Ydych chi’n astudio yng ngholeg neu brifysgol a bod gennych fabi? Yna gallech fod yn gymwys i gael cyllid myfyrwyr ychwanegol. Gallai hyn gwmpasu popeth o gostau byw a chostau dysgu i grantiau teithio a gofal plant.
Beth sydd yn y canllaw hwn
- Budd-daliadau os ydych yn astudio ac yn cael babi
- Os ydych yn byw neu’n astudio yn Lloegr
- Os ydych yn byw neu’n astudio yn yr Alban
- Os ydych yn byw neu’n astudio yng Nghymru
- Os ydych yn byw neu’n astudio yng Ngogledd Iwerddon
- Pa gymorth sydd ar gael os ydw i'n astudio ac yn magu plentyn ar fy mhen fy hun?
- A all myfyrwyr gael gofal plant am ddim a pha gymorth gofal plant sydd ar gael wrth astudio?
Budd-daliadau os ydych yn astudio ac yn cael babi
Mae’r budd-daliadau y gallech wneud cais amdanynt os ydych yn astudio ac yn cael babi yn dibynnu ar:
- lefel y cymhwyster rydych yn astudio ar ei gyfer
- os ydych yn astudio’n llawn amser neu’n rhan amser,
- swm y cyllid myfyrwyr a gewch, os o gwbl.
Am fwy o wybodaeth, ewch i Turn2us i ddarganfod:
- pa fudd-daliadau gallwch fod yn gymwys amdanynt fel myfyriwr llawn amserYn agor mewn ffenestr newydd
- pa fudd-daliadau gallwch fod yn gymwys amdanynt fel myfyriwr rhan amserYn agor mewn ffenestr newydd
Mae hefyd yn bwysig i sicrhau eich bod yn hawlio’r holl fudd-daliadau y mae gennych hawl iddynt fel mam newydd.
Darganfyddwch fwy yn ein canllaw
Pa fudd-daliadau gallaf eu hawlio pan fyddaf yn feichiog neu wedi cael babi?
Defnyddio ein cyfrifiannell budd-daliadau
Os ydych chi’n byw ar incwm isel neu wedi cael sioc incwm, defnyddiwch ein cyfrifiannell Budd-daliadau i ddarganfod yn gyflym beth y gallech fod â hawl iddo.
Os ydych yn byw neu’n astudio yn Lloegr
Oeddech chi’n gwybod?
Nid oes rhaid i chi dalu grantiau yn ôl fel arfer. Fodd bynnag, efallai y bydd rhaid i chi dalu rhan o’r grant yn ôl neu’r cyfan ohono os, er enghraifft, byddwch yn gadael yr ysgol cyn diwedd y flwyddyn academaidd neu’r tymor a delir amdano gan y grant. Ni fydd hawlio Gofal i Ddysgu yn effeithio ar y budd-daliadau y mae eich teulu yn eu derbyn.
Gofal i Ddysgu
Beth yw Gofal i Ddysgu?
Cynllun gan y llywodraeth yw hwn i helpu â chostau gofal plant wrth i chi astudio yn y coleg neu brifysgol.
Mae’n swm wythnosol sefydlog a delir i’ch darparwr gofal plant. Gellir ei ddefnyddio hefyd i dalu am elfennau o ofal plant, er enghraifft:
- blaendal a ffioedd cofrestru
- sesiynau rhagflas ar gyfer gofal plant
- cadw lle eich gofal plant dros y gwyliau.
Pwy sy’n ei gael?
Efallai y gallech gael taliadau Gofal i Ddysgu os:
- ydych yn rhiant dan 20 oed
- ydych yn byw yn Lloegr
- ydych yn astudio ar gwrs a ariennir yn gyhoeddus – gall eich ysgol, coleg neu ddarparwr dysgu ddweud wrthych a yw’ch cwrs yn gymwys
- mai chi yw prif ofalwr eich plentyn
- ydych yn ddinesydd Prydeinig neu’n dod o wlad Ardal Economaidd Ewropeaidd (EEA)
- yw’ch darparwr gofal plant wedi'i gofrestru ag Ofsted neu asiantaeth gwarchod plant.
Faint yw Gofal i Ddysgu?
Gall Gofal i Ddysgu roi hyd at:
- £180 yr wythnos fesul plentyn os ydych yn byw y tu allan i Lundain
- £195 yr wythnos fesul plentyn os ydych yn byw yn Llundain.
Mae’r taliadau yn mynd yn uniongyrchol i’ch darparwr gofal plant.
Sut i wneud cais
Ar GOV.UK, darganfyddwch fwy am Ofal i Ddysgu
Grant Gofal Plant
Beth yw’r Grant Gofal Plant?
