Oes gennych chi bensiwn?
- Mae ein help yn ddiduedd ac am ddim i’w ddefnyddio. Cysylltwch â ni ar-lein neu dros y ffôn ar 0800 756 1012

Beth i'w wneud pan fydd rhywun yn marw

Gall gweithio allan beth i'w wneud gyntaf pan fydd rhywun yn marw ymddangos yn llethol. Ar wahân i roi gwybod i deulu a ffrindiau, mae angen i chi roi gwybod i sawl sefydliad. Darganfyddwch beth sydd angen i chi ei wneud cyn gynted â phosib, yn ogystal ag yn yr wythnosau a'r misoedd ar ôl i rywun farw.

Beth sydd angen i chi ei wneud yn syth ar ôl y farwolaeth

arrow icon

Cyn gynted ag y gallwch chi, bydd angen i chi gael tystysgrif feddygol, cofrestru’r farwolaeth a threfnu’r angladd.

Nid oes angen i chi ddelio â’r ewyllys, arian ac eiddo yn syth.

Cael tystysgrif feddygol

Pryd?

Ar unwaith, oni bai bod cwest y crwner, os felly bydd tystysgrif yn cael ei chyhoeddi ar ôl hyn.

Sut?

Os bu farw’r person yn yr ysbyty, bydd yr ysbyty yn rhoi un i chi. Os bu farw’r person adref, dylech alw eu Meddyg Teulu.

Unrhyw gostau?

Mae’r dystysgrif hon am ddim.

Cofrestru’r farwolaeth

Pryd?

O fewn pum diwrnod yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon ac o fewn wyth diwrnod yn yr Alban.

Os oes cwest y crwner (neu brocuradur ffisgal yn yr Alban), bydd y cofrestru yn cael ei oedi hyd nes daw’r cwest i ben.

Sut?

Gan ddibynnu ym mha wlad yr oedd y person yn byw, rhaid i chi gofrestru’r farwolaeth:

  • yng Nghymru a Lloegr cysylltwch â’r Swyddfa Gofrestru. Darganfyddwch eich swyddfa gofrestru agosaf ar wefan GOV.UK
  • yng Ngogledd Iwerddon cysylltwch â’r Swyddfa Gofrestru Ranbarthol. Darganfyddwch eich swyddfa agosaf ar wefan nidirect
  • yn yr Alban cysylltwch â’r Cofrestrydd ar gyfer Genedigaethau, Marwolaethau a Phriodasau. Darganfyddwch fwy ar wefan National Records of Scotland

Unrhyw gostau?

Gallwch gofrestru marwolaeth am ddim. Fodd bynnag, rhaid i chi dalu £11 yng Nghymru a Lloegr i gael tystysgrif, £12 yn yr Alban neu £15 yng Ngogledd Iwerddon.

Mae’r gost yn cynyddu os penderfynwch gael rhagor o gopïau yn ddiweddarach. Felly mae werth cael copïau ychwanegol, gan y bydd hi fel arfer yn rhatach ac yn haws gwneud hynny ar y pwynt hwn.

Mae hyn yn eich galluogi i ddelio â nifer o sefydliadau ar yr un pryd, yn hytrach na gorfod aros nes y dychwelir eich unig gopi cyn y gallwch ddelio â’r nesaf.

A oes angen unrhyw ddogfennau?

Rydych chi angen yr wybodaeth ganlynol ar gyfer y person a fu farw:

  • tystysgrif feddygol gydag achos y farwolaeth
  • enw llawn yn cynnwys enwau blaenorol - fel enw cyn priodi
  • dyddiad a lleoliad geni
  • cyfeiriad diwethaf
  • galwedigaeth
  • enw llawn, dyddiad geni a galwedigaeth priod sy’n goroesi/diweddar neu bartner sifil yr ymadawedig os oeddent wedi priodi.

Os ar gael, dylech hefyd fynd â’u:

  • tystysgrif geni
  • tystysgrif priodas neu bartneriaeth sifil
  • rhif Yswiriant Gwladol
  • cerdyn meddygol y GIG
  • prawf o gyfeiriad, fel bil cyfleustod
  • trwydded yrru
  • pasbort.

Dylech hefyd ddod â modd adnabod, fel trwydded yrru, i ddangos prawf o bwy ydych chi.

Trefnu’r angladd

Ar ôl i chi gofrestru marwolaeth, gallwch drefnu’r angladd.

Mae’r rhan fwyaf o bobl yn gwneud hyn trwy drefnydd angladdau, ond mae hefyd yn bosibl trefnu angladd eich hun.

Mae’r achos o goronafeirws wedi gosod cyfyngiadau difrifol ar angladdau, sydd yn gwneud trefnu seremoni ystyrlon ymddangos yn anodd. Gallwch ddod o hyd i fwy am beth allwch chi ei wneud ar wefan Quaker Social Action

arrow icon

Yn yr wythnosau yn dilyn y farwolaeth

Ar ôl i chi drefnu’r uchod, rhaid i chi ddechrau rhoi gwybod i amryw sefydliadau am y farwolaeth.

