Sgamiau cyffredin sy’n gysylltiedig ag ewyllys a beth i wylio allan amdano

Dyma pan fydd rhywun yn curo drws eich cartref heb wahoddiad gan gynnig i ysgrifennu eich ewyllys.

Efallai y byddant yn pwyso arnoch i gofrestru ar unwaith, codi ffioedd uchel am waith o ansawdd gwael, neu ddefnyddio'r cyfle i gasglu gwybodaeth bersonol ac ariannol.

Mewn rhai achosion, efallai na fydd yr ewyllys maen nhw'n ei gynhyrchu hyd yn oed yn gyfreithiol ddilys.

• Peidiwch byth â theimlo dan bwysau i gytuno i unrhyw beth ar unwaith – bydd gwasanaeth cyfreithlon yn rhoi amser i chi feddwl.
• Peidiwch byth â rhoi arian neu fanylion personol i rywun sy'n troi i fyny heb rybudd.
• Os yw rhywbeth yn teimlo'n o'i le, ymddiriedwch yn eich greddf a dweud na.
• Os yw rhywun eisoes wedi ymweld a'ch bod yn ansicr a oedd y gwasanaeth yn gyfreithlon, gallwch  roi gwybod amdano i Report FraudYn agor mewn ffenestr newydd neu gysylltu â Chyngor ar Bopeth am gymorthYn agor mewn ffenestr newydd  Yng Ngogledd Iwerddon, rhowch wybod i Wasanaeth Heddlu Gogledd IwerddonYn agor mewn ffenestr newydd neu ewch i nidirect i ddarganfod sut i roi gwybod am sgamYn agor mewn ffenestr newydd. Yn yr Alban, dylech roi gwybod am y sgam i Heddlu'r Alban drwy ffonio 101Yn agor mewn ffenestr newydd neu i Advice Direct Scotland ar 0808 800 9060Yn agor mewn ffenestr newydd.
• Os ydych chi byth yn teimlo dan fygythiad neu'n anniogel, ffoniwch 999Yn agor mewn ffenestr newydd i gael help ar unwaith. Ar gyfer sefyllfaoedd nad ydynt yn argyfwng, ffoniwch yr heddlu ar 101Yn agor mewn ffenestr newydd i adrodd beth sydd wedi digwydd. 

Defnyddiwch gyfreithiwr neu wasanaeth ysgrifennu ewyllysiau sy'n perthyn i gorff proffesiynol cydnabyddedig. Darganfyddwch fwy yn ein canllawiau:

• Beth yw gwasanaeth ysgrifennu ewyllys?
• Defnyddio cyfreithiwr i ysgrifennu eich ewyllys.

Dyma pryd mae sgamwyr yn esgus bod o elusen ac yn cynnig gwasanaeth ysgrifennu ewyllys am ddim neu am bris gostyngedig.

Y nod fel arfer yw rhoi pwysau arnoch i adael arian i'w elusen ffug, dwyn eich manylion personol ac ariannol, neu godi ffioedd cudd.

Weithiau nid yw'r 'elusen' yn bodoli o gwbl, neu nid yw'r ewyllys maen nhw'n ei greu yn gyfreithiol ddilys.

• Gwiriwch fod yr elusen yn ddilys drwy chwilio amdani ar gofrestr y Comisiwn Elusennau (ar gyfer Cymru a Lloegr), yr OSCR register (ar gyfer yr Alban) a'r Charity Commission (ar gyfer Gogledd Iwerddon)
• Byddwch yn wyliadwrus o alwadau, e-byst neu lythyrau digymell sy'n cynnig gwasanaethau ewyllys am ddim
• Peidiwch â theimlo dan bwysau i gynnwys unrhyw elusen yn eich ewyllys.
• Os yw elusen yn cynnig cynllun ewyllys am ddim, cysylltwch â nhw'n uniongyrchol gan ddefnyddio manylion o'u gwefan swyddogol i gadarnhau ei fod yn wir.
• Peidiwch byth â rhannu manylion personol neu ariannol nes eich bod wedi gwirio gyda phwy rydych chi'n delio.

Mae llawer o elusennau yn rhedeg cynlluniau ewyllys am ddim dilys, felly mae'n werth gwirio'n uniongyrchol gydag elusen rydych chi'n ymddiried ynddo os oes gennych ddiddordeb fel:

• UnicefYn agor mewn ffenestr newydd
• NSPCCYn agor mewn ffenestr newydd
• Dementia UKYn agor mewn ffenestr newydd
• Cancer Research UKYn agor mewn ffenestr newydd

Ysgutor yw'r person a enwir yn eich ewyllys i reoli eich ystâd (eiddo, arian a meddiannau) ar ôl i chi farw.

Mae rhai cyfreithwyr neu gwmnïau ysgrifennu ewyllysiau yn codi ffioedd gormodol am weithredu fel ysgutor - weithiau canran o gyfanswm gwerth yr ystâd. Gall hyn olygu miloedd o bunnoedd yn fwy nag sydd ei angen, a gall y taliadau hyn gael eu cuddio yn y print mân.

