y mae eraill yn ei dalu yn lleol.

Mae ble i fynd yn dibynnu ar ble rydych yn byw:

• Yng Nghymru, cysylltwch â’r Tribiwnlys Eiddo PreswylYn agor mewn ffenestr newydd
• Yn Lloegr, cysylltwch â’r First-tier Tribunal Property ChamberYn agor mewn ffenestr newydd
• Yn yr Alban, cysylltwch â Rent Service ScotlandYn agor mewn ffenestr newydd
• Yng Ngogledd Iwerddon, cysylltwch â Rent OfficerYn agor mewn ffenestr newydd

Yn Lloegr, ni fydd y tribiwnlys yn gosod eich rhent yn uwch na’r hyn a gynigiwyd yn wreiddiol gan eich landlord. Ond yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon, gall y cyrff hyn ei osod yn uwch – felly mae’n werth ystyried hyn cyn ymrwymo i unrhyw beth.

Beth bynnag rydych yn penderfynu ei wneud, bydd angen i chi gadw i fyny â'ch taliadau rhent. Os ydych yn poeni y byddwch yn ei chael hi'n anodd talu’r codiad rhent, gweler help os na allwch fforddio eich rhent

Os ydych yn rhentu gan gyngor neu gymdeithas dai, mae rhent fel arfer yn codi bob mis Ebrill. Mae hyn yn aml yn unol â chwyddiant neu hyd at uchafswm y cytunwyd arno ar gyfer yr ardal rydych yn byw ynddi.

Dylech gael tua dau fis o rybudd cyn unrhyw godiad.

Efallai y byddwch hefyd yn teimlo effaith cynnydd rhent os byddwch yn colli rhywfaint o'ch Budd-dal Tai neu'ch Credyd Cynhwysol am gael ystafell wely sbâr.

Am fwy o wybodaeth, gweler ein canllaw Beth yw'r dreth ystafell wely?

Os ydych yn cael trafferth gyda'ch rhent presennol neu os na fyddwch yn gallu fforddio codiad rhent yn y dyfodol, rhowch gynnig ar y camau hyn – yn ddelfrydol cyn methu taliad.

Defnyddiwch ein Cyfrifiannell Budd-daliadau i weld a ydych yn gymwys am unrhyw daliadau - dim ond ychydig funudau y mae'n ei gymryd.  

Os ydych yn cael Budd-dal Tai neu Gredyd Cynhwysol ond nad yw'n ddigon i dalu am eich rhent, gwiriwch a allwch wneud cais am Daliad Tai Dewisol (DHP):

Cyn belled â'ch bod yn gallu fforddio'r rhent, ni all landlordiaid wahaniaethu yn eich erbyn am dderbyn budd-daliadau.

Os ydych yn cael trafferth talu'ch rhent, dywedwch wrth eich landlord neu’r sefydliad rydych yn rhentu ganddynt. Efallai y bydd yn ymddangos yn frawychus ond rhoi gwybod iddynt yw'r peth gorau y gallwch ei wneud.

Gallwch egluro beth sydd wedi digwydd a gofyn am help. Er enghraifft:

• amser ychwanegol i dalu
• cynllun ad-dalu fforddiadwy newydd
  
• gostyngiad rhent
  
• defnyddio'ch blaendal i gwmpasu rhai taliadau, neu
  
• symud i eiddo gwahanol (os ydych yn byw mewn tai cymdeithasol).
  

Gobeithio y gallwch gytuno ar ffordd ymlaen yn ysgrifenedig sy'n gweithio i bawb. 

From 1 May 2026, all private landlords in England will need to join a new Private Rented Sector Landlord Ombudsman. So, if you can't resolve issues with your landlord directly, you'll be able to take your complaint to this free service for an independent decision.

Defnyddiwch Turn2US Grants SearchYn agor mewn ffenestr newydd i weld a allwch wneud cais am unrhyw arian elusennol na fydd angen i chi ei ad-dalu.

Ffordd arall o gynyddu eich incwm yw lleihau'r swm rydych yn ei wario. Efallai na fydd hyn yn bosibl, ond dyma rai pethau i roi cynnig arnynt:

• canslo tanysgrifiadau neu wasanaethau nad ydych yn eu defnyddio, neu y gallech fyw hebddynt
• gweld a ydych yn gymwys i gael tariffau cymdeithasol incwm isel rhatach ar gyfer nwy a thrydan,
  
• gwirio a ydych yn gymwys i gael gostyngiad Treth CyngorYn agor mewn ffenestr newydd neu ArdrethiYn agor mewn ffenestr newydd
  
• gwirio a allwch arbed trwy newid darparwyr, gan gynnwys:
  
  • rhyngrwyd
  • ffôn symudol
    
  • nwy a thrydan
    
  • yswiriant cartref a char
    
• os ydych yn talu llog cerdyn credyd, ystyriwch ei symud i gerdyn trosglwyddo balans di-log
• gweld a allwch gael biliau dŵr rhatach gyda mesurydd dŵr (yng Nghymru a Lloegr)
• gwneud eich siopa bwyd mewn archfarchnad rhatach neu brynu brandiau rhatach.

Wrth ganslo, gwiriwch delerau eich contract bob amser oherwydd efallai y bydd yn rhaid i chi dalu ffi i adael yn gynnar. Er mwyn helpu i nodi pethau y gallwch dorri i lawr arnynt, defnyddiwch ein Cynllunydd Cyllideb am ddim a hawdd ei ddefnyddio.

Os ydych eisoes yn cael trafferth gyda biliau eraill, gweler Blaenoriaethwr Biliau neu ein teclyn lleoli cyngor ar ddyledion os ydych eisoes wedi methu taliad.   

Os ydych chi eisoes wedi methu un neu fwy o daliadau, defnyddiwch ein teclyn lleoli cyngor ar ddyledion i ddod o hyd i gyngor am ddim a chyfrinachol ar ddyledion ar-lein, dros y ffôn neu'n agos i ble rydych yn byw.

Bydd yr ymgynghorydd yn gwrando ar eich sefyllfa ac yn awgrymu ffyrdd ymlaen. Siaradwch â'ch landlord neu'r sefydliad rydych yn rhentu ganddynt i roi gwybod iddynt eich bod yn ceisio cymorth.

Os ydych wedi derbyn hysbysiad troi allan, gweler help os ydych yn cael eich troi allan am wybodaeth lawn.

Gweler ein canllaw  cymorth os ydych yn wynebu troi allan am fwy o wybodaeth, neu darganfyddwch fanylion llinellau cymorth am ddim isod

Gallwch hefyd gael cyngor diduedd ac am ddim gan AdvicelocalYn agor mewn ffenestr newydd

Os ydych yn wynebu cael eich troi allan ac y gallech fod yn ddigartref o fewn yr wyth wythnos nesaf, gwiriwch a ydych yn gymwys i gael cymorth i'r digartref. Mae hyn fel arfer yn golygu nad ydych wedi gallu dod o hyd i gartref addas ar eich pen eich hun.

Mae'r tudalennau isod yn cynnwys mwy o wybodaeth.

Bydd y math o help rydych yn debygol o'i gael yn dibynnu ar eich sefyllfa. Er enghraifft, efallai y cewch eich ystyried yn flaenoriaeth uwch os ydych yn fregus, os oes gennych blentyn neu os oes rhywun ar yr aelwyd yn feichiog.