Grant wythnosol i helpu gyda chostau gofal plant wrth i chi astudio.
Bydd y swm a gewch yn dibynnu ar eich incwm, eich anghenion gofal plant a’r nifer o blant sydd gennych.
Nid oes rhaid i chi dalu Grant Gofal Plant yn ôl
Pwy sy’n ei gael?
I gael Grant Gofal Plant mae’n rhaid i chi:
- fod yn fyfyriwr amser llawn
- byw yn barhaol yn Lloegr
- bod â – neu’n gymwys am - becyn ariannu myfyriwr
- bod â darparwr gofal plant sydd wedi'i gofrestru gyda Chofrestr Blynyddoedd Cynnar Ofsted neu Gofrestr Gofal Plant Cyffredinol – ond ni allwch gael y grant os darperir eich gofal plant gan nani
- bod â phlentyn dan 15, neu dan 17 os oes ganddynt anghenion addysgiadol arbennig.
Ni allwch gael Grant Gofal Plant os ydych chi neu’ch partner yn:
- hawlio’r elfen gofal plant Credyd Cynhwysol
- yn cael cymorth â chostau gofal plant gan y GIG.
Faint yw’r Grant Gofal Plant?
Bydd y swm a gewch yn dibynnu ar
- incwm eich cartref
- cost eich gofal plant
- y nifer o blant sydd gennych fel dibynyddion.
Gallwch gael grant i dalu am hyd at 85% o’ch costau gofal plant.
Yn y flwyddyn academaidd 2025/26, y mwyaf y gallwch ei gael yw:
- hyd at £199.62 yr wythnos ar gyfer un plentyn
- hyd at £342.24 yr wythnos ar gyfer dau blentyn neu fwy.
Yn y flwyddyn academaidd 2026/27, y mwyaf y gallwch ei gael yw:
- hyd at £199.62 yr wythnos ar gyfer un plentyn
- hyd at £342.24 yr wythnos ar gyfer dau blentyn neu fwy
Sut i wneud cais
Darganfyddwch fwy ar GOV.UK am y Grant Gofal Plant ac am wneud cais ar-leinYn agor mewn ffenestr newydd
Lwfans Dysgu Rhieni a Benthyciad/Grant Cymorth Arbennig
Oeddech chi’n gwybod?
Nid oes rhaid i chi fod yn talu am ofal plant i fod yn gymwys am y Lwfans Dysgu Rhieni, sy'n rhan o'r System Cyllid Myfyrwyr.
Beth yw Lwfans Dysgu Rhieni (PLA)?
Taliadau i roi cymorth i dalu am gostau dysgu os ydych yn astudio a bod gennych blentyn.
Nid oes rhaid i chi dalu Lwfans Dysgu Rhiant yn ôl a gall eich partner ceisio am un hefyd os ydynt mewn addysg llawn amser hefyd.
Pwy sy’n ei gael?
Gallech gael Lwfans Dysgu Rhieni os ydych yn:
- fyfyriwr o Loegr â phlant dibynnol
- yn astudio cwrs ôl-raddedig amser llawn neu gwrs Hyfforddiant Cychwynnol Athrawon.
Faint yw Lwfans Dysgu Rhieni?
Bydd y swm a gewch yn dibynnu ar eich incwm cartref.
Yn y flwyddyn academaidd 2025/26, gallech gael hyd at £2,024.
Ar gyfer y flwyddyn academaidd 2026/27 mae hyn yn aros yr un fath ar hyd at £2,024.
Sut i wneud cais
Rydych chi'n gwneud cais am Lwfans Dysgu Rhieni pan fyddwch chi'n gwneud cais am gyllid myfyrwyr.
Os ydych chi'n dechrau cwrs ar neu ar ôl 1 Ionawr 2027, efallai y byddwch chi'n dod o dan y system Hawl Dysgu Gydol Oes (LLE) newydd, sy'n dechrau cael ei gyflwyno o fis Medi 2026.
Gallwch ddysgu mwy am y system LLEYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK.
Beth yw'r Special Support Loan (Lloegr a'r Alban) neu'r Grant Cymorth Arbennig (Cymru a Gogledd Iwerddon)?
Mae'r rhain yn rhan o'r Cynllun Cyllid Myfyrwyr ar gyfer myfyrwyr gradd lle mae'r myfyriwr ar incwm isel (e.e. yn cael Credyd Cynhwysol) ac yn rhiant sengl neu ag anabledd. Mae'n darparu cymorth tuag at gostau astudio uwch cyffredinol.