• Darllenwch y telerau'n ofalus cyn enwi gweithiwr proffesiynol fel eich ysgutor.
• Gofynnwch ymlaen llaw pa ffioedd fydd yn cael eu codi a sut maen nhw'n cael eu cyfrifo.
• Cymharu costau rhwng gwahanol ddarparwyr.
• Ystyriwch enwi aelod o'r teulu neu ffrind dibynadwy fel ysgutor yn lle hynny.
• Gwiriwch a yw ffioedd yn swm penodol neu’n ganran o'r ystâd.
• Edrychwch am ffioedd ychwanegol ar gyfer pethau fel 'costau gweinyddol'.

Mae ein canllaw Pwy all fod yn ysgutor ewyllys? yn esbonio beth i'w ystyried i'ch helpu i wneud y penderfyniad cywir pwysig hwnnw.

Mae hyn pan fyddwch chi'n derbyn e-bost, llythyr neu neges annisgwyl yn honni eich bod wedi etifeddu arian gan berthynas pell neu berson anhysbys - yn aml o dramor.

Bydd y sgamiwr yn gofyn i chi dalu ffioedd ymlaen llaw i ryddhau'r arian neu ofyn am fanylion personol fel eich cyfrif banc neu wybodaeth pasbort.

Nid yw'r etifeddiaeth yn bodoli, a bydd unrhyw arian a anfonwch yn cael ei golli.

• Byddwch yn amheus o unrhyw neges annisgwyl am etifeddiaeth, yn enwedig gan rywun nad ydych erioed wedi clywed amdano.
• Peidiwch byth â thalu ffioedd ymlaen llaw i dderbyn etifeddiaeth - nid yw etifeddiaethau cyfreithlon yn gweithio fel hyn.
• Peidiwch â rhannu manylion personol neu ariannol gydag unrhyw un nad ydych wedi'i wirio
• Gwyliwch allan am sillafu gwael, cyfarchion generig, neu'r pwysau i weithredu'n gyflym - mae'r rhain yn arwyddion cyffredin o sgam.
• Os nad ydych yn siŵr, siaradwch â chyfreithiwr yn annibynnol cyn cymryd unrhyw gamau
• Gwiriwch gydag aelodau o'r teulu os yw neges yn honni ei bod yn ymwneud â pherthynas nad ydych chi'n ei adnabod.
• Os ydych wedi derbyn neges amheus, gallwch ddarganfod mwy am y math hwn o sgam twyll etifeddiaeth rhoi gwybod amdano i Report FraudYn agor mewn ffenestr newydd. Yng Ngogledd Iwerddon, ewch i nidirect i ddarganfod sut i roi gwybod am sgamYn agor mewn ffenestr newydd. Yn yr Alban, dylech roi gwybod am y sgam i Heddlu'r Alban drwy ffonio 101Yn agor mewn ffenestr newydd neu i Advice Direct Scotland ar 0808 800 9060Yn agor mewn ffenestr newydd.

I gael arweiniad manwl ar Dreth Etifeddiant, darllenwch ein canllawiau:

• Canllaw i Dreth Etifeddiant yn y DU
• Rheolau’r Dreth Etifeddiant ar roddion.

Mae ewyllys ffug yn ddogfen ffug sydd wedi’i chreu i edrych fel ewyllys gwirioneddol rhywun.

Gall gynnwys llofnod ffug neu fod wedi'i newid heb i’r person wybod.

Mae ewyllysiau ffug fel arfer yn cael eu creu i ailgyfeirio arian neu eiddo at rywun nad oedd i fod i etifeddu, yn aml yn twyllo'r buddiolwyr cyfreithlon.

• Defnyddiwch gyfreithiwr neu ysgrifennwr ewyllysiau proffesiynol sy'n perthyn i gorff cydnabyddedig – byddant yn dilyn gweithdrefnau priodol ac yn cadw cofnodion diogel.
• Gwnewch yn siŵr bod eich ewyllys wedi'i llofnodi a'i thystio'n gywir, fel sy'n ofynnol yn ôl y gyfraith.
• Storiwch eich ewyllys mewn lle diogel, fel gyda chyfreithiwr, banc, neu gyfleuster storio ewyllysiau'r Gwasanaeth Profiant.
• Rhowch wybod i'ch ysgutor a'ch teulu agos ble mae eich ewyllys yn cael ei chadw.
• Ystyriwch gofrestru eich ewyllys gyda'r National Will RegisterYn agor mewn ffenestr newydd fel y gellir dod o hyd iddi yn hawdd.
• Adolygwch eich ewyllys yn rheolaidd a'i diweddaru os bydd eich amgylchiadau'n newid.
• Cadwch gofnod o bryd a ble y gwnaed eich ewyllys.
• Os ydych chi'n amau bod ewyllys wedi'i ffugio ar ôl i rywun farw, gallwch ei herio drwy'r llysoedd. Gall cyfreithiwr sy'n arbenigo mewn ewyllysiau dadleuol eich cynghori ar hyn.

Mae hyn pan fydd rhywun yn cysylltu â chi yn honni bod gennych hawl i arian o ystâd heb ei hawlio - fel arfer gan berson a fu farw heb ewyllys neu berthnasau hysbys.

