Help gyda chostau gofal plant ac opsiynau gofal plant am ddim

Gall dewis gofal plant fel rhiant newydd deimlo'n llethol felly os nad ydych chi'n siŵr pa opsiwn sy'n iawn i chi a'ch teulu, gall ein canllaw opsiynau Gofal plant helpu.

Ar ôl i chi benderfynu ar eich trefniant gofal plant, mae'n werth gwirio a oes gennych hawl i ofal plant am ddim. Defnyddiwch y gyfrifiannell gofal plantYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK i ddarganfod faint o help y gallech ei gael.

Os ydych chi'n astudio yn y coleg neu'r brifysgol ac yn cael babi, efallai y byddwch hefyd yn gymwys i gael cyllid myfyrwyr ychwanegol. Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Grantiau a budd-daliadau os ydych yn astudio a bod gennych fabi.

Darperir gofal plant am ddim fel nifer penodol o oriau a ariennir gan y llywodraeth y gallwch eu rhoi tuag at wahanol fathau o ofal plant cofrestredig, gan gynnwys:

• meithrinfeydd a dosbarthiadau meithrin
• cylchoedd chwarae a chyn-ysgolion
• gwarchodwyr plant
• cynlluniau gwyliau, clybiau brecwast ac ar ôl ysgol.

Mae faint y gallwch ei gael yn dibynnu ar eich amgylchiadau a ble rydych chi'n byw.

Efallai y byddwch hefyd yn gallu derbyn cymorth ar ffurf Gofal Plant Di-dreth, oni bai eich bod yn hawlio Credyd Cynhwysol. Gweler ein hadran ar Ofal Plant Di-dreth: cymhwysedd, taliadau a sut i wneud cais, am ragor o wybodaeth. 

Mae faint o ofal plant am ddim y gall eich plentyn ei gael yn dibynnu ar ei oedran a'ch amgylchiadau. Mae pedwar prif opsiwn:

1. Ar gyfer rhieni sy'n gweithio — hyd at 30 awr o ofal plant am ddim yr wythnos.
2. Os na all un partner weithio - hyd at 30 awr o ofal plant am ddim yr wythnos.
3. Pob un o'r plant tair a phedair oed - 15 awr o ofal plant am ddim yr wythnos.
4. Plant dwy oed — 15 awr o ofal plant am ddim yr wythnos.

Os oes gennych blentyn rhwng naw mis a phedair oed, a'ch bod yn gweithio, efallai y byddwch yn gymwys i gael gofal plant am ddim. Gallwch gael 30 awr o ofal plant am ddim yr wythnos yn ystod y tymor (38 wythnos y flwyddyn).

Os byddai'n well gennych ledaenu'r oriau hynny dros fwy o wythnosau, efallai y byddwch yn gallu cael gofal plant am ddim am fwy na 38 wythnos trwy gymryd llai o oriau bob wythnos.

Gofynnwch i'ch darparwr gofal plant a ydynt yn cynnig yr opsiwn hwn.

Fel arfer, gallwch gael hyn os ydych chi (a'ch partner, os oes gennych un):

• yn gweithio ac ennill o leiaf yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol am gyfartaledd o 16 awr yr wythnos am gyfartaledd o 16 awr yr wythnos
• yn dechrau swydd newydd
• ar absenoldeb salwch neu wyliau blynyddol
• ar absenoldeb rhiant, mamolaeth, tadolaeth neu fabwysiadu a rennir.

Ni fyddwch yn gymwys os oes gennych chi neu'ch partner incwm net wedi'i addasu dros £100,000. Incwm net wedi'i addasu yw cyfanswm eich incwm trethadwy minws rhyddhad treth penodol, fel cyfraniadau pensiwn. Os yw hyn yn berthnasol, bydd gan eich plentyn tair neu bedair oed o hyd hawl i'r 15 awr yn opsiwn 3.

Darganfyddwch sut i weithio allan eich incwm net wedi'i addasuYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK. 

