Mae pawb yn gwybod bod symud o’ch cartref a byw yn annibynnol yn golygu cymryd cyfrifoldeb am gostau byw o ddydd i ddydd, ond beth yn union yw’r costau? Yma rydym yn cael golwg ar faint mae’n ei gostio i dalu drosoch eich hun.
Beth sydd yn y canllaw hwn
Llety
Mae angen lle diogel i fyw ar bob un ohonom.
Mae faint y bydd hynny’n costio yn dibynnu ar nifer o bethau, megis:
- math o dai
- lle y mae yn y wlad
- a ydych chi’n rhannu’r gost
- a ydych chi’n rhentu neu’n talu morgais.
Mewn mannau lle bydd llawer o bobl am fyw, fel dinasoedd mawr, gall costau llety fod yn llawer uwch nag ychydig filltiroedd i ffwrdd.
Ar gyfer eich cartref cyntaf efallai y byddwch am ystyried rhannu gydag eraill i geisio rhannu’r costau.
Darganfyddwch fwy yn ein canllawiau Cynyddwch eich incwm ymddeol gyda Chredyd Pensiwn.
Mathau o lety rhent i fyfyrwyr
Os ydych chi’n rhentu, mae llawer o wahanol fathau o lety i ddewis ohonynt, yn dibynnu ar eich anghenion, cyllideb ac argaeledd.
- Fel arfer, mae neuaddau prifysgol ar y campws neu gerllaw, ac fe'u rheolir gan y brifysgol. Yn aml, mae biliau wedi'u cynnwys. Fel arfer, mae'r ystafelloedd hyn wedi'u cadw ar gyfer myfyrwyr blwyddyn gyntaf, er y gall fod yn gyfyngedig o ran argaeledd felly nid oes sicrwydd o le.
- Mae neuaddau myfyrwyr preifat, a elwir hefyd yn llety myfyrwyr pwrpasol (PBSA), yn flociau o fflatiau a reolir gan landlordiaid preifat. Yn aml, maent yn dod gyda chyfleusterau ychwanegol, fel campfeydd a mannau cymdeithasol, felly mae rhent yn tueddu i fod yn uwch na neuaddau prifysgol.
- Mae tai a rennir, fflatiau neu HMOs yn cael eu rheoli gan landlordiaid preifat. Fel arfer, gallwch rentu ystafell sengl, neu'r eiddo cyfan os oes gennych grŵp o ffrindiau eisoes i rannu â nhw.
- Mae llety cartref neu tŷ llety yn dewis poblogaidd ymhlith myfyrwyr rhyngwladol. Mae pobl leol yn gweithredu fel teuluoedd lletyol, gan gynnig cefnogaeth i fyfyrwyr sydd ymhell o gartref neu sydd angen cefnogaeth ychwanegol.
Beth bynnag a ddewiswch, mae gennych yr un hawliau a chyfrifoldebau ag unrhyw rentwr arall.
Talwch eich rhent ar amser a gofalwch am yr eiddo, a gallwch ddisgwyl cartref diogel, cynnes ac wedi’i chynnal yn dda yn gyfnewid. Os bydd rhywbeth yn mynd o'i le, mae gennych hefyd opsiynau i gywiro pethau.
Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Esbonio hawliau a chyfrifoldebau tenantiaid.
Bwyd
Mae’n hawdd prynu’r bwyd rydych ei angen pan fyddwch ei angen, bob dydd yn aml iawn.
Er y gall ymddangos yn ddrutach ar y pryd, yn aml iawn mae’n rhatach siopa unwaith yr wythnos.
Felly gallwch osod cyllideb wythnosol i chi’ch hun a chadw ati.
Mae'n hawdd i gael eich temptio gan yr holl gynigion a bargeinion mewn archfarchnadoedd mawr. Ond gwnewch yn siŵr rydych angen y pethau y byddwch yn eu prynu cyn i chi wario mwy nag sydd raid, neu wastraffu bwyd.
Gallwch hefyd geisio prynu brand yr archfarchnad ei hun neu’r dewis rhataf bob tro a all fod yn llawer rhatach na’r enwau cyfarwydd.
Darganfyddwch fwy am ostwng costau eich siopa bwydYn agor mewn ffenestr newydd ar Save the Student.
