Sut i ddewis eich opsiynau buddsoddi pensiwn eich hun

Os oes gennych bensiwn cyfraniadau wedi’u diffinio, bydd y rhan fwyaf o ddarparwyr yn gadael i chi ddewis eich buddsoddiadau eich hun. Ond gall yr ystod o opsiynau buddsoddi sydd ar gael i chi fod yn wahanol rhwng cynlluniau.

Gallwch ddefnyddio ein teclyn i ddarganfod eich math o bensiwn neu ofyn i'ch darparwr.

Ni allwch ddewis eich buddsoddiadau eich hun os oes gennych:

• bensiwn buddion wedi’u diffinio (a elwir yn aml yn gynllun cyflog terfynol neu gyfartaledd gyrfa) neu
• cynllun cyfraniadau wedi’u diffinio cyfunol.

Os hoffech yr opsiwn hwn, gallech ystyried sefydlu cynllun pensiwn ar wahân fel pensiwn personol.

Os oes gennych bensiwn cyfraniadau wedi’u diffinio ac yn ystyried dewis eich buddsoddiadau eich hun, gwiriwch a ydych chi'n hapus â chronfa 'parod' neu 'ddiofyn' eich darparwr pensiwn. Dyma lle mae eich arian fel arfer yn cael ei fuddsoddi'n awtomatig.

Gelwir y rhain yn aml yn gronfeydd ‘ffordd o fyw’ neu ‘ddyddiad targed’, gyda rheolwyr cronfeydd proffesiynol yn gofalu am eich arian ar eich rhan. Mae hyn yn golygu y gallant ddefnyddio eu profiad o fuddsoddi i:

• ledaenu eich arian ar draws ystod o fuddsoddiadau
• gwirio na fydd eich arian ymddeol yn cael ei leihau gan chwyddiant
• ystyried ffioedd a thaliadau.

Mae cronfeydd diofyn fel arfer yn cynnwys ystod o fuddsoddiadau sy'n diwallu anghenion y rhan fwyaf o aelodau'r cynllun. Gall hyn ddarparu cydbwysedd da rhwng symlrwydd a photensial twf.

Bydd llawer o gronfeydd rhagosodedig yn gwneud dewisiadau buddsoddi yn seiliedig ar eich dyddiad ymddeol disgwyliedig.

Mae hyn fel arfer yn golygu y bydd eich darparwr pensiwn yn cymryd llai o risgiau gyda’ch arian po agosaf y byddwch yn cyrraedd ymddeoliad, gan fod llai o amser i adennill unrhyw golledion buddsoddi.

Er enghraifft, gallai darparwr eich pensiwn:

• buddsoddi mewn buddsoddiadau mwy peryglus pan fyddwch yn iau – mae’r rhain yn debygol o dyfu dros gyfnodau hir o amser ond gallent fynd i fyny ac i lawr yn y tymor byr
• symud eich arian i fuddsoddiadau mwy sefydlog wrth i chi nesáu at eich oedran ymddeol, fel bondiau'r llywodraeth ac arian parod.

Mae cronfa ddiofyn fel arfer yn cymryd yn ganiataol y byddwch chi'n cymryd eich holl arian pensiwn allan ar oedran neu ddyddiad penodol, felly ni fydd unrhyw ran ohono’n parhau i gael ei buddsoddi.

Mae hyn fel arfer yn naill ai:

• y dyddiad rydych chi wedi'i ddewis – a elwir yn oedran pensiwn dewisol
• oedran pensiwn arferol eich cynllun os nad ydych wedi dewis – mae hyn yn dibynnu ar reolau eich cynllun ond yn aml yr un fath â'ch oedran Pensiwn y WladwriaethYn agor mewn ffenestr newydd

Mae hyn yn golygu efallai yr hoffech:

• newid eich oedran pensiwn dewisol os ydych chi'n bwriadu ymddeol yn gynharach neu'n hwyrach nag y mae'ch darparwr yn ei ddisgwyl ar hyn o bryd – fel arfer gallwch gael mynediad i'ch pensiwn o 55 oed (yn codi i 57 oed o fis Ebrill 2028)
• dewis ffordd wahanol o fuddsoddi'ch arian os ydych chi'n bwriadu cymryd incwm ymddeoliad hyblyg – lle rydych chi'n cyrchu rhywfaint o'ch arian ac yn gadael y gweddill wedi'i fuddsoddi nes eich bod am ei gymryd (a elwir yn tynnu i lawr pensiwn).

I gael rhagor o wybodaeth am eich opsiynau, gweler ein canllaw Beth allaf ei wneud gyda fy nghronfa bensiwn?

Rydym hefyd yn cynnig apwyntiadau Pension Wise am ddim a diduedd i esbonio’r gwahanol ffyrdd y gallwch gymryd arian o’ch cronfa bensiwn.

Cyn penderfynu dewis eich buddsoddiadau eich hun, gwnewch yn siŵr eich bod yn gyfforddus â’r cysyniad o fuddsoddi eich arian pensiwn.