Gall yr opsiwn hwn fod yn berthnasol os ydych mewn cwpl ac mae un ohonoch yn gweithio (ac yn bodloni'r rheolau uchod) ond ni all yr un arall. Efallai y byddwch yn gymwys os yw'r partner nad yw’n gweithio ar absenoldeb gofalwrYn agor mewn ffenestr newydd, neu'n gymwys i gael unrhyw un o'r canlynol:

• Budd-dal Analluogrwydd
• Lwfans Anabledd Difrifol
• Lwfans Gofalwr
• yr elfen gallu cyfyngedig ar gyfer gwaith o Gredyd Cynhwysol
• elfen gofalwr o Gredyd Cynhwysol
• Lwfans Cyflogaeth a Chymorth sy'n seiliedig ar gyfraniadau.

Os ydych chi'n cael unrhyw fudd-daliadau cyfatebol o'r Ardal Economaidd Ewropeaidd (AEE) neu'r Swistir, efallai y byddwch yn gymwys o hyd.

Mae gan bob plentyn tair neu bedair oed yn Lloegr hawl i 15 awr o ofal plant am ddim yr wythnos. Nid oes angen i chi fodloni unrhyw ofynion incwm neu waith. Does ond angen i chi fod yn byw yn Lloegr.

Gall eich plentyn dwy oed fod yn gymwys os bydd unrhyw un o'r canlynol yn berthnasol:

• mae gennych incwm isel
• mae gan eich plentyn anabledd
• mae angen cymorth ychwanegol ar eich plentyn am resymau personol eraill.

Gallwch wneud cais ar-lein drwy sefydlu cyfrif gofal plantYn agor mewn ffenestr newydd a dod o hyd i ddarparwyr cofrestredig Ofsted ar GOV.UK.

Mae gan rai cynghorau restr o ddarparwyr gofal plant sy'n cynnig yr oriau a ariennir gan y llywodraeth ar eu gwefannau, neu gallwch ofyn i'ch darparwr gofal plant yn uniongyrchol.

Mae faint o ofal plant am ddim y gall eich plentyn ei gael yn dibynnu ar ei oedran a'ch amgylchiadau. Mae tri phrif opsiwn, a gellir cyfuno rhai ohonynt:

1. Plant dwy a thair oed - gofal plant rhan-amser am ddim gan Dechrau'n Deg.
2. Pob un o'r plant tair a phedair oed - 10 awr o ofal plant am ddim.
3. Plant tair a phedair oed cymwys — 20 awr ychwanegol o ofal plant am ddim.

Os ydych chi'n byw mewn ardal sy'n cynnig gwasanaeth Dechrau'n Deg, gall rhai plant dwy a thair oed gael gofal plant am ddim am 2.5 awr y dydd, pum diwrnod yr wythnos am 39 wythnos y flwyddyn (tua 9 mis). Dewch o hyd i'ch gwasanaeth Dechrau'n Deg lleolYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.CYMRU. 

Mae gan bob plentyn tair neu bedair oed yng Nghymru hawl i 10 awr o addysg feithrin am ddim yr wythnos. Nid oes angen i chi fodloni unrhyw ofynion incwm neu waith. Does ond angen i chi fod yn byw yng Nghymru.

Efallai y byddwch yn gallu hawlio 20 awr ychwanegol o ofal plant wedi'i ariannu yn dibynnu ar eich amgylchiadau. Ynghyd â'r opsiynau uchod, byddai hyn yn dod â'r cyfanswm i 30 awr yr wythnos am hyd at 48 wythnos o'r flwyddyn (tua 11 mis) o dan Gynnig Gofal Plant CymruYn agor mewn ffenestr newydd

I fod yn gymwys am yr 20 awr ychwanegol, rhaid i chi:

• fod yn gweithio — os oes gennych bartner, mae'n rhaid iddynt fod yn gweithio hefyd
• yn byw yn barhaol yng Nghymru
• rhaid i chi a'ch partner (os yn berthnasol) fod yn gweithio ac yn ennill o leiaf yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol am gyfartaledd o 16 awr yr wythnos
• mae pob un partner yn ennill llai na £100,000 y flwyddyn.

Ni allwch gario oriau heb eu defnyddio i wythnos arall.

Mae llawer o ddarparwyr gofal plant yn lledaenu'r oriau ar draws y flwyddyn, felly efallai y byddwch chi'n derbyn llai o oriau yr wythnos na'r uchafswm, ond bydd gofal plant ar gael am fwy o'r flwyddyn.

