Cael ysgariad neu ddiddymiad yn y DU

Yng Nghymru a Lloegr, mae'r broses i roi terfyn ar eich priodas (ysgariad) neu bartneriaeth sifil (diddymiad) yr un peth.

Mae angen i chi wneud cais i'r llys a dweud wrthynt fod eich perthynas wedi dod i ben yn barhaol. Gwneir hyn ar-lein, drwy'r post neu drwy eich cyfreithiwr.

Dim ond un cais sydd ei angen, felly gallwch wneud hyn ar eich pen eich hun (cais unigol) neu gyda'ch partner (cais ar y cyd).

Nid oes rhaid i chi roi rheswm na rhoi’r bai ar eich partner – gelwir hyn yn ysgariad neu ddiddymiad 'di-fai'. Yn y rhan fwyaf o achosion, ni all eich cyn-bartner atal yr ysgariad neu'r diddymiad oherwydd eu bod yn anghytuno ag ef yn unig.

Y cynharaf y gallwch wneud cais yw'r diwrnod ar ôl eich pen-blwydd priodas cyntaf.

Y ffi ymgeisio gychwynnol yw £612. Mae hyn yn dechrau'r broses i ddod â'ch perthynas i ben yn gyfreithlon. 

Gall ffioedd llys newid felly gwiriwch ffioedd yn y llys sifil a theuluYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK cyn i chi wneud cais.

Bydd costau eraill hefyd yn berthnasol, fel ffioedd cyfreithwyr, ond bydd y rhain yn amrywio yn dibynnu ar eich amgylchiadau unigol.

Mae'r broses gyfan fel arfer yn cymryd o leiaf 6 mis.

Mae isafswm cyfnod aros wedi'i gadarnhau i roi amser i chi fyfyrio ar eich penderfyniad.

Yna rhaid i chi aros 20 wythnos ar ôl i'r llys gyhoeddi eich cais cyn y gallwch wneud cais am y gorchymyn amodol (y cyntaf o'r ddau orchymyn ysgariad neu ddiddymiad).

Ar ôl i'ch gorchymyn amodol gael ei gyhoeddi, mae'n rhaid i chi aros o leiaf 6 wythnos ac 1 diwrnod cyn y gallwch wneud cais am y gorchymyn terfynol (yr ail o'r ddau orchymyn).

Ers Ebrill 2022, mae'n llawer anoddach i un person ddadlau unrhyw ran o'r broses ysgariad. Ond gall gymryd mwy o amser os oes oedi gyda'r gwaith papur neu gyflwyno'r cais neu os oes angen i chi drefnu trefniadau ariannol.

Os ydych chi neu'ch partner yn dadlau unrhyw ran o'r broses, gall gymryd mwy o amser.

Dylech chi a'ch partner geisio cytuno:

• sut i rannu'r arian a'r asedau rydych chi'n eu rhannu

• pwy sy'n gyfrifol am unrhyw ddyled sydd gennych

• beth sy'n digwydd i'ch cartref teuluol (megis pwy sy'n talu'r morgais neu'r rhent)

• y trefniadau byw a/neu gynhaliaeth ar gyfer unrhyw blant rydych chi'n eu rhannu.

Mae'n bwysig cofio, er bod ysgariad neu ddiddymu yn dod â'ch perthynas i ben yn gyfreithlon, nid yw'n datrys eich cyllid yn awtomatig.

Gall ein cyfrifiannell ysgariad ac arian eich helpu i weithio allan beth sydd gennych, beth sy'n ddyledus i chi a sut y gallech rannu asedau a chyllid. Sut bynnag y byddwch chi'n dod i gytundeb ariannol, dylech sicrhau ei fod yn gyfreithiol rwymol trwy ei droi'n orchymyn llys. 

Gallwch wneud cais am ysgariad neu ddiddymiad o hyd os ydych chi'n anghytuno ar y pethau hyn, ond efallai y byddwch yn elwa o gael cyngor cyfreithiol neu ariannol.

Gall cyfreithiwr neu gyfryngwr helpu, yn enwedig os na allwch gytuno ar gytundeb ariannol. Ewch i Cymdeithas y CyfreithwyrYn agor mewn ffenestr newydd i ddod o hyd i gyfreithiwr yng Nghymru a Lloegr.

Am ganllaw cam wrth gam gan gynnwys sut i wneud cais i'r llys, ewch i:

• Cael ysgariadYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK

• Dod â phartneriaeth sifil i benYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK

Yn yr Alban, mae ysgariad neu ddiddymiad yn broses un cam; mae'r rhan fwyaf o gyplau yn cytuno ar drefniadau ariannol a gofal plant yn gyntaf ac yna’n gwneud cais am ysgariad neu ddiddymiad.

