Sut i fuddsoddi eich pensiwn ar ôl tynnu arian allan

Os oes gennych bensiwn cyfraniadau wedi'u diffinio, o 55 oed (sy'n codi i 57 o fis Ebrill 2028) gallwch fel arfer benderfynu sut a phryd rydych am gael mynediad at eich arian.

Gallwch ddarganfod eich math o bensiwn gan ddefnyddio ein teclyn neu ofyn i'ch darparwr.

Er enghraifft, gallwch ddewis fel arfer:

• cymryd un neu fwy o gyfandaliadau, gyda 25% o bob swm yn cael ei dalu'n ddi-dreth, neu
• cymryd cyfandaliad di-dreth (hyd at 25% o'ch pensiwn), a:
  • gadael y gweddill wedi'i fuddsoddi mewn cynllun tynnu pensiwn i lawr hyblyg nes bod ei angen arnoch
  • sefydlu incwm hyblyg o gynllun tynnu i lawr y gallwch ei stopio neu ei newid ar unrhyw adeg
  • trosi'r gweddill yn incwm gwarantedig drwy brynu blwydd-dal
  • cymryd y gweddill fel un neu fwy o gyfandaliadau.

Os nad yw'ch darparwr yn cynnig yr opsiwn yr hoffech chi, gallech ystyried trosglwyddo'ch pensiwn i un sy'n gwneud hynny.

Oni bai eich bod yn bwriadu cymryd y swm cyfan ar un tro neu ddefnyddio'r swm llawn i brynu blwydd-dal, bydd rhan o'ch pensiwn yn parhau wedi’i fuddsoddi.

Mae hyn yn golygu y gall barhau i elwa o dwf buddsoddi nes ei fod ei angen arnoch, er y gall y gwerth gynyddu a gostwng.

Fel arfer, gallwch ddewis defnyddio buddsoddiadau parod eich darparwr, dewis eich buddsoddiadau eich hun neu dalu ymgynghorydd ariannol i'ch cynghori – mae'r canllaw hwn yn esbonio'r opsiynau hyn.    

Mae dewis sut i gymryd eich pensiwn yn benderfyniad pwysig – gallai effeithio ar eich incwm am ddegawdau i ddod.

Am ragor o wybodaeth am eich holl opsiynau, gweler ein canllaw Beth allaf ei wneud gyda fy nghronfa bensiwn?

Rydym hefyd yn cynnig apwyntiadau Pension Wise am ddim i helpu i esbonio'r gwahanol ffyrdd y gallwch gymryd eich arian. 

Mae eich pensiwn wedi'i fuddsoddi o'r diwrnod y dechreuodd, felly ychydig fydd yn newid ar ôl i chi gymryd arian allan. Y prif wahaniaeth yw bod angen i chi nawr benderfynu sut i'w fuddsoddi.

Os nad ydych erioed wedi rheoli eich pensiwn neu wedi dewis y buddsoddiadau o'r blaen, mae'n debygol bod eich darparwr pensiwn wedi gwneud hynny i chi.

Mae hyn fel arfer yn golygu bod eich arian yn cael ei fuddsoddi yng nghronfa ddiofyn neu gronfa sydd eisoes yn bodoli eich cynllun, sy'n defnyddio buddsoddiadau sy'n diwallu anghenion y rhan fwyaf o aelodau'r cynllun.

Gelwir hyn yn aml yn ‘lifestyling’ ac fel arfer yn golygu fod eich darparwr pensiwn:

• yn defnyddio buddsoddiadau mwy peryglus pan fyddwch chi'n iau – mae'r rhain yn debygol o dyfu dros gyfnodau hir ond gallent gynyddu a gostwng yn y tymor byr
• yn symud eich arian i fuddsoddiadau mwy sefydlog wrth i chi agosáu at eich oedran ymddeoliad, fel bondiau'r llywodraeth ac arian parod.

I ddarganfod sut mae eich pensiwn yn cael ei fuddsoddi ar hyn o bryd, gallwch fel arfer wirio eich datganiad pensiwn diweddaraf neu fewngofnodi i'ch cyfrif ar-lein.