Er enghraifft, efallai y byddwch yn derbyn 22 awr yr wythnos ar gyfartaledd am naw mis, yn hytrach na 30 awr yr wythnos am saith mis.

Gofynnwch i'ch darparwr gofal plant sut maen nhw'n rheoli'r oriau, fel eich bod chi'n gwybod beth i'w ddisgwyl.

Gallwch wneud cais am ofal plant am ddimYn agor mewn ffenestr newydd drwy eich Gwasanaeth Gwybodaeth i Deuluoedd lleol ar GOV. CYMRU.

Mae gan rai cynghorau restr o ddarparwyr gofal plant cymeradwy, Gallwch wirio a yw darparwr wedi'i gymeradwyoYn agor mewn ffenestr newydd ar Arolygiaeth Gofal Cymru

Yn yr Alban, mae faint o ofal plant am ddim y gall eich plentyn ei gael yn dibynnu ar eu hoedran. Mae dau brif opsiwn:

1. Pob un plentyn tair i bump oed - hyd at 30 awr o ofal plant am ddim yr wythnos.
2. Rhai plant dwy oed - gofal plant am ddim os ydych chi'n bodloni meini prawf cymhwysedd penodol.

Mae gan bob plentyn rhwng tair a phump oed yn yr Alban hawl i ofal plant am ddim a gallant gael:

• tua 30 awr yr wythnos yn ystod y tymor, neu
• tua 22 awr yr wythnos os yw wedi'u gwasgaru ar draws y flwyddyn.

Efallai y bydd eich plentyn dwy oed yn gymwys i gael gofal plant am ddim os ydych chi'n derbyn un o'r budd-daliadau canlynol:

• Credyd Cynhwysol (rhaid i'ch tâl misol cymryd adref ar gyfer yr aelwyd fod yn £885 neu lai ar ôl treth, Yswiriant Gwladol, a chyfraniadau pensiwn)
• Cymhorthdal Incwm

• Lwfans Ceisio Gwaith yn Seiliedig ar Incwm
• Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar Incwm
• Budd-dal Analluogrwydd
• Lwfans Anabledd Difrifol
• Credyd Pensiwn y Wladwriaeth
• Cymorth o dan Ddeddf Mewnfudo a Lloches 1999
• Efallai y bydd eich plentyn hefyd yn gymwys os oes gennych chi neu'ch plentyn brofiad o gael gofal gan gyngor lleol, neu ofalwr perthynas fel aelod o'r teulu neu ffrind agos.

Gallwch wneud cais a darganfod mwy am ofal plant ac addysg am ddim yn yr AlbanYn agor mewn ffenestr newydd ar Parent Club. 

Mae gofal plant a ariennir gan y llywodraeth yng Ngogledd Iwerddon yn gweithio'n wahanol i weddill y DU. Nid yw'r cynlluniau gofal plant am ddim 15 a 30 awr sydd ar gael yng Nghymru, Lloegr a'r Alban ar gael yma. Yng Ngogledd Iwerddon, mae tri phrif opsiwn:

1. Pob un plentyn tair a phedair oed - 12.5 awr o addysg cyn-ysgol am ddim yr wythnos yn ystod y tymor.
2. Efallai y bydd cymorth ar gael drwy’r rhaglen Cychwyn Cadarn mewn ardaloedd difreintiedig.
3. Mae plant pedair i un ar ddeg oed — yn derbyn y 15% oddi ar eu biliau gofal plant, hyd at yr uchafswm swm.

Mae gan bob plentyn yng Ngogledd Iwerddon dair neu bedair oed hawl i 12.5 awr o addysg cyn-ysgol am ddim yr wythnos yn ystod y tymor (38 wythnos y flwyddyn).

Mae hyn yn cael ei ddarparu drwy'r Pre-School Education Programme, sy'n cefnogi datblygiad cymdeithasol, corfforol a meddyliol plant wrth baratoi ar gyfer yr ysgol gynradd.