Gallwch wneud cais am ysgariad neu ddiddymiad partneriaeth sifil os ydych wedi gwahanu am:

• o leiaf un flwyddyn (os yw'r ddau bartner yn cytuno), neu

• dwy flynedd (os nad yw un partner yn cytuno).

Gallwch hefyd wneud cais ar unwaith os yw godineb neu ymddygiad afresymol wedi digwydd.

Mae dwy weithdrefn y gallwch eu defnyddio:

• gwneud hyn eich hun / DIY (a elwir hefyd yn weithdrefn symlach), neu

• y cyffredin (a elwir hefyd yn weithdrefn heb ei symleiddio).

Byddwch yn codi cais yn y llys siryf neu Llys y Sesiwn. Yn dibynnu ar ble rydych chi'n gwneud cais, mae gwahanol ffioedd, taliadau, gweithdrefnau i'w dilyn a ffurflenni i'w llenwi.

Gallwch ddefnyddio'r opsiwn DIY os yw'r holl ddatganiadau canlynol yn berthnasol i'ch sefyllfa:

• Rydych chi'n gwneud cais oherwydd chwalfa anadferadwy eich priodas neu bartneriaeth sifil, yn seiliedig ar flwyddyn o wahanu gyda chaniatâd neu ddwy flynedd o wahanu heb ganiatâd, neu oherwydd bod tystysgrif cydnabod rhywedd dros dro wedi’i rhoi.

• Nid oes plant o'r briodas na'r bartneriaeth o dan 16 oed.

• Nid oes unrhyw faterion ariannol i'w datrys.

• Nid oes unrhyw achos llys arall ar y gweill a allai arwain at ddiwedd eich priodas neu bartneriaeth sifil.

Mae gofynion preswylio i'w bodloni hefyd, ond mae'r rhain yn wahanol yn dibynnu ar ba lys rydych chi'n gwneud cais iddo.

Nid yw'r weithdrefn symlach ar gael os nad oes gennych chi neu'ch cyn-bartner 'gallu cyfreithiol' i gydsynio, er enghraifft, oherwydd cyflwr iechyd meddwl.

Darganfyddwch fwy am y weithdrefn Syml/Gwna dy hunYn agor mewn ffenestr newydd ar Scottish Courts and Tribunals Service

Rhaid i chi wneud cais gan ddefnyddio'r weithdrefn arferol / heb ei symleiddio os yw eich ysgariad neu ddiddymiad yn fwy cymhleth.

Mae hyn yn cynnwys:

• os nad yw'ch sefyllfa yn bodloni'r meini prawf ar gyfer cais DIY

• os ydych chi neu'ch partner yn herio'r ysgariad neu'r diddymiad.

Mae'r weithdrefn gyffredin yn broses fwy cymhleth a drud. Nid oes ffurflen gais benodol, ac mae ganddi sawl cam, felly bydd angen i chi gael cyngor cyfreithiol cymwys – gallwch ddod o hyd i gyfreithiwr yn eich ardal gan ddefnyddio Law Society of ScotlandYn agor mewn ffenestr newydd

Gallwch hefyd ddarllen mwy am y weithdrefn gyffredin/heb ei symleiddioYn agor mewn ffenestr newydd ar Scottish Courts and Tribunals Service.

Mae cost ysgariad neu ddiddymiad yn yr Alban yn amrywio yn dibynnu:

• a allwch wneud cais gan ddefnyddio'r weithdrefn DIY neu'r weithdrefn arferol, ac

• os ydych chi neu'ch partner yn herio.

Ar gyfer cais DIY/symlach lle mae'r ddau bartner yn cytuno, y ffi yw £156 (ynghyd â ffioedd llys).

Ar gyfer cais Cyffredin/heb ei symleiddio, cost eich cais cychwynnol yw £191, ond byddwch hefyd yn talu ffioedd cyfreithiwr a ffioedd llys y siryfYn agor mewn ffenestr newydd ychwanegol  ar gyfer pob cam o'r broses.

Gwiriwch  Ganllaw Scottish Courts and Tribunals Service am Ffioedd LlysYn agor mewn ffenestr newydd cyn gwneud cais.

Mae llawer o gyfreithwyr yn cynnig pecynnau ffioedd sefydlog os ydych chi a'ch partner eisoes yn cytuno ar fanylion eich gwahanu. Gelwir hyn yn ysgariad neu ddiddymiad 'heb ei amddiffyn'.

Ar gyfer achosion mwy cymhleth neu ddadleuol (amddiffynedig), mae'n debygol y bydd y gost yn £1,000 neu fwy.

DIY neu ysgariad neu ddiddymiad symlach

Os yw'r ddau bartner yn cytuno ac nad oes plant neu anghydfodau ariannol, gall y broses DIY gymryd cyn lleied â 6 i 10 wythnos.

