Pwy all fod yn ysgutor ewyllys?

Eich ysgutor sy’n gyfrifol am gyflawni popeth yn eich ewyllys. Un o’u tasgau cyntaf yw gwneud cais am brofiant. Dyma’r broses gyfreithiol sy’n rhoi’r awdurdod iddynt ddelio â’ch ystâd.

Hyd yn oed gydag ystâd syml, gall y broses gymryd sawl mis. Gall tasgau gynnwys:

• gwerthu eiddo ar yr adeg iawn i gael y gwerth gorau i fuddiolwyr (y bobl sy’n etifeddu o’ch ewyllys)
• sicrhau bod y swm cywir o Dreth Etifeddiant, Treth Enillion Cyfalaf neu Dreth Incwm yn cael ei dalu
• datrys unrhyw anghydfodau am yr ystâd.

Mae’n gyfrifoldeb pwysig, ond gall ysgutorion logi gweithwyr proffesiynol i’w helpu os oes angen. Nid oes rhaid iddynt wneud popeth eu hunain.

Gallwch benodi bron unrhyw un fel eich ysgutor, cyn belled â’u bod yn 18 oed neu’n hŷn ar yr adeg y maent yn gwneud cais am brofiant.

Mae’n gyffredin dewis priod, partner sifil, plentyn sy’n oedolyn neu ffrind agos.

Nid oes unrhyw reol yn erbyn buddiolwyr fod yn ysgutorion. Mae hyn yn gyffredin iawn. Ond ni allant fod yn un o’r tystion i’ch ewyllys.

Gallwch benodi hyd at bedwar ysgutor, ond rhaid iddynt i gyd weithredu ar y cyd.

Yn ymarferol, dau fel arfer yw’r rhif cywir. Os yw un ysgutor yn marw o’ch blaen neu’n penderfynu nad ydyn nhw eisiau’r rôl, gall y llall weithredu o hyd.

Gallwch hefyd enwi ysgutorion sy’n ddirprwyon yn eich ewyllys i fod wrth gefn.

Gallwch, ond ni fyddant yn gallu gwneud cais am brofiant tan eu pen-blwydd yn 18 oed.

Os yw’r person ifanc hefyd yn fuddiolwr, rhaid i chi benodi o leiaf ddau ysgutor.

Dewiswch rywun rydych chi’n ymddiried ynddo i ddilyn eich dymuniadau ac ymdrin ag unrhyw anghytundebau yn deg.

Mae’n helpu os ydyn nhw’n drefnus ac yn gyfforddus gyda gwaith papur, ond nid yw’n hanfodol. Gallant benodi cyfreithiwr neu weithiwr proffesiynol arall i gynorthwyo ar y pryd os oes angen.

Mae aelod o’r teulu yn aml yn ddewis naturiol, fel plentyn sy’n oedolyn, nith, nai, wyr neu wyres.

Cyn i chi enwi unrhyw un, gofynnwch iddyn nhw a ydyn nhw’n fodlon ymgymryd â’r rôl. Os ydyn nhw’n dweud na ar ôl i’ch ewyllys gael ei hysgrifennu, bydd angen i chi ei diweddaru.

Meddyliwch yn ofalus cyn enwi’ch priod neu bartner fel eich unig ysgutor. Byddan nhw eisoes yn delio â galar. Gall enwi ail ysgutor ochr yn ochr â nhw gymryd rhywfaint o’r baich gweinyddol oddi wrthynt.

Mae rhai pobl yn penodi cyfreithiwr, cyfrifydd, banc neu arbenigwr profiant fel ysgutor. Y fantais yw arbenigedd - mae gweithwyr proffesiynol yn brofiadol gyda materion cyfreithiol, treth ac eiddo.

Yr anfantais yw cost. Gall ysgutorion proffesiynol fod yn ddrud, ac mae ffioedd yn amrywio’n fawr:

• Grant Profiant yn unig: £500 i £2,000
• Profiant llawn a gweinyddu ystadau: £3,500 i £20,000 neu fwy.

Gall gweithwyr proffesiynol godi ffi sefydlog, cyfradd yr awr, neu ganran o gyfanswm gwerth eich ystâd. Gwnewch yn siŵr eich bod chi’n deall faint y byddwch chi’n ei dalu cyn penodi unrhyw un yn eich ewyllys.

Opsiwn gwell i’r mwyafrif o bobl yw penodi person dibynadwy fel ysgutor, a all wedyn ddod â chymorth proffesiynol os a phryd y bydd ei angen arnynt. Mae hyn fel arfer yn fwy cost-effeithiol.

Cyn penodi gweithiwr proffesiynol, gofynnwch i’r cwmni beth sy’n digwydd os yw’ch perthynas agosaf eisiau rheoli’r ystâd eu hunain yn ddiweddarach.

Bydd y rhan fwyaf o gwmnïau yn camu i lawr os gofynnir iddynt, ond fel arfer mae ffi.

Gwnewch yn siŵr eich bod chi’n deall y broses hon ymlaen llaw.

Os nad oes wirioneddol unrhyw un sy’n gallu gweithredu fel eich ysgutor, gall yr Ymddiriedolwr Cyhoeddus - swyddog y llywodraeth - gamu i mewn fel dewis olaf. Byddant yn codi ffi yn seiliedig ar ganran o werth eich ystâd cyn treth.

Mae’r opsiwn hwn yn werth gwybod os, er enghraifft, mae eich ewyllys yn gadael popeth i un person nad yw’n gallu gweithredu, fel plentyn ifanc neu rywun y mae ei anabledd yn effeithio ar eu gallu i reoli materion ariannol.

Nid yw’r Ymddiriedolwr Cyhoeddus yn addas os yw’ch ystâd yn debygol o fod â mwy o ddyledion nag asedau, gan fod eu ffioedd yn dal i fod yn berthnasol.

Cyn i chi wneud eich dewis terfynol, gofynnwch i’ch ysgutor dewisol a yw’n fodlon ymgymryd â’r rôl.

Gwnewch yn siŵr bod eu henw a’u cyfeiriad llawn wedi’u cynnwys yn eich ewyllys fel y gellir cysylltu â nhw.

Ystyriwch enwi ysgutorion sy’n ddirprwyon rhag ofn nad yw’ch dewis cyntaf yn gallu gweithredu.

Yn barod i ysgrifennu eich ewyllys? Gall ein canllawiau eich helpu drwy’r broses:

• Sut ydw i’n ysgrifennu ewyllys a faint mae’n ei gostio?
• Ewyllysiau wedi eu gwneud eich hun – beth sydd angen ei wybod
• Beth yw gwasanaeth ysgrifennu ewyllys?
• Defnyddio cyfreithiwr i ysgrifennu eich ewyllys
• Ble i storio eich ewyllys a sut i ddweud wrth eich ysgutor