Sut i ddelio â dyledion ar ôl graddio

Os ydych chi'n symud i ffwrdd o'r lle roeddech chi'n byw yn y brifysgol, mae yna ychydig o bethau i feddwl amdanynt. Bydd llawer o fyfyrwyr yn dod â'u tenantiaeth i ben ar eu heiddo rhent ar ôl iddynt orffen eu hastudiaethau. Sicrhewch eich bod yn gwneud popeth o fewn eich gallu i gael eich blaendal yn ôl, oherwydd gallai'r arian eich helpu i symud i'ch cartref nesaf neu eich cefnogi wrth i chi chwilio am waith.

Darganfyddwch sut i adennill eich blaendal a beth i'w wneud os na allwch gytuno â'ch landlord yn ein canllaw Eich cyfrifoldebau cyfreithiol ac ariannol wrth rentu

Nid yw llawer o brifysgolion yn caniatáu i chi raddio os oes gennych ddirwyon llyfrgell heb eu talu, felly gwnewch yn siŵr eich bod yn eu talu. Mae'n bwysig sicrhau nad oes gennych unrhyw beth ar ôl i'w dalu tuag at gostau llety, gan gynnwys eich biliau cyfleustodau. Gall biliau di-dâl effeithio'ch statws credyd.

Os ydych chi am fod yn gymwys ar gyfer y cyfraddau benthyciad a cherdyn credyd mwyaf cystadleuol, mae angen sgôr credyd da arnoch chi.

Siaradwch â'ch landlord am gael eich blaendal yn ôl ar ddiwedd eich tenantiaeth.

Dysgwch fwy yn ein canllaw Sut i wella'ch sgôr credyd

Pan fyddwch chi'n mynd trwy newidiadau bywyd fel dechrau swydd newydd, mae'n syniad da mynd i arferion arian a all eich helpu am weddill eich oes:

• neilltuo arian i gyrraedd nodau cynilo, fel car newydd neu wyliau
• aros ar ben arferion gwariant dyddiol, fel prynu coffi neu cael tecawê yn rheolaidd, a gallech gyrraedd eich nodau ariannol yn gyflymach
• dechrau talu i mewn i gynllun pensiwn cyn gynted â phosibl. Gall hyn wneud gwahaniaeth mawr i'r swm o arian sydd gennych pan fyddwch chi'n ymddeol.

Darllenwch fwy ar bensiynau yn ein canllaw Pam ddylwn i gynilo i mewn i bensiwn?

Mae eich benthyciadau myfyrwyr yn cael eu had-dalu'n awtomatig trwy'r system dreth unwaith y byddwch chi'n dechrau ennill swm penodol o arian. Oni bai eich bod yn hunangyflogedig, mae ad-daliadau fel arfer yn cael eu cymryd gan eich cyflogwr ac yn cael eu dangos fel didyniad ar eich slip cyflog misol.

Dylai didyniadau ddod i ben unwaith y byddwch wedi talu eich benthyciad myfyriwr. Os nad ydynt wedi stopio a’ch bod yn meddwl eich bod wedi gordalu, cysylltwch â’r Cwmni Benthyciadau i Fyfyrwyr i gael ad-daliad.

Darganfyddwch fwy yn ein blog Cael ad-daliad ar gyfer benthyciadau myfyrwyr a ordalwyd.

• y mis Ebrill ar ôl i chi orffen neu adael eich cwrs, neu
• y mis Ebrill bedair blynedd ar ôl i'r cwrs ddechrau, os ydych chi'n astudio'n rhan-amser ar gwrs sy'n para mwy na phedair blynedd (ar gyfer cyrsiau sy'n dechrau cyn 1 Ionawr 2027 yn Lloegr).

Mae eich ad-daliadau’n cynyddu neu'n gostwng gyda'ch incwm ac yn oedi os yw'ch cyflog yn disgyn o dan y trothwy. Mae unrhyw balans sy'n weddill yn cael ei ddileu ar ôl nifer benodol o flynyddoedd – mae hyn fel arfer 25, 30 neu 40 mlynedd ar ôl i chi ad-dalu am y tro cyntaf, yn dibynnu ar eich cynllun ad-dalu.

Nid yw rhai pobl fyth yn ad-dalu eu benthyciad myfyriwr yn llawn.

Ydych, mae llog yn cael ei ychwanegu at eich benthyciad myfyriwr cyhyd â bod balans ar ôl i'w dalu.