Ysgariad neu ddiddymiad cyffredin neu heb ei symleiddio

Os yw'r ddau bartner yn cytuno ac nad oes plant neu anghydfodau ariannol, gall y broses arferol gymryd rhwng 3 a 6 mis. Bydd ceisiadau cymhleth neu ddadleuol am ysgariad neu ddiddymiad yn cymryd mwy o amser.  

Mae gan Citizens Advice Scotland ganllawiau defnyddiol sy'n dweud wrthych beth sydd angen i chi ei wybod:

• YsgaruYn agor mewn ffenestr newydd

• Dod â phartneriaeth sifil i benYn agor mewn ffenestr newydd

Neu gallwch ymweld â’r Scottish Courts and Tribunals ServiceYn agor mewn ffenestr newydd i gael arweiniad ar y broses ysgariad a diddymiad yn yr Alban, gan gynnwys ffurflenni y gellir eu lawrlwytho a gwybodaeth lawn am ffioedd.

Yng Ngogledd Iwerddon, mae'r dull o wneud cais am ysgariad neu ddiddymiad partneriaeth sifil yr un peth.

Mae'r broses yn cael ei ddechrau pan fyddwch yn cyflwyno cais ffurfiol i'r Swyddfa PriodasolYn agor mewn ffenestr newydd (a elwir yn cyflwyno deiseb) a talu'r ffi llys.

Y cynharaf y gallwch gyflwyno deiseb yw ar ôl eich ail ben-blwydd eich priodas, os yw'ch partner yn cytuno (yn cydsynio).

Rhaid i'ch deiseb gynnwys un o'r rhesymau canlynol dros chwalu'r berthynas:

• gwahanu am ddwy flynedd (gyda chaniatâd eich partner)

• pum mlynedd o wahanu

• ymddygiad afresymol

• eich partner wedi gadael

• godineb (ar gyfer deisebau ysgariad yn unig).

Mae pwy bynnag sy'n ffeilio'r ddeiseb gyda'r Swyddfa Priodasol yn cael ei adnabod fel y deisebydd, a'u partner yw'r ymatebydd.

Oes angen cyfreithiwr arnoch?

Ni fydd angen cyfreithiwr arnoch i gyflwyno deiseb os yw'r ddau ohonoch yn cytuno:

• bod eich perthynas drosodd, ac

• ni fydd un ohonoch yn herio'r ddeiseb.

Gallwch ddefnyddio canllaw yr Adran Gyfiawnder Cael ysgariad neu ddiddymu partneriaeth sifilYn agor mewn ffenestr newydd i wneud cais heb gyfreithiwr.

Pan fydd angen cyfreithiwr arnoch

Os na allwch gytuno ar fanylion eich gwahanu, dylech logi cyfreithiwr.

I ddod o hyd i gynghorydd cyfreithiol yn eich ardal chi, ewch i Law Society of Northern Ireland Yn agor mewn ffenestr newydd

Y ffi gychwynnol ar gyfer cyflwyno deiseb ysgariad neu ddiddymiad yw £326.

Mae costau cyfreithiol yn amrywio wrth i'r broses symud ymlaen. Byddwch chi'n talu llai os ydych chi'n cytuno a mwy os yw'ch ysgariad yn gymhleth:

• Os yw'r ddau ohonoch yn cytuno, ffi'r Llys Sirol yw £407.

• Os gwrthwynebir y ddeiseb, ffi'r Uchel Lys yw £488.

Gall ffioedd llys newid, felly gwiriwch y costau ar Northern Ireland Department of JusticeYn agor mewn ffenestr newydd cyn gwneud cais.

Fel arfer mae'n cymryd rhwng 4 a 6 mis, er y gall gymryd mwy o amser os yw trefniadau ar gyfer plant neu gyllid yn gymhleth.

Defnyddiwch ganllaw nidirect Cael ysgariad neu ddiddymu partneriaeth sifilYn agor mewn ffenestr newydd i ddod o hyd i wybodaeth fanwl am ysgariad a diddymiad yng Ngogledd Iwerddon, gan gynnwys sut i wneud cais a beth sy'n digwydd nesaf. 

Gall fod yn amser emosiynol, ond mae'n bwysig dechrau'n ymarferol a nodi unrhyw arian a phethau eraill o werth sydd wedi'u caffael yn ystod eich priodas neu bartneriaeth sifil.

Efallai y bydd creu rhestr o bethau fel eiddo, buddsoddiadau a chynilion yn ymddangos yn amlwg, a pheidiwch ag anghofio am bensiynau - gallant fod eich asedau mwyaf a gallant hyd yn oed fod yn werth mwy na'ch cartref. Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Sut i rannu pensiynau wrth ysgaru neu ddiddymu.