Gallwch ddarganfod mwy am hyn yn dibynnu ym mha wlad yn y DU rydych chi'n byw:
Yng Nghymru, yr Alban a LloegrYn agor mewn ffenestr newydd ewch i GOV.UK
Yng Ngogledd IwerddonYn agor mewn ffenestr newydd ewch i nidirect
Fel gyda'r PLA, mae'r taliadau Cymorth Arbennig hyn yn cael eu hanwybyddu fel incwm pan hawlir Credyd Cynhwysol, yn wahanol i weddill Cyllid Myfyrwyr.
Darganfyddwch fwy ar GOV.UK:
Os ydych yn byw neu’n astudio yn yr Alban
Grant Rhiant Unigol
Beth yw Grant Rhiant Unigol?
Taliad a wneir i rieni sengl sy’n byw yn yr Alban gydag o leiaf un plentyn dibynnol.
Nid oes rhaid i chi dalu Grant Rhiant Unigol yn ôl.
Pwy sy’n ei gael?
Gallech gael Grant Rhiant Unigol os ydych yn magu un plentyn o leiaf ar eich pen eich hun a’ch bod yn:
- sengl
- weddw
- wedi ysgaru
- wedi gwahanu.
Faint yw Grant Rhiant Unigol?
Gallwch gael hyd at £1,305. Bydd y swm a gewch yn dibynnu ar eich incwm.
Sut i wneud cais
Gwnewch gais yn uniongyrchol i'ch coleg am gymorth ariannol o'r Grant Rhieni Unigol.
Grant Gofal Plant Rhiant Unigol
Beth yw Grant Gofal Plant Rhiant Unigol?
Gall eich coleg neu brifysgol wneud taliadau o Grant Gofal Plant Rhiant Unigol.
Mae i helpu i dalu costau gofal plant cofrestredig am y diwrnodau rydych yn mynychu'r coleg neu'r brifysgol.
Nid oes rhaid i chi dalu'r arian yn ôl.
Pwy sy’n ei gael?
Gwneir taliadau Grant Gofal Plant Rhiant Unigol fesul achos. Gwneir y penderfyniad gan bob coleg neu brifysgol.
Ni fydd pob myfyriwr cymwys yn cael help gan fod y gronfa'n gyfyngedig – ond fel rheol rhoddir blaenoriaeth i rieni sengl.
Gallwch wneud cais am daliad Grant Gofal Plant Rhiant unigol os ydych yn:
- fyfyriwr israddedig neu ôl-raddedig amser llawn
- sicrhau bod y benthyciad myfyriwr uchaf ar gael
- yn gymwys i gael eich ffioedd dysgu gan Asiantaeth Dyfarnu Myfyrwyr yr Alban (SAAS).
Mae’n rhaid i chi fod yn talu am ofal plant cofrestredig, sy'n cynnwys:
- gofal dydd
- cyn-ysgolion
- clybiau ar ôl ysgol
- gwarchodwyr plant cofrestredig.
Faint yw’r Grant Gofal Plant Rhiant Unigol?
Os ydych yn gymwys, gallwch wneud cais am daliad o hyd at £1,215.
Bydd eich coleg neu brifysgol yn penderfynu faint ddylai'r taliad fod.
Sut i wneud cais?
Gwnewch gais i'ch coleg am gymorth ariannol gan y Gronfa Gofal Plant.
Darganfyddwch fwy am y Grant Gofal Plant Rhiant UnigolYn agor mewn ffenestr newydd ar Asiantaeth Dyfarniadau Myfyrwyr yr Alban (SAAS)
Os ydych yn byw neu’n astudio yng Nghymru
Cronfa Ariannol wrth Gefn
Beth yw’r Gronfa Ariannol wrth Gefn?
Taliadau gan eich coleg neu brifysgol i roi cymorth gyda chostau gofal plant os ydych ar incwm isel.
Defnyddir y gronfa hefyd i roi cymorth i fyfyrwyr heb blant a allai fod angen cymorth ariannol i fynd ar gwrs.
Pwy sy’n ei gael?
Efallai y gallwch gael cymorth gan Gronfa Ariannol wrth Gefn os yw incwm eich aelwyd o dan derfynau penodol.
Faint yw’r Gronfa Ariannol wrth Gefn?
Bydd eich coleg neu brifysgol yn penderfynu ar swm y taliad a gewch.
Sut i wneud cais?
Gallwch lawrlwytho ffurflen gaisYn agor mewn ffenestr newydd Bydd angen i chi ofyn eich coleg i’w arwyddo.
Os ydych yn byw neu’n astudio yng Ngogledd Iwerddon
Gofal i Ddysgu
Beth yw Gofal i Ddysgu
Taliadau i roi cymorth i dalu am gostau gofal plant os ydych yn astudio.
Pwy sy’n ei gael?