Efallai y bydd y twyllwr yn gofyn am ffioedd ymlaen llaw i "ryddhau" yr arian neu ofyn am fanylion personol i ddwyn eich hunaniaeth.

Weithiau maen nhw'n cyflwyno eu hunain fel cyfreithwyr, swyddogion y llywodraeth neu helwyr etifeddion. 

• Byddwch yn ofalus o gyswllt annisgwyl am etifeddiaeth, yn enwedig os nad ydych erioed wedi clywed am y person a fu farw.
• Mae helwyr etifeddion cyfreithlon yn bodoli, ond ni ddylent ofyn am arian ymlaen llaw. Maent fel arfer yn cymryd canran dim ond ar ôl i chi dderbyn eich etifeddiaeth.
• Gwiriwch unrhyw un sy'n cysylltu â chi trwy wirio eu manylion yn annibynnol. Chwiliwch am y cwmni neu'r cyfreithiwr eich hun yn hytrach na defnyddio manylion maen nhw'n eu darparu.
• Peidiwch byth â thalu ffioedd ymlaen llaw i hawlio etifeddiaeth.
• Peidiwch byth â rhannu gwybodaeth bersonol neu ariannol nes eich bod wedi cadarnhau bod yr hawliad yn ddilys.
• Os ydych chi'n meddwl eich bod wedi cael eich targedu gan sgam, rhowch wybod amdano i Report FraudYn agor mewn ffenestr newydd. Yng Ngogledd Iwerddon, rhowch wybod i Wasanaeth Heddlu Gogledd IwerddonYn agor mewn ffenestr newydd neu ewch i nidirect i ddarganfod sut i roi gwybod am sgamYn agor mewn ffenestr newydd. Yn yr Alban, dylech roi gwybod am y sgam i Heddlu'r Alban drwy ffonio 101Yn agor mewn ffenestr newydd neu i Advice Direct Scotland ar 0808 800 9060.

Profiant yw'r broses gyfreithiol o ddelio ag ystâd rhywun ar ôl iddynt farw.

Mae twyll profiant ar-lein yn digwydd pan fydd sgamwyr yn sefydlu gwefannau ffug sy'n edrych fel gwasanaethau profiant cyfreithlon.

Efallai y byddant yn codi ffioedd uchel am wasanaethau gwael neu wasanaethau nad ydynt yn bodoli, dwyn eich manylion personol ac ariannol, neu gymryd eich arian heb gwblhau unrhyw waith.

• Mae gwneud cais am brofiant yn brydlon trwy GOV.UKYn agor mewn ffenestr newydd neu gyfreithiwr yn helpu i amddiffyn yr ystâd rhag twyll ac yn sicrhau bod dymuniadau eich anwylyd yn cael eu cyflawni heb oedi diangen.
• Byddwch yn wyliadwrus o wefannau sy'n ymddangos yn uchel mewn canlyniadau chwilio neu hysbysebion ar-lein. Mae sgamwyr yn aml yn talu i wneud i'w safleoedd edrych yn swyddogol.
• Gwiriwch fod y cwmni yn ddilys cyn talu unrhyw beth. Chwiliwch am adolygiadau, gwiriwch eu cyfeiriad, a gwiriwch a ydynt wedi'u cofrestru gyda chorff proffesiynolYn agor mewn ffenestr newydd
• Edrychwch am arwyddion rhybudd fel pwysau i dalu'n gyflym, prisiau anarferol o isel, neu wefannau o ansawdd gwael gyda chamgymeriadau sillafu.
• Peidiwch byth â rhannu dogfennau sensitif neu fanylion banc nes eich bod yn hyderus bod y gwasanaeth yn ddilys.
• Os ydych chi'n defnyddio cyfreithiwr, gwiriwch eu bod wedi'u cofrestru gyda'r Solicitors Regulation Authority.
• Os ydych chi'n meddwl eich bod wedi bod yn ddioddefwr twyll profiant, rhowch wybod amdano i Report FraudYn agor mewn ffenestr newydd a chysylltwch â'ch banc os ydych chi wedi rhannu manylion ariannol. Yng Ngogledd Iwerddon, rhowch wybod i Wasanaeth Heddlu Gogledd IwerddonYn agor mewn ffenestr newydd neu ewch i nidirect i ddarganfod sut i roi gwybod am sgam. Yn yr Alban, dylech roi gwybod am y sgam i Heddlu'r Alban drwy ffonio 101Yn agor mewn ffenestr newydd neu i Advice Direct Scotland ar 0808 800 9060Yn agor mewn ffenestr newydd.

Os ydych chi'n meddwl eich bod wedi cael eich twyllo, darllenwch ein canllawiau ar sut i wybod a ydych chi wedi cael eich targedu a beth i'w wneud nesaf:

• Ydw i'n cael fy sgamio? Sut i wybod a ydych chi wedi cael eich targedu
• Mathau o sgamiau
• Sut i adnabod ac osgoi sgamiau 101
• Sut i roi gwybod am sgam neu dwyll.