Mae'r wybodaeth yn aml wedi'i rhestru o dan 'cronfeydd', 'opsiynau buddsoddi' neu 'lle mae eich arian yn cael ei fuddsoddi', gyda thaflen ffeithiau ar gyfer pob cronfa.

Gall hyn eich helpu i ddeall yr ystod o gronfeydd a lefel y risg y mae eich pensiwn yn ei ddefnyddio ar hyn o bryd.

I gael rhagor o wybodaeth am sut mae buddsoddi mewn pensiwn yn gweithio, gweler ein canllaw Sut i ddewis eich opsiynau buddsoddi pensiwn eich hun.

Cyn i chi fod yn barod i ymddeol, y prif nod buddsoddi pensiwn fel arfer yw tyfu'r gwerth cymaint â phosibl. Ond ar ôl i chi gymryd arian allan, gallai hyn newid.

Er enghraifft, efallai yr hoffech chi ganolbwyntio ar ddiogelu'r swm sydd wedi'i adeiladu drwy anelu at ei dyfu yn unol â chwyddiant (fel nad yw'n colli gwerth) ac osgoi unrhyw gynydd a gostyngiad sylweddol posibl yn ei werth.

Gallwch naill ai benderfynu ar eich strategaeth eich hun neu dalu ymgynghorydd ariannol i wneud hyn ar eich rhan. 

Bydd y strategaeth fuddsoddi gywir i chi yn dibynnu ar eich sefyllfa a sut rydych chi'n bwriadu defnyddio'ch pensiwn. Mae hyn yn golygu efallai y bydd angen addasu eich strategaeth os bydd eich cynlluniau neu amgylchiadau yn newid dros amser.

Er enghraifft, os ydych chi'n bwriadu cymryd rhywfaint o arian nawr a'r gweddill fel incwm rheolaidd ychydig flynyddoedd yn ddiweddarach, efallai yr hoffech ganolbwyntio ar gynyddu gwerth eich pensiwn ymhellach – gyda rhywfaint o risg y gallai'r gwerth godi a gostwng yn y tymor byr.

Ond os ydych chi eisiau cymryd incwm pensiwn rheolaidd y byddwch chi'n dibynnu arno, efallai yr hoffech ganolbwyntio ar ddiogelu'r gwerth drwy ddewis buddsoddiadau sy'n llai tebygol o gynyddu a gostwng yn sydyn.

Os oes gennych fwy nag un pensiwn ac eisiau eu defnyddio mewn gwahanol ffyrdd, efallai y byddwch chi'n dewis strategaeth fuddsoddi wahanol ar gyfer pob un.

Wrth benderfynu sut orau i fuddsoddi eich pensiwn, amcangyfrifwch bob amser:

• faint o incwm ymddeoliad sydd ei angen arnoch i dalu eich costau hanfodol a darparu'r ffordd o fyw yr hoffech – gall ein cynlluniwr cyllideb eich helpu i wneud hyn
• pa mor hir y mae angen i'r incwm bara – gallwch wirio eich disgwyliad oes cyfartalogYn agor mewn ffenestr newydd gan ddefnyddio cyfrifiannell y Swyddfa Ystadegau Gwladol
• pan all Pensiwn y Wladwriaeth helpu i ychwanegu at eich incwm – gallwch wirio rhagolwg o’ch Pensiwn y WladwriaethYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK.

Gallai hyn olygu bod angen i'ch pensiwn roi gwahanol lefelau incwm i chi ar wahanol adegau.

Er enghraifft, efallai yr hoffech:

• gymryd swm rheolaidd fel y gallwch fforddio lleihau eich oriau yn 60 oed
• cynyddu'r swm fel y gallwch ymddeol yn llawn yn 65 oed
• lleihau'r swm ar ôl i chi hawlio Pensiwn y Wladwriaeth.