Gan mai dim ond canran o'r hyn rydych chi'n ei ennill uwchlaw trothwy y byddwch chi'n ad-dalu yn hytrach na swm sefydlog, gall llog gronni po hiraf y mae'n ei gymryd i'w ad-dalu.

Os oes gennych ddyledion eraill fel cardiau credyd neu orddrafft, mae'n werth blaenoriaethu talu'r dyledion hyn, yn hytrach na gordalu eich benthyciad myfyriwr gan eu bod yn aml yn codi llog uwch.

Nid yw eich benthyciad myfyriwr yn ymddangos ar eich ffeil credyd ac ni fydd yn effeithio ar eich sgôr credyd yn yr un modd ag y byddai taliad cerdyn credyd a fethwyd neu ddiffygdaliad.

Ond gall effeithio ar yr hyn rydych chi'n gallu ei fenthyca, yn enwedig ar gyfer rhywbeth mawr fel morgais. Mae hyn oherwydd bod eich ad-daliadau benthyciad myfyrwyr yn lleihau eich tâl cymryd adref cartref trwy gael ei gymryd yn uniongyrchol o'ch enillion.

Pan fyddwch chi'n gwneud cais am forgais, bydd benthycwyr fel arfer yn gofyn a oes gennych fenthyciad myfyriwr fel y gallant ystyried eich ad-daliadau wrth wirio'r hyn y gallwch ei fforddio.

Os ydych chi'n paratoi i wneud cais am forgais, gweler ein canllaw Sut i wella eich sgôr credyd.

Gwnewch yn siŵr bod gan y Cwmni Benthyciadau Myfyrwyr eich cyfeiriad cyfredol a'ch manylion cyswllt. Os na allant gysylltu â chi, gallech golli llythyrau pwysig.

Er enghraifft, pan fyddwch yn agos at dalu'ch benthyciad, fel arfer cysylltir â chi i ofyn i chi newid i Ddebyd Uniongyrchol i'ch atal rhag gordalu.

Os byddwch chi'n colli'r llythyr hwn, gallai ad-daliadau barhau i gael eu cymryd o'ch cyflog ar ôl i'ch benthyciad gael ei dalu.

Gall cadw'ch manylion yn gyfredol hefyd ei gwneud hi'n haws cael ad-daliad os byddwch chi'n gordalu.

I ddiweddaru eich manylion, gwirio eich balans a rheoli eich benthyciad myfyriwrYn agor mewn ffenestr newydd, ewch i GOV.UK. 

Yn wahanol i fenthyciadau eraill, byddwch fel arfer yn ad-dalu’ch benthyciad myfyriwr yn uniongyrchol o’ch slip cyflog, mewn ffordd debyg i sut rydych yn talu treth incwm.

Darllenwch fwy yn ein canllaw Deall eich slip cyflog

Ar gyfer yr hunan-gyflogedig, gwneir hyn pan fyddwch yn cyflwyno’ch Ffurflen Dreth Hunanasesiad ar ddiwedd pob blwyddyn dreth, pan fyddwch yn cyfrifo’ch enillion a’r hyn sy’n ddyledus gennych mewn ad-daliadau treth ac ad-daliadau benthyciad myfyriwr, ac yna’n ei hanfon i CThEM. Byddwch hefyd yn llenwi un os oes gennych incwm hunangyflogedig ar ben eich enillion TWE arferol.

Os ydych yn hunangyflogedig ac nad ydych yn gwneud yr ad-daliadau benthyciad myfyriwr sydd wedi’u cyfrifo ar eich cyfer, efallai y bydd casglwyr dyledion yn ymweld â chi a hyd yn oed yn gofyn i chi fynd i’r llys. Darganfyddwch fwy ar wefan y Cwmni Benthyciadau i FyfyrwyrYn agor mewn ffenestr newydd

Os byddwch yn gadael y DU am fwy na thri mis ar ôl gorffen eich cwrs, rhaid i chi roi gwybod i'r Cwmni Benthyciadau Myfyrwyr. Byddant yn rheoli ad-daliadau eich benthyciad yn hytrach na CThEF.

Os ydych chi'n cael swydd ac yn cael eich talu mewn gwlad arall, gofynnir i chi gwblhau asesiad incwm tramor, gan ddarparu:

• manylion eich cyflogwr

• prawf o incwm.

Mae'n bwysig cwblhau eich asesiad incwm tramor. Os nad ydych chi'n gwneud hynny, gallai mwy o log gael ei godi arnoch a gallai ôl-ddyledion gronni ar eich benthyciad.