Mae lleoedd ar gael i bob plentyn, ond mae'n rhaid i chi wneud cais. I wneud cais, ewch i'r Awdurdod AddysgOpens in a new window

Nid yw plant dwy oed yn gymwys ar gyfer y Pre-School Education Programme, ond os ydych chi'n byw mewn ardal dan anfantais, efallai y bydd y rhaglen Cychwyn Cadarn yn gallu helpu.

Mae Cychwyn Cadarn yn cefnogi teuluoedd â phlant dan bedair oed, gan ddarparu mynediad at wasanaethau gan gynnwys sesiynau chwarae a chyfleoedd dysgu cynnar. Dewch o hyd i'ch rhaglen Cychwyn Cadarn lleolYn agor mewn ffenestr newydd ar Family Support NI. 

Os oes gennych blentyn rhwng pedair ac un ar ddeg oed yng Ngogledd Iwerddon ac yn talu am ofal plant, gallech nawr gael 15% oddi ar eich biliau, hyd at swm wedi'i gapio.

Mae’r Northern Ireland Childcare Subsidy SchemeYn agor mewn ffenestr newydd wedi'i ymestyn i gwmpasu plant oedran ysgol.

Gallwch hawlio hyd at £203 y mis am bob plentyn (£2,436 y flwyddyn). Mae hyn yn cwmpasu 15% o gostau gofal plant hyd at oddeutu £1,353 y mis. Os byddwch yn talu llai na hyn, byddwch yn cael 15% o'r hyn rydych chi'n ei dalu mewn gwirionedd. Os byddwch yn talu mwy, byddwch yn dal i gael y cymhorthdal, ond mae wedi'i gapio ar £203 y mis y plentyn.

I fod yn gymwys, mae angen i chi:

• fod wedi cofrestru ar gyfer Gofal Plant Di-dreth
• defnyddio darparwr gofal plant sydd wedi'i gofrestru fel darparwr Gofal Plant Di-dreth gyda CThEF.

Darganfyddwch fwy am addysg cyn-ysgol am ddim yng Ngogledd IwerddonYn agor mewn ffenestr newydd ar nidirect.

Os oes angen help arnoch i hawlio gofal plant am ddim yng Ngogledd Iwerddon neu os oes gennych gwestiynau, gallwch ffonio 028 9267 8200 neu ymweld â Employers For ChildcareYn agor mewn ffenestr newydd

Dod o hyd i ddarparwyr gofal plant lleolYn agor mewn ffenestr newydd ar familysupport NI. 

Os oes gan eich plentyn anabledd neu anghenion addysgol arbennig (AAA), efallai y byddwch yn gallu cael cymorth ychwanegol gyda chost gofal plant.

Rhaid i bob darparwr gofal plant cofrestredig Ofsted yn Lloegr, fel meithrinfeydd, cyn-ysgolion, a gwarchodwyr plant, wneud addasiadau rhesymol i gefnogi plant ag AAA.

Efallai y bydd rhai lleoliadau hefyd yn gallu cynnig cyllid neu gymorth ychwanegol i helpu gydag anghenion eich plentyn.

Mae'n werth siarad â'ch darparwr gofal plant i ddarganfod pa gymorth maen nhw'n ei gynnig ac a oes unrhyw help ychwanegol gyda chostau.

• Yn Lloegr, mae gan Coram ganllaw defnyddiol a manwl i rieni sy'n esbonio eich hawliau a'ch opsiynauYn agor mewn ffenestr newydd
• Os ydych chi'n byw yng Nghymru, gall eich Gwasanaeth Gwybodaeth i Deuluoedd lleolYn agor mewn ffenestr newydd roi mwy o fanylion i chi.
• Yn yr Alban, dewch o hyd i gymorth ac arweiniad i blant anablYn agor mewn ffenestr newydd ar gov.scot.
• Yng Ngogledd Iwerddon, darganfyddwch am ofal plant i blant ag anableddauYn agor mewn ffenestr newydd ar nidirect. 

Mae Credyd Cynhwysol yn fudd-dal prawf modd i gefnogi pobl ar incwm isel neu'r rhai sydd allan o waith.

Mae'n dod ynghyd sawl budd-dal hŷn mewn un taliad misol, gan ddarparu cymorth ariannol gyda chostau byw bob dydd, gan gynnwys gofal plant.