Bob amser cynlluniwch i gael mwy nag y gallai fod ei angen arnoch, yn enwedig gan y bydd costau yn y dyfodol fel arfer yn uwch nag y maent heddiw oherwydd chwyddiant. Gall hyn helpu i osgoi'r angen i leihau eich incwm os:

• yw eich pensiwn yn gostwng mewn gwerth
• rydych chi'n byw'n hirach na'r disgwyl – bydd un o bob deg o bobl yn cyrraedd 100 oed
• mae cyfraddau chwyddiant yn cynyddu.

Ar ôl i chi gyfrifo faint o arian y gallai fod ei angen arnoch am weddill eich oes, gallwch gymharu'r ffigwr hwnnw â gwerth cyfredol eich pensiwn. Dylai hyn eich helpu i ddeall faint o risg y gallech chi ei gymryd i dyfu ei werth.

Rhan allweddol unrhyw strategaeth fuddsoddi yw lefel y risg i'w gymryd. Bydd buddsoddi mewn cronfeydd risg uwch (fel rhai sy'n defnyddio stociau a chyfranddaliadau cwmnïau yn bennaf) fel arfer yn golygu mwy o botensial ar gyfer twf - ond hefyd ar gyfer colledion posibl.

Ystyriwch bob amser eich:

• agwedd at risg – pa mor gyfforddus ydych chi gyda gwerth eich pensiwn yn cynyddu a gostwng dros y tymor byr
• y gallu i ymdopi â cholledion – pa mor dda y gallech fforddio byw pe bai eich pensiwn yn gostwng mewn gwerth yn y tymor byr.

I helpu, gofynnwch i chi'ch hun:

• A fyddwn i'n teimlo'n iawn pe bai fy ngwerth pensiwn yn parhau i gynyddu a gostwng?
• Pe bai fy mhensiwn wedi gostwng 10 i 15% dros flwyddyn, a allaf fforddio fy nghostau hanfodol o hyd?
• A fydd gen i incwm neu gynilion eraill i ddibynnu arnynt, fel Pensiwn y Wladwriaeth?
• A allaf dorri fy nhostau neu leihau gwariant am gyfnod os oes angen?

Os yw unrhyw un o'ch atebion yn 'na', efallai yr hoffech ystyried dull buddsoddi llai peryglus.

Mae dwy brif ffordd o fuddsoddi eich pensiwn eich hun:

• defnyddio opsiynau buddsoddi parod, lle mae'r darparwr buddsoddi yn penderfynu ar yr union ddewis o fuddsoddiadau
• creu a rheoli eich portffolio eich hun o fuddsoddiadau, lle rydych chi'n penderfynu beth i fuddsoddi ynddo a phryd.

Fel arall, gallech dalu ymgynghorydd ariannol i benderfynu ar eich rhan – gan gynnwys yr opsiwn ar gyfer rheolaeth parhaus.

Bydd yr opsiwn gorau i chi yn aml yn dibynnu ar ba mor gysylltiedig rydych chi am fod a'ch hyder a'ch profiad gyda buddsoddi.

Os byddai'n well gennych beidio â dewis cronfeydd unigol eich hun, gwiriwch a yw'ch darparwr pensiwn yn cynnig opsiynau buddsoddi parod. Gall hyn helpu i symleiddio'ch penderfyniadau buddsoddi.

Os ydyn nhw'n gwneud hynny, gwnewch yn siŵr eu bod yn addas i chi a'ch nodau drwy ofyn iddynt esbonio sut maen nhw'n gweithio a phwy maen nhw wedi'u cynllunio i'w helpu.

Os ydych chi'n defnyddio tynnu i lawr i gael mynediad i'ch pensiwn, efallai y bydd gennych hefyd yr opsiwn o bedwar llwybr buddsoddi gwahanol.

Mae'r rhain yn fath o fuddsoddiad parod sydd wedi'u cynllunio i helpu os, yn y pum mlynedd nesaf, rydych chi'n bwriadu naill ai:

• i adael eich pensiwn sy'n weddill heb ei gyffwrdd
• trosi eich pensiwn yn incwm gwarantedig drwy brynu blwydd-dal
• dechrau cymryd incwm hyblyg (naill ai swm rheolaidd neu yn ôl yr angen)
• tynnu eich holl bensiwn allan.