Fel arfer bydd angen i chi sefydlu Debyd Uniongyrchol i wneud eich ad-daliadau. Bydd y swm rydych chi'n ei ad-dalu yn dibynnu ar faint rydych chi'n ei ennill.

Gall y trothwy ad-dalu yn y wlad rydych chi'n symud iddi fod yn wahanol i drothwy y DU – darganfyddwch beth fyddwch chi'n ei dalu yn y canllaw Ad-dalu eich benthyciad myfyriwrYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK.

Os byddwch yn dychwelyd i'r DU ac yn aros am fwy na thri mis, rhowch wybod i'r Cwmni Benthyciadau Myfyrwyr. Mae hyn yn osgoi talu ddwywaith: unwaith trwy Ddebyd Uniongyrchol fel preswylydd tramor, ac eto trwy cynllun Talu wrth Ennill (PAYE) os byddwch chi'n dechrau gweithio yn y DU.

Darllenwch Beth sy'n digwydd i'ch benthyciad myfyriwr os byddwch chi'n symud dramor?Yn agor mewn ffenestr newydd ar Student Loan Study UK i ddarganfod mwy.

Unwaith i chi adael y brifysgol neu'r coleg, mae gennych chi'r dewis i gadw'ch cyfrif myfyriwr neu newid i gyfrif graddedig.

Does dim rhaid i chi aros gyda'r un banc, felly mae'n werth siopa o gwmpas am fargen well.

Eich cam nesaf yw trosglwyddo i gyfrif graddedigion er mwyn rhoi amser i chi ad-dalu’ch gorddrafft myfyriwr.

Darganfyddwch faint o amser y bydd eich banc yn ei roi i chi ad-dalu’ch gorddrafft a pha bryd y bydd y trothwy awdurdodedig yn cael ei leihau.

Yn y rhan fwyaf o achosion, mae eich lwfans gorddrafft yn lleihau ychydig bob blwyddyn.

Defnyddiwch hwn fel cyfle i ail-gydbwyso'ch cyllideb ar ôl i chi raddio. Ar ôl i chi dalu eich gorddrafft myfyriwr, gallwch newid i gyfrif sy'n cynnig bonws newid neu log gwell am gynilion. 

Darllenwch fwy yn ein canllaw Sut mae dewis y cyfrif banc cywir

Neilltuwch ychydig o’ch incwm i gychwyn lleihau dyledion sydd â chyfraddau llog uchel o gardiau credyd, benthyciadau o’r banc a'ch gorddrafft.

Er bod eich gorddrafft yn debygol o fod heb ffi tra roeddech chi'n astudio, bydd y cyfnod di-log hwn yn dod i ben. Mae'n syniad da ei ad-dalu cyn gynted ag y gallwch er mwyn osgoi taliadau llog mawr yn nes ymlaen. Mae llog gorddrafft cyfrif cyfredol safonol yn aml mor uchel â 40%, sy'n sylweddol uwch na chyfradd nodweddiadol ar gyfer benthyciad personol.

Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Egluro gorddrafftiau

Ar unrhyw ddyledion eraill fel cardiau credyd neu brynu nawr talwch yn hwyrach, gwnewch o leiaf yr ad-daliadau lleiaf a sicrhewch na fyddwch yn colli unrhyw randaliadau.

Os gwnewch hynny, gallai effeithio'ch statws credyd a'ch gallu i fenthyca ar gyfer cartref neu gar yn y dyfodol.

Os nad yw gwneud toriadau synhwyrol i gwrdd â'ch ad-daliadau yn helpu a'ch bod yn gweld bod eich sefyllfa ariannol yn eich poeni, dylai cael cyngor ar ddyledion am ddim fod y cam nesaf i chi.

Mae llawer o wasanaethau rhad ac am ddim a chyfrinachol a all eich helpu. 

Edrychwch ar ein canllaw Ble i gael cyngor am ddim ar ddyledion

Gallai dyled myfyrwyr eich temtio i roi'r gorau i wneud taliadau i bensiwn gweithle.

Ond cofiwch, mae cynilo ar gyfer ymddeoliad yn hanfodol ar gyfer eich lles i’r dyfodol, felly ni ddylech ystyried rhoi’r gorau i bensiwn gweithle oni bai bod sefyllfa eich dyled wedi mynd allan o reolaeth.

Darllenwch fwy yn ein canllaw Sut mae ymrestru awtomatig pensiwn yn gweithio