Os ydych chi'n deulu sy'n gweithio ar Gredyd Cynhwysol, gallwch hawlio hyd at 85% o'ch costau gofal plant misol. I hawlio, rhaid i chi dalu eich darparwr gofal plant ymlaen llaw ac yna rhoi gwybod am y costau trwy eich cyfrif Credyd Cynhwysol. I fod yn gymwys, fel arfer bydd angen i chi neu'ch partner fod yn un o'r sefyllfaoedd canlynol:

• yn gweithio ar hyn o bryd (nid oes angen isafswm nifer o oriau)
• fod wedi cael cynnig swydd sydd i fod i ddechrau cyn diwedd eich cyfnod asesu misol Credyd Cynhwysol nesaf
• methu gweithio oherwydd salwch neu gyfrifoldebau gofalu.

Nid yw teuluoedd nad ydynt yn gweithio sydd ar Gredyd Cynhwysol yn gymwys ar gyfer yr elfen cost gofal plant ond gallant barhau i dderbyn cymorth gyda chostau byw eraill drwy eu taliad Credyd Cynhwysol safonol. Darganfyddwch fwy yn ein canllaw, Egluro Credyd Cynhwysol.

Yr uchafswm y gallwch ei hawlio'n ôl am gostau gofal plant drwy Gredyd Cynhwysol yw:

• £1,071.09 y mis os oes gennych un plentyn mewn gofal plant
• £1,836.16 y mis os oes gennych ddau neu fwy o blant mewn gofal plant.

Gallwch ond hawlio os yw eich gofal plant yn cael ei ddarparu gan ddarparwr gofal plant cofrestredig neu gymeradwyedig gan y llywodraethYn agor mewn ffenestr newydd

Ar ôl i chi dalu eich costau gofal plant, ychwanegwch nhw at eich cyfrif Credyd CynhwysolYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK cyn gynted â phosibl. Mae angen i chi wneud hyn cyn diwedd y cyfnod asesu canlynol cyn gynted â phosibl. Mae angen i chi wneud hyn cyn diwedd y cyfnod asesu canlynol.

Bydd angen i chi uwchlwytho tystiolaeth taliad, fel anfoneb, derbynneb neu ddatganiad banc. Gwnewch yn siŵr ei fod yn dangos yn glir:

• enw a rhif cofrestru eich darparwr gofal plant
• dyddiadau y gofal plant
• faint wnaethoch chi dalu a phryd.

Os ydych chi'n talu pob tymor ysgol, bydd Credyd Cynhwysol fel arfer yn dal i dalu eich cost, ond bydd yn eich talu'n ôl bob mis, wrth i'ch gofal plant ddigwydd.

Os nad ydych yn siŵr sut y bydd eich taliadau yn gweithio gyda'ch cyfnodau asesu, gofynnwch i gyswllt Credyd Cynhwysol neu eich anogwr gwaith yn eich canolfan waith leol am help.

Dewch o hyd i ragor o ganllawiau ar gostau gofal plant Credyd CynhwysolYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK.

Os na allwch dalu ymlaen llaw, efallai y byddwch yn gallu cael help drwy'r Gronfa Cymorth HyblygYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK.

Efallai y byddwch hefyd yn cael help os ydych chi:

• gyda chynnig swydd ac angen talu am ofal plant cyn i chi ddechrau
• yn cynyddu eich oriau gwaith, er enghraifft drwy symud o waith ran-amser i waith llawn amser.

Siaradwch â'ch anowgr gwaith yn eich canolfan waith leol i ddarganfod pa gymorth sydd ar gael.

Os ydych chi'n gymwys ar gyfer yr elfen gofal plant o Gredyd Cynhwysol a budd-daliadau eraill sy'n seiliedig ar incwm, efallai y byddwch yn gallu gwneud cais am grant o hyd at £1,500 o'r Adviser Discretion Fund. Gallwch wneud hyn drwy anogwr gwaith yn eich canolfan waith leol.

Mae'r grant yn cael ei dalu'n uniongyrchol i ddarparwr gofal plant cofrestredig ymlaen llaw. Mae unrhyw arian a ddyfernir ar gyfer costau gofal plant yn cyfrif tuag at y terfyn blynyddol o £1,500.