Hysbysu landlord y person a sefydliadau eraill

Pryd?

Cyn gynted â phosibl.

Pwy?

Os oeddech chi’n rhentu’n breifat gyda’ch gilydd ac mae’r les yn enw’r ymadawedig, bydd angen i chi roi gwybod i’r landlord a gofyn iddi gael ei throsglwyddo i’ch enw chi.

Bydd angen i chi hefyd drosglwyddo’ch enw i unrhyw filiau neu daliadau.

Mae’r sefydliadau y gallai fod angen i chi gysylltu â nhw yn cynnwys:

  • cymdeithasau tai neu swyddfeydd tai cyngor
  • darparwyr morgeisi
  • cyflogwyr
  • darparwyr cyfleustodau.

Sut?

Bydd angen i chi gysylltu â phob sefydliad.

Hysbysu adrannau’r llywodraeth

Pryd?

Cyn gynted â phosibl ar ôl derbyn y dystysgrif farwolaeth.

Pwy?

  • Swyddfa Basbort - i ganslo eu pasbort
  • CThEM - ar gyfer eu trethi
  • Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) – i stopio Pensiwn y Wladwriaeth a budd-daliadau
  • DVLA – i ganslo eu trwydded yrru, treth car a dogfennau cofrestru car
  • Y cyngor lleol - ar gyfer eu Treth Cyngor, cofrestr etholiadol a budd-daliadau tai eraill
  • Cynllun pensiwn sector preifat neu luoedd arfog ar gyfer eu pensiwn.

Sut?

Gallwch ddefnyddio’r gwasanaeth Dywedwch Wrthym Unwaith er mwyn hysbysu’r adrannau hyn o’r llywodraeth ar yr un pryd.

Cynigir y gwasanaeth hwn gan y rhan fwyaf o awdurdodau lleol yng Nghymru, Lloegr a’r Alban, ond nid yng Ngogledd Iwerddon.

Os nad yw’ch cyngor lleol yn cynnig y gwasanaeth Dywedwch Wrthym Unwaith, yna bydd angen i chi hysbysu’r adrannau hyn yn unigol.

arrow icon

Unrhyw gostau?

Mae’r gwasanaeth am ddim.

Gwybodaeth sydd ei hangen?

Bydd angen i chi ddarparu’r wybodaeth ganlynol:

  • rhif cyfeirnod unigryw a roddir i chi pan fyddwch yn cofrestru’r farwolaeth
  • enw, dyddiad marwolaeth a rhif Yswiriant Gwladol yr ymadawedig
  • manylion cyswllt, dyddiad geni, rhif pasbort (os yw ar gael) a Rhif Yswiriant Gwladol y perthynas agosaf
  • manylion yr unigolyn sy’n delio ag ystâd yr ymadawedig
  • caniatâd gan y perthynas agosaf, yr ysgutor, y gweinyddwr neu unrhyw un a oedd yn hawlio budd-daliadau neu hawliadau ar y cyd â’r ymadawedig, i ryddhau ei fanylion cyswllt.

Os yw ar gael, dylech hefyd ddarparu:

  • enw a chyfeiriad eu perthynas agosaf
  • manylion unrhyw fudd-daliadau neu hawliadau roeddent yn eu cael, fel Pensiwn y Wladwriaeth
  • manylion unrhyw wasanaethau roeddent yn eu cael gan gyngor lleol, fel Bathodyn Glas
  • enw manylion cyswllt yr unigolyn neu’r cwmni sy’n delio ag ystâd yr ymadawedig - yr ‘ysgutor’ neu’r ‘gweinyddwr’
  • manylion unrhyw gynlluniau pensiwn sector preifat neu luoedd arfog yr oedd yr ymadawedig yn eu cael neu’n cyfrannu atynt.

Dychwelwch basbort a thrwydded yrru’r person

Pryd?

Cyn gynted â phosibl ar ôl derbyn y dystysgrif farwolaeth

Sut?

Drwy’r post. Ewch i’r dolenni canlynol i gael manylion ynglŷn â ble i anfon y dogfennau hyn:

Mae’n debygol y newidiodd eich materion ariannol yn y cartref ar ôl marwolaeth eich partner. Mae pethau y gallwch eu gwneud i reoli’ch biliau, morgais, yswiriant a’ch materion ariannol.

Hysbysu yswirwyr a chredydwyr

Pryd?

Yn ddelfrydol, cyn gynted â phosibl ar ôl derbyn y dystysgrif farwolaeth, neu cyn pen mis ar ôl y farwolaeth.

Pwy?

Cwmni yswiriant, banc neu gymdeithas adeiladu, cwmnïau cerdyn credyd, cwmnïau cyfleustodau, darparwr pensiwn ac unrhyw gwmnïau eraill a oedd mewn dyled i’r person fu farw neu yr oedd y person fu farw mewn dyled iddynt hwy.