Bydd y darparwr llwybr buddsoddi yn dewis ac yn rheoli'r dewis o fuddsoddiadau yn seiliedig ar y nod rydych chi wedi'i ddewis.

Gallwch ddefnyddio ein teclyn cymharu llwybrau buddsoddiYn agor mewn ffenestr newydd i'ch helpu i siopa o gwmpas a chymharu darparwyr.  

Os ydych chi'n gyfforddus â'r cyfrifoldeb o reoli eich buddsoddiadau pensiwn eich hun, gallwch fel arfer:

• ddewis buddsoddiadau unigol eich hun
• buddsoddi mewn cronfeydd – mae'r rhain yn dal buddsoddiadau mewn sawl cwmni ac yn aml dan ofal rheolwyr proffesiynol
• talu ymgynghorydd ariannol i'ch helpu i ddewis.

Mae angen i chi wneud yn siŵr eich bod chi'n deall lefelau risg pob math o fuddsoddiad a phwysigrwydd portffolio amrywiol – os bydd un math o fuddsoddiad yn gostwng, gobeithio y bydd y lleill yn aros yr un fath neu'n cynyddu.

Bydd angen i chi hefyd ystyried sut a phryd rydych chi'n bwriadu cymryd incwm o'ch pensiwn. Er enghraifft, gallwch fel arfer naill ai:

• werthu rhai o'r buddsoddiadau rydych chi'n berchen arno
• defnyddio buddsoddiadau sy'n rhoi incwm i chi – fel cronfeydd incwm, cronfeydd aml-ased neu ddifidendau gan gyfranddaliadau cwmnïau
• cadw swm bach o'ch pensiwn fel arian parod – fel cyfrif arian parod, cyfrif blaendal tymor neu gronfa arian parod.

Yn aml, mae'n syniad da cynllunio i ddefnyddio cymysgedd o'r tri i helpu i sicrhau bod eich pensiwn yn para drwy gydol eich ymddeoliad.

Er enghraifft, os yw marchnadoedd yn perfformio’n wael, efallai yr hoffech gymryd incwm o'ch cyfrif arian parod fel nad oes angen i chi werthu buddsoddiadau pan fydd prisiau'n isel – a all effeithio ar werth cyffredinol eich pensiwn.

Ond os yw marchnadoedd yn perfformio'n dda, efallai y gwelwch fod yr incwm o’ch cronfeydd yn golygu y gallwch gymryd llai o arian mewn ffyrdd eraill. Gallech hefyd ystyried gwerthu buddsoddiadau tra bod prisiau'n uchel i ychwanegu at eich cyfrif arian parod.

Os ydych chi'n poeni am gadw'ch pensiwn wedi'i fuddsoddi a'i werth yn cynyddu ac yn gostwng, cofiwch fod hyd yn oed ei gadw fel arian parod yn risg.

Mae hyn oherwydd bod costau fel arfer yn cynyddu dros amser, felly mae angen i'ch pensiwn dyfu ar yr un gyfradd â chwyddiant neu’n gyflymach er mwyn atal ei werth rhag bod yn is yn y dyfodol.

Er enghraifft, byddai nwyddau a gwasanaethau a oedd yn costio £50 yn 1996 yn costio dros £100 erbyn hyn. Mae hyn yn golygu:

• byddai gan arian parod a gedwir mewn pensiwn hanner y pŵer prynu a oedd ganddo 30 mlynedd yn ôl
• efallai y byddai angen i chi gymryd dwbl y swm yr oeddech wedi'i gynllunio i fforddio byw
• efallai y bydd eich pensiwn yn dod i ben yn gynt nag yr oeddech wedi'i gynllunio.

Gallwch ddefnyddio cyfrifiannell Chwyddiant Banc LloegrYn agor mewn ffenestr newydd i weld sut mae gwerth arian wedi newid dros amser.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw Chwyddiant – beth mae’n golygu ar gyfer eich cynilion.