Darganfyddwch fwy am yr Adviser Discretion Fund (ADF)Yn agor mewn ffenestr newydd ar nidirect. 

Mae Gofal Plant Di-dreth yn gynllun gan y llywodraeth i helpu rhieni sy'n gweithio gyda chostau gofal plant yng Nghymru, Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Rydych chi'n sefydlu cyfrif ar-lein ar gyfer eich plentynYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK ac yn ychwanegu arian ato i dalu eich darparwr gofal plant. Am bob £8 rydych chi'n ei dalu, mae'r llywodraeth yn ychwanegu £2. Gall pobl eraill, fel neiniau a theidiau neu ffrindiau teulu, hefyd ychwanegu arian at y cyfrif. 

Gellir defnyddio Gofal Plant Di-dreth i dalu am:

• warchodwr plant, nani, cynllun chwarae, meithrinfa neu glwb cofrestredig
• gwarchodwr plant neu nani gydag asiantaeth gwarchodwyr plant cofrestredig neu asiantaeth gofal plant
• ysgol gofrestredig
• gweithiwr gofal cartref sy'n gweithio i asiantaeth gofal cartref cofrestredig.

Rhaid i'ch darparwr gofal plant fod wedi'i gofrestru i'r cynllun cyn i chi allu eu talu. Gwiriwch gyda'ch darparwr i weld a ydyn nhw wedi cofrestru.

Gallwch ddefnyddio Gofal Plant Di-dreth ochr yn ochr ag oriau gofal plant am ddim (a ariennir gan y llywodraeth), os ydych chi'n gymwys ar gyfer y ddau.

Ond ni allwch ddefnyddio Gofal Plant Di-dreth ar yr un pryd â:

• Chredyd Cynhwysol
• talebau gofal plant.

Os ydych eisoes yn cael cymorth gyda chostau gofal plant drwy Gredyd Cynhwysol, bydd agor cyfrif Gofal Plant Di-dreth yn atal eich holl daliadau budd-daliadau, nid y rhan gofal plant yn unig.

Os nad ydych yn siŵr a fyddai defnyddio Gofal Plant Di-dreth neu'ch budd-daliadau yn well i chi, siaradwch âg ymgynghorydd budd-daliadau annibynnolYn agor mewn ffenestr newydd ar Advice local. 

Mae Gofal Plant Di-dreth ar gael i blant hyd at 11 oed. Maent yn parhau i fod yn gymwys tan y mis Medi ar ôl eu pen-blwydd yn 11 oed.

Os oes gan eich plentyn anabledd, maen nhw'n gymwys tan y mis Medi ar ôl iddynt droi'n 16 oed. Mae plant mabwysiedig yn gymwys, ond nid yw plant maeth.

I fod yn gymwys, fel arfer mae angen i un neu'r ddau riant:

• fod yn gyflogedig neu'n hunangyflogedig
• fod yn gweithio ac ennill o leiaf yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol am gyfartaledd o 16 awr yr wythnos
• bod ag incwm net wedi'i addasu o ddim mwy na £100,000 y flwyddyn, fesul rhiant. Dysgwch fwy am incwm net wedi'i addasuYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK.

Os ydych chi neu'ch partner ar absenoldeb mamolaeth, tadolaeth neu fabwysiadu, efallai y byddwch yn dal i fod yn gymwys. Gallwch hefyd wneud cais os byddwch chi'n dechrau neu'n dychwelyd i'r gwaith o fewn y 31 diwrnod nesaf.

Os yw un rhiant yn gweithio ac nad yw'r llall yn gallu gweithio, efallai y byddwch yn dal i fod yn gymwys i gael Gofal Plant Di-dreth os yw'r rhiant nad yw'n gweithio yn derbyn unrhyw un o'r canlynol:

• Lwfans Gofalwr
• Lwfans Cyflogaeth a Chymorth Dull newydd
• Credydau Yswiriant Gwladol ar gyfer analluogrwydd neu allu cyfyngedig i weithio.

Gallwch gael hyd at £2,000 y flwyddyn am bob plentyn i helpu gyda chostau gofal plant.