Sut?

Trwy ffonio’r cwmni, ymweld â’r gangen leol (ar gyfer banciau neu gymdeithas adeiladu), neu trwy ymweld â’u gwefan, rhag ofn bod ffurflen ar-lein y gallwch ei llenwi.

Os ydych yn gwybod manylion y cyfrif gallwch ddefnyddio'r gwefannau Settld neu LifeLedger yn rhad ac am ddim i'ch helpu chi i gysylltu â'r cwmnïau cyfleustodau, banciau, darparwyr pensiwn, cwmnïau yswiriant, darparwyr teledu a band eang a hyd yn oed gwefannau cyfryngau cymdeithasol ynglŷn â phrofedigaeth. 

Dylai wneud hyn helpu i arbed amser a straen gan mai dim ond unwaith y bydd angen i chi lanlwytho'r dystysgrif farwolaeth o fewn y gwasanaeth. 

Gallwch gysylltu â nifer o sefydliadau ariannol, yn cynnwys y rhan fwyaf o’r banciau a chymdeithasau adeiladu mawr, hyd yn oed os nad oeddech yn gwybod am y cyfrif, yn defnyddio’r Gwasanaeth Hysbysiad Marwolaeth ar-lein am ddim.

Dylech hefyd roi hysbysiad ystadau ymadawedig yn The Gazette i hysbysu unrhyw gredydwyr eraill. Os na wnewch hyn, efallai y byddwch yn atebol am unrhyw ddyledion anhysbys.

Unrhyw gostau?

Gellir hysbysu’r cwmnïau hyn am ddim. Ond hwyrach y bydd gan y sawl a fu farw ddyledion sy’n weddill neu drefniadau talu gyda’r cwmnïau hyn y bydd angen eu talu.

Bydd sut i roi trefn ar faterion ariannol y person yn dibynnu ar a oedd y person wedi gwneud ewyllys neu wedi marw heb ewyllys.

A oes angen unrhyw ddogfennau?

Byddwch angen copïau swyddogol o’r dystysgrif farwolaeth wrth ddelio â’r cwmnïau hyn.

Byddwch angen rhoi manylion yr ysgutor neu weinyddwr yr ystâd hefyd.

Adnoddau a chymorth ychwanegol

Canllawiau eraill

Darganfyddwch fwy o wybodaeth am beth i’w wneud pan fydd rhywun yn marw drwy ymweld â’r gwefannau hyn:

Camesgoriad hwyr, marw-enedigaeth a marwolaeth newyddenedigol

Darganfyddwch fwy o wybodaeth am gymorth ariannol ar yr amser anodd hwn yn ein canllawiau:

Cefnogaeth mewn profedigaeth

Gall delio â marwolaeth rhywun sy’n annwyl i chi fod yn deimlad llethol.

Mae eich meddyg teulu neu grŵp crefyddol neu gymunedol lleol yn aml yn lle da i gychwyn chwilio am gymorth wrth ddelio â phrofedigaeth.

Mae nifer o sefydliadau ar gael hefyd i’ch helpu i ddelio â’ch galar.

Oedd y wybodaeth yma yn ddefnyddiol?
Diolch am eich adborth.
Rydym bob amser yn ceisio gwella ein gwefan a gwasanaethau, ac mae eich adborth yn ein helpu i ddeall sut rydym yn gwneud.
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Siaradwch â ni yn fyw am...
Siaradwch â ni yn fyw am...
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio…
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio…
Oriau
  • Llun – Gwener:9.00am – 5.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau bancWedi cau

* Mae galwadau am ddim. Rydym wedi ymrwymo i ddarparu gwasanaeth o safon i chi, felly gellir recordio neu fonitro galwadau at ddibenion hyfforddiant ac i’n helpu i ddatblygu ein gwasanaethau.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio’r ffôn
Oriau
  • Llun – Gwener:8.00am – 6.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau bancWedi cau

* Mae galwadau am ddim. Rydym wedi ymrwymo i ddarparu gwasanaeth o safon i chi, felly gellir recordio neu fonitro galwadau at ddibenion hyfforddiant ac i’n helpu i ddatblygu ein gwasanaethau.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio gwesgwrs
Oriau
  • Llun – Gwener:9.00am – 6.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau banc:Wedi cau
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio gwesgwrs
Oriau
  • Llun – Gwener:8.00am – 6.00pm
  • Sadwrn:8.00am – 3.00pm
  • Sul a gwyliau banc:Wedi cau
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio ein ffurflen we

Ein nod yw ymateb o fewn 5 diwrnod gwaith.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio ein ffurflen we

Ein nod yw ymateb o fewn 2 diwrnod gwaith.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio WhatsApp

Lawrlwythwch: WhatsApp

Am help i ddatrys eich dyledion neu gwestiynau credyd. Am bopeth arall cysylltwch â ni trwy Wegswrs neu dros y ffôn.