Cofiwch:

• gall eich buddsoddiadau ostwng a chodi mewn gwerth, felly mae risg y byddwch yn cael llai yn ôl na’r hyn rydych wedi’i dalu i mewn
• ni allwch gael mynediad at eich pensiwn fel arfer tan o leiaf 55 oed (yn codi i 57 o fis Ebrill 2028)
• byddwch yn talu ffioedd am bob cronfa rydych chi'n buddsoddi ynddi – gall hyd yn oed gwahaniaethau bach mewn ffioedd wneud gwahaniaeth mawr i'ch gwerth pensiwn terfynol dros amser.

Mae hyn yn golygu y bydd angen i chi ystyried llawer o bethau wrth reoli eich buddsoddiadau pensiwn, gan gynnwys:

• lefel y risg rydych yn fodlon ei chymryd – mae buddsoddiadau risg is yn llai tebygol o ostwng mewn gwerth, ond fel arfer bydd eich arian yn tyfu ar gyfradd arafach
• y ffordd orau o rannu'ch arian rhwng gwahanol fathau o fuddsoddiadau neu lefelau risg
• faint sydd ei angen ar eich arian i dyfu bob blwyddyn i guro chwyddiant – mae prisiau'r gyfradd yn cynyddu dros amser (£1 nawr yn prynu llai i chi yn y dyfodol).

Am fwy o help a gwybodaeth, gweler ein canllaw Canllaw dechreuwyr i fuddsoddi.

Bydd eich darparwr pensiwn fel arfer yn cynnig gwahanol gronfeydd y gallwch ddewis ohonynt, yn aml yn cynnwys gwahanol fathau o fuddsoddiadau megis:

• stociau a chyfranddaliadau (ecwiti), lle mae rhannau o wahanol gwmnïau yn cael eu prynu a'u gwerthu – mae hyn fel arfer yn risg uwch ond fel arfer mae ganddynt fwy o botensial twf dros amser
• bondiau'r llywodraeth a chorfforaethol, lle mae buddsoddwyr yn benthyg arian i lywodraethau neu gwmnïau – mae hyn fel arfer yn risg is a gall ddarparu enillion mwy sefydlog
• nwyddau ac eiddo, lle mae rhywbeth corfforol yn cael ei brynu a'i werthu, fel aur neu nwy – gall hyn gynnig incwm ac arallgyfeirio
• arian parod – mae hyn yn risg is ond fel arfer yn rhoi enillion is.

Gallwch fel arfer ddewis i fuddsoddi mewn un gronfa neu rannu’ch arian ar draws nifer o gronfeydd.

I’ch helpu i benderfynu, dylai’ch darparwr pensiwn restru gwybodaeth yn glir megis:

• sut y caiff pob cronfa’i buddsoddi

• y ffioedd rheoli cronfa y bydd angen i chi’u talu – canran a gaiff ei godi’n flynyddol bob blwyddyn 

• os yw’r gronfa’n un risg uchel, canolig neu isel.

  Dylent hefyd ddangos sut mae’r gronfa wedi perfformio yn y gorffennol. Ond byddwch yn ymwybodol nad yw hyn yn dangos sut fydd y gronfa’n perfformio yn y dyfodol.

Yn aml, gallwch ddewis cronfeydd sy'n helpu i adlewyrchu eich gwerthoedd personol.

Er enghraifft, mae cronfeydd moesegol a chynaliadwy fel arfer yn cynnwys buddsoddiadau sydd yn:

• osgoi rhai diwydiannau – fel gamblo, tybaco neu fwyngloddio
• canolbwyntio ar arferion amgylcheddol, cymdeithasol a llywodraethu (ESG) da.

Mae yna hefyd gronfeydd crefyddol (sy'n seiliedig ar ffydd) sydd fel arfer yn buddsoddi yn ôl egwyddorion crefyddol penodol, megis buddsoddiadau sy'n dilyn cyfraith Islamaidd (Sharia) ac yn osgoi llog a diwydiannau penodol.

Byddwch yn ymwybodol:

• gallai'r cronfeydd hyn berfformio'n wahanol i eraill sy'n llai cyfyngedig ar ddewis buddsoddi
• gall y diffiniad o 'foesegol' neu 'gynaliadwy' amrywio rhwng darparwyr, felly gwiriwch bob amser beth mae cronfa yn buddsoddi ynddo cyn ei dewis.

Wrth ddewis buddsoddiadau pensiwn, efallai y bydd gennych yr opsiwn o:

• gronfeydd gweithredol lle mae'r dewis o fuddsoddiadau yn cael ei benderfynu gan reolwr y gronfa
• cronfeydd goddefol sy'n olrhain marchnad neu fynegai penodol, megis y rhai sy’n buddsoddi yng nghyfranddaliadau’r 100 cwmni uchaf a restrir ar Gyfnewidfa Stoc Llundain – a elwir y FTSE 100.

Mae cronfeydd goddefol fel arfer gyda ffioedd is, ond mae cronfeydd gweithredol wedi'u cynllunio i berfformio'n well na'r farchnad yn hytrach na'i olrhain - er nad oes byth unrhyw warantau.