Os ydych chi angen help gyda bwyd a hanfodion
Mae talu ffordd eich hun am y tro cyntaf yn gallu bod yn anodd, ac os ydych chi’n ei chael hi’n anodd i dalu am fwyd neu hanfodion bob dydd, mae cyngor a chefnogaeth ar gael.
Cyfleustodau
Mae cyfleustodau yn golygu nwy, trydan a dŵr.
Fel arfer, ni allwch ddewis eich cyflenwr dŵr. Mae'r cwmni sy'n cyflenwi eich dŵr a'ch carthffosiaeth yn dibynnu ar ble rydych chi'n byw. Gall eich bil amrywio yn dibynnu ar eich tariff, faint o ddŵr rydych chi'n ei ddefnyddio ac a oes gennych chi fesurydd dŵr.
Yn yr Alban, mae Scottish Water yn cyflenwi eich dŵr. Mae'r rhan fwyaf o gartrefi yn talu ffioedd dŵr a charthffosiaeth drwy eu bil Treth Gyngor. Os oes gennych chi fesurydd dŵr, bydd Scottish Water fel arfer yn eich bilio'n uniongyrchol.
Yng Ngogledd Iwerddon, ni chewch fil dŵr ar wahân. Mae gwasanaethau dŵr a charthffosiaeth yn cael eu hariannu gan y llywodraeth, felly rydych chi'n talu amdanynt drwy eich cyfraniadau treth cyffredinol.
Fodd bynnag, gallwch fargeinio â'ch cyflenwr nwy a thrydan neu ei newid - felly gwnewch yn siŵr eich bod yn edrych o gwmpas am y bargeinion gorau.
Mae pob cwmni nwy a thrydan yn cynnig ystod o brisiau, yn yr un modd â ffonau symudol. Felly treuliwch amser yn sicrhau eich bod ar y tariff gorau i chi.
Mae newid cyflenwr yn hawdd a gall eich helpu i arbed llawer iawn o arian.
Darganfyddwch fwy am arbed arian ar eich cyfleustodau yn ein canllawiau:
Help gyda chostau byw
Poeni am arian oherwydd rhenti cynyddol, biliau ynni uchel neu ddyled? Os felly, rydym yma i helpu.
Cymerwch y camau cyntaf i ddod o hyd i’ch ffordd ymlaen gyda’n canllawiau i’ch helpu gyda chostau byw.
Rhedeg car
Gall hyn fod yn llawer mwy nag yr ydych yn ei ddisgwyl ar ôl ystyried y petrol, yr yswiriant, a’r biliau trwsio.
Archwiliwch costau yn fwy manwl yn ein canllaw Costau prynu a rhedeg car.
Trwydded deledu
Cael hi'n anodd talu'ch Trwydded Deledu?
Os ydych yn cael trafferth talu'ch Trwydded Deledu, efallai y byddwch yn gymwys i ledaenu'r gost gan ddefnyddio'r Cynllun Taliad Syml. Darganfyddwch fwy ar Drwydded Teledu
Mae cost Trwydded Deledu yn cynyddu bob blwyddyn ar 1 Ebrill. Ar gyfer 2026/27, mae'n costio £180 am flwyddyn. Mae trwydded du a gwyn yn costio £60.50.
Gallwch dalu amdano bob blwyddyn, ond os dewiswch dalu’n chwarterol, bydd hyn yn costio £5 yn ychwanegol.
Os talwch yn wythnosol neu’n fisol, rydych yn talu am drwydded y flwyddyn gyntaf mewn chwe mis.
Byddwch wedyn yn talu am eich trwydded nesaf dros 12 mis, ac felly byddwch wedi talu chwe mis ymlaen llaw.
Rhaid i chi fod â Thrwydded Deledu i:
- wylio neu recordio rhaglenni teledu ar unrhyw sianel
- lawrlwytho neu wylio rhaglenni BBC ar iPlayer.
Gallai hynny fod ar unrhyw declyn, gan gynnwys:
- teledu
- cyfrifiadur
- gliniadur
- ffôn symudol
- tabled
- consol gemau
- blwch digidol
- recordiwr DVD/VHS.
Gallech wynebu erlyniad a dirwy hyd at £1,000 os cewch eich dal yn gwylio heb drwydded.
