Pan fyddwch yn ysgaru neu’n diddymu’ch partneriaeth sifil yng Nghymru, Lloegr neu Ogledd Iwerddon, efallai y bydd un ohonoch yn cytuno i dalu cyfandaliad neu daliadau cynhaliaeth parhaus i’r llall. Yn gyffredinol,mae’n well gan gyplay a’r llysoedd ‘toriad llwyr’, ond nid yw hynny’n bosibl bob amser.
Beth sydd yn y canllaw hwn
Deall toriadau llwyr
Pan fyddwch yn ystyried sut i rannu’ch asedau, gallai trefnu ‘toriad llwyr’ wneud synnwyr. Gall asedau gynnwys:
- arian
- eiddo
- cyfranddaliadau
- pensiynau
- meddiannau busnes a rennir.
Mae toriad llwyr yn golygu terfynu’r cyswllt ariannol rhyngoch chi â’ch cyn-bartner (gŵr, gwraig neu bartner sifil) cyn gynted ag sy'n rhesymol yn dilyn eich ysgariad neu ddiddymiad.
Lle mae toriad llwyr, ni fydd unrhyw daliadau cynhaliaeth priod. Caiff taliadau cynhaliaeth plant eu trin ar wahân os oes gennych blant.
Yr unig ffordd y gallwch sicrhau na fydd eich cyn-bartner yn ceisio gwneud ceisiadau ariannol yn eich erbyn yn y dyfodol yw cael gorchymyn llys.
Mae rhaid i’r gorchymyn llys osod y trefniadau ariannol gan nodi bod toriad llwyr yn digwydd.
Talu cyfandaliad er mwyn cael toriad llwyr
Mewn rhai achosion, mae digon o arian i ‘brynu allan’ hawl cynhaliaeth yr unigolyn lleiaf cefnog.
Gwneir hyn drwy gyfrifo swm o arian y gellir ei roi i’r person sy’n ei dderbyn. Yna gallant fuddsoddi a derbyn incwm ohono, yn lle cael taliadau cynhaliaeth.
Mae hyn yn faes cymhleth. Felly os ydych yn ystyried gwneud hyn, mae’n bwysig cael cyngor gan gyfreithiwr cyfraith deuluol.
Nid oes rhaid talu cyfandaliad mewn un taliad cyfan, er dyna sy’n digwydd yn aml. Gellir ei dalu mewn mwy nag un rhandaliad. Er enghraifft, taliad yn rhannol pan gyflwynir y gorchymyn llys (neu’n fuan iawn wedi hynny), ac yna taliadau eraill i ddilyn pan werthir y tŷ.
Bydd unrhyw gyfandaliadau daladwy yn y dyfodol yn agored i gael eu newid o bosibl. Mae’n bwysig cael cyngor cyfreithiol sy’n arbenigol os credwch y gallai hyn effeithio arnoch.
Yng Ngogledd Iwerddon, mae angen i chi a’ch cyn-bartner gytuno i ‘brynu allan’ hawl cynhaliaeth.
Yng Nghymru a Lloegr gall y llys orfodi ‘prynu allan’ arnoch.
Os na allwch fforddio cyngor cyfreithiol, gweler ein canllaw Eich dewisiadau o ran cyngor cyfreithiol neu ariannol ar ysgariad neu ddiddymiad
Beth yw cynhaliaeth i gymar?
Dyma daliad rheolaidd gan gyn ŵr, cyn wraig neu bartner sifil i’r cyn-bartner.
Gwneir y taliad yn unig pan na all un partner gynnal ei hun yn ariannol hebddo.
Byddai’r swm a gewch yn dibynnu ar:
- pa arian, eiddo ac asedau sydd gennych nawr, neu sy'n debygol o fod gennych yn y dyfodol
- beth sydd ei angen arnoch i fyw arno, gan gynnwys unrhyw ddyledion neu rwymedigaethau sydd gennych ar hyn o bryd neu a allai fod gennych yn y dyfodol
- y ffordd o fyw oedd gennych fel teulu cyn i'r briodas chwalu
- eich oedran a pha mor hir yr oeddech chi'n briod; gall priodas hirach neu oedran hŷn effeithio ar benderfyniad y llys ynghylch yr hyn y maent yn ei ystyried yn deg
- a oes gennych gyflwr iechyd corfforol neu feddyliol a allai effeithio ar eich gallu i weithio neu gynnal eich hun yn ariannol
- eich cyfraniad at y teulu, nid yn unig yn ariannol, ond hefyd trwy ofalu am blant neu reoli'r cartref
- eich ymddygiad yn ystod y briodas, ond dim ond os oedd ymddygiad chi neu'ch cyn-bartner mor ddifrifol fel y byddai'n annheg i'r llys ei anwybyddu.
Pa bryd y telir cynhaliaeth i gymar?
Os yw’r briodas neu’r bartneriaeth sifil yn cael ei ei ystyried fel un ‘fer’ – er enghraifft, llai na pum mlynedd heb plant – efallai na fydd y gynhaliaeth yn cael ei dalu o gwbl.
Fodd bynnag, os bu cwpl gyda’i gilydd ers amser maith, neu lle nad yw cyn-bartner yn medru gweithio, gellir ei dalu am gyfnod penodol (a elwir yn ‘gorchymyn tymor’) neu hyd yn oed am oes. Gelwir hyn ar sail ‘bywydau ar y cyd’. Mae hyn yn golygu hyd nes marwolaeth yr unigolyn sy’n talu cynhaliaeth neu’r un sy’n ei gael.
Er hynny, mae cynhaliaeth i gymar ar sail bywydau ar y cyd yn gynyddol brin.
Does income from spousal maintenance affect tax or benefits?
Any spousal maintenance payments you receive are tax-free, but it can affect how much Universal Credit or certain other benefits you can claim.
Use our Cyfrifiannell budd-daliadau to check how spousal maintenance could affect what you’re entitled to.
Pa bryd mae cynhaliaeth i gymar yn dod i ben?
Fel arfer mae’n dod i ben:
- os yw cyfnod y taliad yn dod i ben
- os byddwch chi neu eich partner farw
- mae’r unigolyn sy’n cael cynhaliaeth i gymar yn ailbriodi neu’n dod yn rhan o bartneriaeth sifil arall
Nid yw’n dod i ben yn angenrheidiol os yw ef neu hi’n byw gyda phartner newydd heb briodi neu heb fynd i bartneriaeth sifil. Er gall yr unigolyn sy’n ei thalu ddefnyddio hyn fel rheswm dros wneud cais i’r llysoedd i gael y swm wedi ei leihau.
Yswirio taliadau cynhaliaeth i gymar
Os ydych yn cael cynhaliaeth i gymar, mae’n werth ystyried yswirio’r taliadau. Bydd hyn yn golygu y gallwch barhau i gael incwm petai’ch cyn bartner yn marw.
I wneud hyn, gallwch chi neu’ch cyn-bartner gymryd polisi yswiriant bywyd ar eu bywyd.
Nid oes angen iddo fod yn ddrud. A gall y polisi ddarparu cyfandaliad neu daliadau misol petai’ch cyn-bartner yn marw tra byddech yn dal i dderbyn cynhaliaeth i gymar.
Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Beth yw yswiriant bywyd.
Eich cam nesaf
Mae’n werth darllen ein canllaw Beth i’w wneud â thaliad cyfandaliad ar ôl ysgariad neu ddiddymiad.