Gallech gael cymorth gan y cynllun Gofal i Ddysgu os:
- mai chi yw prif ofalwr y plentyn
- ydych yn byw yng Ngogledd Iwerddon
- ydych rhwng 16 a 20 oed ar ddechrau’ch cwrs
- ydych yn astudio cwrs amser llawn neu ran-amser a restrir ar Gronfa Ddata Genedlaethol o Gymwysterau Achrededig (NDAQ) - bydd eich coleg yn medru cadarnhau a yw eich cwrs yn gymwys.
Darganfyddwch fwy am y cronfeydd cymorth sydd ar gael pan fyddwch yn y brifysgol neu’r colegYn agor mewn ffenestr newydd ar nidirect
Sut i wneud cais
Gofynnwch i’ch coleg am help drwy’r cynllun Gofal i Ddysgu.
Darganfyddwch fwy am Ofal i DdysguYn agor mewn ffenestr newydd ar nidirect
Grant Gofal Plant
Beth yw’r Grant Gofal Plant?
Taliadau wythnosol i gynnwys hyd at 85% o’ch costau gofal plant.
Pwy sy’n ei gael?
Gallwch wneud cais os:
- ydych yn fyfyriwr amser llawn
- oes gennych blant dan 15 mewn gofal plant cymeradwy neu gofrestredig (neu dan 17 os oes ganddynt anghenion addysgiadol arbennig).
Darganfyddwch fwy am ofal plant cymeradwy neu gofrestredigYn agor mewn ffenestr newydd ar nidirect
Faint ydyw?
Yn dibynnu ar incwm eich ar cartref, gallwch wneud cais am hyd at 85% o’ch costau gofal plant, hyd at uchafswm o:
- £148.75 yr wythnos ar gyfer un plentyn
- £255 yr wythnos ar gyfer mwy nag un plentyn.
Sut i wneud cais
Gallwch wneud cais am daliadau Grant Gofal Plant ar eich prif gais cyllid myfyrwyr.
Cwblhewch y ffurflen CCG1 ar y cais. Neu lawrlwythwch ffurflen o Cyllid Myfyrwyr Gogledd IwerddonYn agor mewn ffenestr newydd
Darganfyddwch fwy am y Grant Gofal Plant yng Ngogledd IwerddonYn agor mewn ffenestr newydd ar nidirect
Lwfans Dysgu Rhieni
Beth ydyw?
Taliadau i helpu â chostau’n gysylltiedig â chyrsiau os oes gennych blant.
Pwy sy’n ei gael?
Gallwch wneud cais am gymorth os ydych yn fyfyriwr â phlant.
Faint ydyw?
Os ydych yn gymwys, gallech gael hyd at £1,538. Bydd y swm a gewch yn dibynnu ar eich incwm cartref.
Sut i wneud cais
Gallwch wneud cais am Lwfans Dysgu Rhieni ar eich prif gais cyllid myfyrwyr. Cwblhewch y rhan am ragor o gymorth i fyfyrwyr â phlant.
Darganfyddwch fwy am Lwfans Dysgu Rhieni yng Ngogledd IwerddonYn agor mewn ffenestr newydd ar nidirect
Pa gymorth sydd ar gael os ydw i'n astudio ac yn magu plentyn ar fy mhen fy hun?
Os ydych chi'n astudio fel rhiant sengl, efallai y bydd cymorth ariannol ychwanegol ar gael yn dibynnu ar ble rydych chi'n byw.
Er enghraifft, efallai y byddwch yn gymwys ar gyfer:
- Cronfa Ariannol wrth Gefn (Cymru)
- Lone Parents' Grant (Yr Alban)
- Lone Parents' Childcare Grant (Yr Alban)
- Lwfans Dysgu i Rieni
- Credyd Cynhwysol neu fudd-daliadau eraill, yn dibynnu ar eich amgylchiadau.
- Cronfa Ariannol Wrth Gefn, os ydych yng Nghymru
Mae hefyd yn werth gwirio a yw eich coleg neu brifysgol yn cynnig cronfeydd caledi, bwrsariaethau neu gymorth arall i fyfyrwyr â phlant.
A all myfyrwyr gael gofal plant am ddim a pha gymorth gofal plant sydd ar gael wrth astudio?
Gall rhai myfyrwyr dderbyn cymorth gyda chostau gofal plant drwy gynlluniau fel Gofal i Ddysgu neu Grant Gofal Plant, yn dibynnu ar eu hoedran, ble maen nhw'n byw a'u math o gwrs.
Er nad yw'r cynlluniau hyn fel arfer yn darparu gofal plant hollol am ddim, gallant dalu rywfaint neu'r cyfan o'ch costau gofal plant cymwys. Efallai y bydd gan golegau a phrifysgolion gronfeydd caledi neu gymorth gofal plant ar gael, felly mae'n werth gofyn i'ch tîm cymorth myfyrwyr beth sydd ar gael.