Pan fyddwch wedi penderfynu sut yr hoffech fuddsoddi eich pensiwn, fel arfer bydd gan eich darparwr pensiwn blatfform ar-lein neu ap symudol y gallwch ei ddefnyddio i ddewis eich opsiynau, neu gallwch eu ffonio.

Gallwch hefyd dalu ymgynghorydd ariannol i helpu i sefydlu a rheoli eich buddsoddiadau.

Os nad yw'ch darparwr presennol yn cynnig yr ystod o opsiynau buddsoddi yr hoffech chi, gallech ystyried trosglwyddo'ch pensiwn i un sy'n gwneud hynny.

Byddwch yn ymwybodol y gallech golli budd-daliadau gwerthfawr drwy symud eich pensiwn ac fel arfer ni ellir ei ddadwneud, felly gwiriwch yn ofalus bob amser.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllawiau:

• A ddylwn i drosglwyddo neu gyfuno fy mhensiynau?
• Sut i ddod o hyd i’r cytundeb gorau wrth gymryd eich pensiwn.

Bydd faint a pha mor aml rydych chi'n cymryd arian o'ch pensiwn yn penderfynu pa mor hir y gallai eich incwm bara. Cynlluniwch bob amser yn ofalus a byddwch yn barod i wneud newidiadau yn seiliedig ar sut mae eich buddsoddiadau yn perfformio.

Os ydych chi'n bwriadu cymryd incwm rheolaidd am weddill eich oes, meddyliwch am gyfyngu ar eich tynnu fel y bydd eich pensiwn yn para am o leiaf 20 i 30 mlynedd.

Er enghraifft, os yw eich pensiwn yn werth £100,000 a'ch bod am iddo bara 25 mlynedd, gallech fforddio cymryd tua 4% o'i werth bob blwyddyn (£100,000 wedi'i rannu â 25). Byddai hyn yn rhoi incwm blynyddol o tua £4,000 i chi i ddechrau.

Disgwylir i fuddsoddiadau amrywiol berfformio'n well na chynilion dros y tymor hir, ond bydd y gwerth fel arfer yn codi ac yn gostwng bob dydd.

Gall hyn olygu y gallai fod cyfnodau lle mae gwerth eich pensiwn yn cynyddu neu'n gostwng yn sydyn yn seiliedig ar newidiadau'r farchnad a digwyddiadau'r byd. Gallai'r cyfnodau hyn ac unrhyw adfer colledion bara dyddiau, wythnosau, misoedd neu flynyddoedd.

Mae hyn yn golygu bod angen i chi gymryd hyn i ystyriaeth yn eich dull buddsoddi a'ch cynlluniau i dynnu arian, felly nid yw gostyngiadau yn effeithio cymaint arnoch chi ac mae gan eich pensiwn amser i adfer ei werth.

Os byddwch yn dewis buddsoddiadau amrywiol, fel arfer bydd gennych wahanol fathau o fuddsoddiadau y gallwch benderfynu eu gwerthu. Mae hyn yn golygu efallai y byddwch chi'n gallu amseru pa rai rydych chi'n eu defnyddio i roi incwm i chi.

Er enghraifft, os yw un math o fuddsoddiad wedi gostwng mewn gwerth yn fwy nag un arall, efallai yr hoffech werthu unedau yn yr un sydd â’r gwerth uchaf.

Gallai hyn hefyd eich helpu i benderfynu ar strategaeth fuddsoddi. Er enghraifft, gallech:

• gadw swm a allai bara am y 1 i 3 blynedd nesaf mewn cronfeydd risg is sy'n llai tebygol o gynyddu a gostwng yn sydyn
• cymryd mwy o risg buddsoddi gyda gweddill eich arian.

Pan fyddwch chi eisiau cymryd arian o'ch pensiwn, yn aml bydd angen i chi werthu rhai o'ch buddsoddiadau – fel unedau mewn cronfeydd.