Os ydych chi'n mynd adref dros yr haf, y newyddion da yw y gallwch gael ad-daliad am y misoedd nad ydych chi'n gwylio'r teledu yn eich llety myfyrwyr, cyn belled â bod o leiaf un mis ar ôl ar eich trwydded na fyddwch yn ei ddefnyddio.
Ewch i dudalen TV Licence refund: how to claim yoursYn agor mewn ffenestr newydd ar wefan Save the Student i gael gwybod mwy.
Ond ar adegau eraill, rhaid i chi gael trwydded deledu i wylio teledu byw neu BBC iPlayer – gallech wynebu erlyniad a dirwy o hyd at £1,000 os cewch eich dal yn gwylio heb un.
Darganfyddwch fwy am dalu, a'r cymorth sydd ar gael os na allwch dalu, yn ein canllaw Help os ydych yn cael trafferth i dalu’ch biliau.
Ffonau symudol a band eang
Yn yr un modd â biliau cyfleustodau, gallwch arbed swm sylweddol o arian wrth newid darparwr band eang neu newid eich cytundeb ffôn symudol.
Felly, pan fyddwch chi’n derbyn cytundeb newydd, neu pan fydd eich hen un yn dod i ben, gwnewch yn siŵr eich bod chi’n cymharu’r bargeinion y gallwch eu cael i arbed arian.
Darganfyddwch fwy ar ein canllawiau:
Biliau annisgwyl
Ymunwch â’n grŵp Facebook
Ymunwch â'n grŵp Grŵp Cyllidebu ac Arbed Facebook i gael awgrymiadau a chymorth i arbed arian gan gymuned o gynilwyr.
Atgyweirio’r car, biliau milfeddyg, atgyweirio’r cartref ar frys - gall y math hwn o gostau effeithio ar unrhyw un ar unrhyw bryd, felly nid yw hi fyth yn rhy gynnar i baratoi ar eu cyfer.
Y peth gorau i’w wneud yw cynilo arian yn rheolaidd i ddechrau cronni cronfa gynilion at argyfwng.
Gallwch hefyd gymryd camau i geisio atal eitemau rhag torri, neu brynu yswiriant sy’n rhoi sicrwydd i chi os aiff pethau o’i le.
Darganfyddwch fwy am filiau annisgwyl, a beth i'w wneud i atal y treuliau hyn rhag effeithio'n ddifrifol ar eich cyllid, yn ein canllaw Cynilion ar gyfer argyfwng - faint sy'n ddigon?
Siarad am arian
Ymunwch â’n grŵp Facebook
Rydym wedi sefydlu grŵp preifat Facebook Debt Support Community i helpu i roi syniadau newydd i chi i fynd i’r afael â dyledion ac i’ch cadw’n llawn cymhelliant
Gall peidio â siarad am arian achosi problemau, gan fod pob rhan o’n bywydau yn cael eu heffeithio gan ein materion ariannol mewn rhyw ffordd neu’i gilydd.
Defnyddiwch ein canllaw i oresgyn y rhwystrau hynny a siaradwch â’ch ffrindiau, partner, perthnasau hŷn a phlant am arian.
Help gyda chostau byw
Os ydych chi'n cael trafferth talu am gostau byw bob dydd, efallai eich bod yn gymwys i gael budd-daliadau penodol fel Credyd Cynhwysol, a all roi arian ychwanegol i chi fyw arno.
Darganfyddwch sut mae Credyd Cynhwysol yn gweithio, faint y gallech ei gael a sut i wneud cais yn ein canllaw Egluro Credyd Cynhwysol.
Ni all y rhan fwyaf o fyfyrwyr llawn amser hawlio Credyd Cynhwysol, ond mae'n werth gwirio, yn enwedig os oes gennych blant neu os ydych chi'n astudio ac yn byw gydag anabledd.
Gallwch hefyd ddod o hyd i ragor o wybodaeth am yr holl fudd-daliadau sydd ar gael i fyfyrwyr ar wefan turn2us:
- Myfyrwyr llawn amser a budd-daliadauYn agor mewn ffenestr newydd
- Myfyrwyr rhan-amser a budd-daliadauYn agor mewn ffenestr newydd