Nid oes angen i chi ddewis rhwng y ddau, gallech benderfynu cynnwys cymysgedd o gronfeydd goddefol a gweithredol.

Os ydych chi'n hapus i ddewis eich buddsoddiadau pensiwn eich hun, fel arfer bydd gan eich darparwr pensiwn blatfform ar-lein neu ap symudol y gallwch ei ddefnyddio i ddewis eich opsiynau buddsoddi, neu gallwch eu ffonio.

Gallech hefyd ystyried talu ymgynghorydd ariannol i roi cyngor i chi ar sut i fuddsoddi eich pensiwn neu ofyn iddynt ei reoli ar eich rhan. Gall ein canllaw eich helpu i ddod o hyd i ymgynghorydd pensiwn neu ymddeoliad.

Opsiwn arall yw buddsoddi ‘robo’, lle mae eich cronfeydd yn cael eu dewis yn awtomatig i chi yn seiliedig ar faint o risg rydych chi'n barod i'w gymryd. Mae hyn fel arfer yn seiliedig ar holiadur risg y byddwch chi'n ei lenwi pan fyddwch chi'n cofrestru.

Bydd y buddsoddiadau cywir i chi yn dibynnu ar eich sefyllfa bersonol a faint o risg rydych chi'n barod i'w gymryd.

Wrth benderfynu, ystyriwch:

• pa mor hir sydd gennych nes yr hoffech ymddeol
• pa mor gyfforddus ydych chi gyda thwf neu ostyngiad mewn gwerth
• faint mae angen i'ch pensiwn fod yn werth i ddarparu'r incwm ymddeoliad y bydd ei angen arnoch
• faint o reolaeth rydych am ei chael– p'un a ydych chi am reoli eich buddsoddiadau eich hun neu ei adael i weithwyr proffesiynol.

Os yw ymddeoliad yn dal dipyn i ffwrdd, efallai y byddwch chi'n dewis cymryd mwy o risg gan fod mwy o amser i wella o unrhyw ostyngiadau mewn gwerth. Ond wrth i ymddeoliad ddod yn agosach, mae llawer o bobl yn dewis lleihau'r risg i geisio diogelu yr hyn sydd wedi’i gronni.

Mae arallgyfeirio yn golygu defnyddio cymysgedd o fuddsoddiadau i gydbwyso'r risg. Er enghraifft, os bydd rhai buddsoddiadau'n gostwng, gobeithio y bydd y lleill yn aros yr un fath neu'n cynyddu.

Gall hyn hefyd helpu i ddiogelu rhag newidiadau sydyn yn y farchnad a chynhyrchu enillion mwy gwastad dros amser.

Yn hytrach na rhoi eich holl arian mewn un math o fuddsoddiad, gallai pensiwn wedi arallgyfeirio gynnwys:

• cyfranddaliadau DU a rhyngwladol
• bondiau llywodraeth a chorfforaethol
• asedau eiddo neu seilwaith.

Mae'r rhan fwyaf o gronfeydd pensiwn y gallwch ddewis ohonynt eisoes wedi’u harallgyfeirio, ond gwiriwch bob amser eich bod chi'n gyfforddus â lledaeniad buddsoddiadau yn eich pensiwn.

Gall sgamiau pensiwn arwain at golli eich cynilion ymddeol. Efallai y bydd sgamwyr yn ceisio rhoi pwysau arnoch i drosglwyddo'ch pensiwn neu fuddsoddi mewn cynhyrchion anaddas.

Peidiwch â chael mynediad at eich pensiwn, ei drosglwyddo na'i newid oherwydd:

• galwad, ymweliad, e-bost neu neges destun nad oeddech wedi gofyn amdano
• addewidion o enillion uchel neu warantedig
• pwysau i weithredu'n gyflym
• cynnig i adael i chi gael mynediad i'ch pensiwn cyn 55 oed.

Mae'r rhain i gyd yn arwyddion o sgam posibl i ddwyn eich arian. Efallai y byddwch chi'n colli eich holl gynilion ymddeoliad a gorfod talu bil treth drud.

Yn lle hynny, gwnewch eich ymchwil eich hun bob amser a gwiriwch fod unrhyw gwmni rydych chi'n ystyried delio ag ef yn ymddangos ar Wiriwr Cwmni yr Awdurdod Ymddygiad AriannolYn agor mewn ffenestr newydd

Gallwch hefyd gysylltu â ni am arweiniad pensiynau am ddim a diduedd.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw Sut i adnabod twyll pensiwn.

O leiaf unwaith y flwyddyn, mae’n werth gwneud yn siŵr eich bod dal yn gyfforddus gyda manylion eich cronfeydd a ddewiswyd:

• lefel risg
• perfformiad (faint mae eich arian pensiwn wedi newid), a
• taliadau a ffioedd.

Gallwch ddod o hyd i'r wybodaeth hon ar eich datganiad blynyddol. Efallai y byddwch am wirio’n amlach po agosaf y byddwch at gyrraedd eich ymddeoliad, neu os ydych yn rheoli eich buddsoddiadau pensiwn eich hun.