Wrth i fuddsoddiadau gynyddu a gostwng mewn gwerth, bydd y swm y bydd angen i chi ei werthu fel arfer yn newid bob tro.

Er enghraifft, i dynnu £500 o'ch pensiwn, byddai angen i chi werthu:

• 500 o unedau os yw pob uned yn werth £1
• 1,000 o unedau os yw'r gwerth yn gostwng i 50c yr uned.

Gall cymryd arian tra bod marchnadoedd ar lefel isel olygu ei bod yn anoddach i werth eich pensiwn adfer os bydd marchnadoedd yn codi. Mae hyn oherwydd bod llai o fuddsoddiadau neu unedau ar ôl i roi incwm i chi yn nes ymlaen.

Gall hyn wneud gwahaniaeth mawr i ba mor hir y bydd eich pensiwn yn para, yn enwedig os yw'n digwydd ym mlynyddoedd cynnar eich ymddeoliad.

Dylech adolygu gwerth eich pensiwn a'r swm rydych chi'n tynnu i lawr yn rheolaidd. Mae hyn yn eich helpu i wneud unrhyw newidiadau i'ch cadw ar y trywydd iawn.

Er enghraifft, os yw'ch pensiwn wedi tyfu'n fwy na'r disgwyl, efallai y byddwch yn gallu fforddio cynyddu'r incwm rydych chi'n ei gymryd. Ond os yw'n gostwng, efallai yr hoffech gymryd swm is nes bod y gwerth yn dechrau adfer.

Dylech anelu at adolygiad o leiaf unwaith y flwyddyn, er y gallai adolygiadau amlach eich helpu i adnabod unrhyw arwyddion o rybudd cynnar o drafferth posibl sydd ar y gweill.

Os ydych chi'n defnyddio ymgynghorydd ariannol i reoli eich buddsoddiadau pensiwn, gofynnwch iddynt esbonio pa mor aml y byddant yn adolygu eich cynllun ymddeoliad.

Gan fod ymddeoliad yn aml yn para am nifer o flynyddoedd, efallai y bydd eich amgylchiadau a’ch cynlluniau yn newid.

Er enghraifft, efallai na fydd strategaeth a ddewiswyd gennych cyn i chi ymddeol yn llawn i barhau i dyfu eich pensiwn fod yn addas os ydych bellach yn dibynnu arno am yr incwm.

Wrth adolygu gwerth eich pensiwn a'ch tynnu i lawr, ystyriwch hefyd os:

• yw eich agwedd at risg a'ch gallu i ymdopi ag unrhyw golledion wedi newid
• oes angen i chi newid eich buddsoddiadau i gyd-fynd â'ch nodau presennol.

Byddwch yn ymwybodol y gallech gloi colledion os ydych chi'n gwerthu neu'n newid buddsoddiadau tra bod y pris yn isel.

Gall sut rydych chi'n dewis cymryd a buddsoddi eich pensiwn effeithio ar ba mor gyfforddus yw eich ymddeoliad, felly mae'n gyfrifoldeb mawr.

Gall ymgynghorydd ariannol rheoledig greu cynllun ymddeoliad wedi'i bersonoli i chi, yn seiliedig ar wybodaeth fel eich iechyd, cyllid, nodau ac agwedd at risg.

Mae hyn fel arfer yn cynnwys gwneud yn siŵr bod unrhyw gynnyrch yn gweddu i'ch anghenion, argymell buddsoddiadau i'w defnyddio a chynllunio tynnu i lawr i osgoi bod eich pensiwn yn dod i ben.

Fel arfer, gallwch gael cyngor untro neu ddewis talu ymgynghorydd i reoli'ch pensiwn yn barhaus. Mae hyn fel arfer yn golygu y bydd eich cynllun yn cael ei adolygu o leiaf unwaith y flwyddyn.

Am help i ddod o hyd i ymgynghorydd ariannol rheoledig, gweler ein canllaw Sut i ddod o hyd i ymgynghorydd pensiwn neu ymddeoliad.