Os oes gan eich plentyn anabledd, gallwch gael hyd at £4,000 y flwyddyn.

Gallwch wneud cais ar-lein drwy sefydlu cyfrif gofal plantYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK.

Bob tri mis, bydd angen i chi wirio a chadarnhau eich bod yn dal i fod yn gymwys gan ddefnyddio'ch cyfrif gofal plant ar-lein. Byddwch yn derbyn nodyn atgoffa i wneud hyn.

Hyd yn oed os nad yw'ch amgylchiadau wedi newid, cadarnhewch hyn. Os yw'ch sefyllfa wedi newid, bydd y llywodraeth yn ail-wirio a ydych chi'n dal i fod yn gymwys.

Mae gofal plant cofleidiol cyn ac ar ôl ysgol i blant ysgol gynradd, fel arfer rhwng 8am a 6pm yn ystod tymor ysgol. Gall ddigwydd yn yr ysgol neu mewn lleoliadau cyfagos fel:

• canolfan gymunedol
• meithrinfa, neu
• warchodwr plant.

Mae hyn yn wahanol i weithgareddau y tu allan i'r ysgol, neu glybiau ysgol, sy'n llai rheolaidd.

Gall pob rhiant yn Lloegr sydd â phlant oedran ysgol gynradd gael mynediad at ofal plant cofleidiol.

Cysylltwch ag ysgol eich plentyn neu'ch Gwasanaeth Gwybodaeth Lleol i DeuluoeddYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK i weld beth sydd ar gael yn eich ardal chi. 

Os ydych chi'n gymwys, gallwch ddefnyddio Gofal Plant Di-dreth neu Gredyd Cynhwysol i helpu i dalu'r costau. Efallai y byddwch hefyd yn cael help gyda chostau ymlaen llaw.

Gwiriwch pa gymorth y gallwch ei gael gan ddefnyddio'r gwiriwr cymhwysedd gofal plantYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK.

Mae prisiau'n amrywio yn dibynnu ar y darparwr. Rydych chi'n talu'r darparwr yn uniongyrchol.

Mae'r llywodraeth yn bwriadu ariannu clybiau brecwast am ddim ym mhob ysgol gynradd.

Mae'r 1,250 o ysgolion cyntaf wedi'u cadarnhau, a bydd mwy o fanylion yn cael eu rhannu cyn bo hir.

Am ragor o wybodaeth, gweler The Education HubYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK.

Prydau ysgol am ddim yn Lloegr

Gwiriwch a all eich plentyn gael prydau ysgol am ddim yn Lloegr a darganfyddwch sut i wneud cais yn ein canllaw Prydau ysgol am ddim – cymhwysedd a sut i wneud cais. 

Mae gan rai cwmnïau eu meithrinfeydd eu hunain, naill ai yn eich gweithle neu mewn lleoliad arall.

Eich cyflogwr sy'n penderfynu faint y bydd angen i chi ei dalu i ddefnyddio'r feithrinfa gweithle.

P'un a yw'n rhad ac am ddim neu ar gyfradd ostyngedig, mae'n cael ei ystyried fel budd-dal di-dreth o'ch swydd.

Gwiriwch gyda'ch cyflogwr i weld a ydyn nhw'n cynnig meithrinfa gweithle.

Os ydych chi'n nain, daid neu berthynas arall sy'n gofalu am blant tra bod eu rhieni yn y gwaith, gallwch gael credydau Yswiriant Gwladol. Gall y credydau hyn eich helpu i adeiladu digon o flynyddoedd cymwys ar gyfer eich Pensiwn y Wladwriaeth.

Mae angen 35 mlynedd cymwys arnoch i dderbyn Pensiwn y Wladwriaeth llawn.

Gallwch wirio eich cofnod Yswiriant GwladolYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK.

Gelwir y credydau Yswiriant Gwladol hyn yn gredydau Gofal Plant ar gyfer Oedolion Penodedig, a bydd angen i chi wneud cais amdanynt.

I ddysgu mwy am gredydau Gofal Plant ar gyfer Oedolion Penodedig a sut i wneud caisYn agor mewn ffenestr newydd, gweler GOV.UK.