Skip to content
Logo HelpwrArian Logo HelpwrArian Logo HelpwrArian Logo HelpwrArian Logo HelpwrArian Logo HelpwrArian
English
  • Budd-daliadau
  • Arian bob dydd
  • Teulu a gofal
  • Cartrefi
  • Problemau ariannol
  • Pensiynau ac ymddeoliad
  • Cynilion
  • Gwaith
    • Credyd Cynhwysol

      Canfod sut mae Credyd Cynhwysol yn gweithio a sut i reoli’ch taliad

    • Budd-daliadau os oes gennych blant

      Hawliau i’ch helpu gyda chost beichiogrwydd neu godi plant

    • Budd-daliadau os ydych yn sâl, yn anabl neu’n ofalwr

      Deall pa gefnogaeth sydd ar gael i ymdopi ag afiechyd

    • Budd-daliadau yn ddiweddarach mewn bywyd

      Efallai fod gennych hawl am help gyda chostau eraill ar ben eich Pensiwn y Wladwriaeth

    • Budd-daliadau a gwaith

      Cefnogaeth ychwanegol os ydych yn gweithio, hunangyflogedig, neu wedi colli swydd

    • Budd-daliadau i’ch helpu gyda chostau tai

      Cefnogaeth i helpu gyda thaliadau rhent neu forgais os ydych ar incwm isel

    • Problemau gyda budd-daliadau

      Beth i’w wneud os yw rhywbeth yn mynd yn anghywir gyda’ch budd-daliadau

    • Budd-daliadau

      Pob canllaw Budd-daliadau

    Teclynnau

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell budd-daliadau

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

    • Bancio a thaliadau

      Sut i ddewis, defnyddio a rheoli cyfrifon banc

    • Cyllidebu

      Sut i gyllidebu, dod o hyd i’r fargen orau a newid i arbed arian

    • Prynu a rhedeg car

      Sut i brynu ac ariannu car, delio â phroblemau gyda chyllid ceir, a thorri costau eu rhedeg

    • Credyd

      Hanfodion credyd, gwneud cais am gredyd, statws credyd a phroblemau gyda chredyd

    • Yswiriant

      Yswiriant ar gyfer ceir, iechyd, teithio, a help gydag yswiriant

    • Arian bob dydd

      Pob canllaw Arian bob dydd

    Teclynnau

    Teclyn

    Canfyddwr prisiau Petrol

    Teclyn

    Cynlluniwr Cyllideb

    Teclyn

    Eich opsiynau am fenthyca arian

    Teclyn

    Beth i’w wneud os ydych wedi cael gwrthod credyd

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

    • Dod yn rhiant

      Cael babi, dychwelyd i’r gwaith, costau gofal plant

    • Marwolaeth a phrofedigaeth

      Ewyllysiau, etifeddiaeth, delio ag ystadau

    • Ysgariad a gwahanu

      Rhoi trefn ar arian a chartrefi, beth os oes gennych blant, arian ar ôl gwahanu

    • Salwch ac anabledd

      Rheoli costau, cymorth ariannol ychwanegol, help gyda gwaith neu astudio

    • Gofal tymor hir

      Talu a chael cyllid, ffyrdd o dalu, problemau gyda gofal

    • Arian myfyrwyr a graddedigion

      Cardiau credyd, cyfrifon banc, dyled myfyriwr

    • Siarad am arian

      Sgyrsiau anodd, siarad â phobl ifanc yn eu harddegau, pobl hŷn a phartneriaid

    • Teulu a gofal

      Pob canllaw Teulu a gofal

    Teclynnau

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell ysgaru

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell costau babi

    Teclyn

    Cynlluniwr Cyllideb

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell budd-daliadau

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

    • Morgeisi a phrynu cartref

      Morgeisi, help i brynu, ailforgeisio, prynwyr tro cyntaf, help a chefnogaeth

    • Rhentu

      Help wrth rentu cartref a delio â phroblemau

    • Cartrefi

      Pob canllaw Cartrefi

    Teclynnau

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell Treth Stamp

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell fforddiadwyedd morgais

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell ad-dalu morgais

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

    • Help gyda chostau byw

      Cyllidebu, talu biliau, dod o hyd i gymorth ariannol ychwanegol, ymdopi â cholli swyddi

    • Delio â dyled

      Biliau, dirwyon llys, help gyda dyledion

    • Problemau a chwynion am arian

      Beth i'w wneud am gam-werthu, iawndal a chwynion

    • Sgamiau

      Sylwi ar sgamiau a beth i'w wneud os cewch eich dal allan

    • Problemau ariannol

      Pob canllaw Problemau ariannol

    Teclynnau

    Teclyn

    Teclyn lleoli cyngor ar ddyledion

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell budd-daliadau

    Teclyn

    Blaenoriaethwr biliau

    Teclyn

    Beth i’w wneud os ydych wedi cael gwrthod credyd

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

    • Rheoli a chronni’ch pensiwn

      Faint i’w gynilo ar gyfer ymddeoliad a ffyrdd o roi hwb i’ch pensiwn

    • Esbonio pensiynau

      Sut i ddechrau pensiwn, sut mae pensiynau’n gweithio a’r buddion

    • Problemau a newidiadau pensiwn

      Sut i ddod o hyd i bensiynau coll, datrys problemau a chwyno

    • Trosglwyddiadau a chydgrynhoi pensiynau

      Sut i drosglwyddo neu gyfuno pensiynau ac a yw’n syniad da

    • Pensiwn y Wladwriaeth

      Faint o Bensiwn y Wladwriaeth y gallech ei gael a ffyrdd i'w gynyddu

    • Cymryd eich pensiwn

      Sut a phryd i gymryd eich pensiwn – esboniad ar eich opsiynau

    • Treth a phensiynau

      Sut mae rhyddhad treth, lwfansau di-dreth a threth ar incwm yn gweithio

    • Gwneud y mwyaf o’ch pensiwn

      Deall eich opsiynau pensiwn a chyfrifo eich incwm a chostau ymddeoliad

    HOLL BENSIYNAU AC YMDDEOLIAD

    Teclynnau

    Apwyntiad

    Cael apwyntiad Pension Wise

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell pensiwn

    Teclyn

    MOT Canol Oes Arian

    Teclyn

    Cael arweiniad ymddeoliad

    POB TECLYN

    Gallwch gael apwyntiad Pension Wise

    Darganfyddwch sut y gallwch gymryd arian o bensiwn cyfraniadau wedi’i ddiffinio. Mae Pension Wise am ddim, yn ddiduedd a chaiff ei gefnogi gan y llywodra…

    • Sut i gynilo

      Dechrau arni, cael y gorau allan o’ch cynilion, problemau

    • Buddsoddi

      Sut i fuddsoddi, mathau o fuddsoddi, prynu a rheoli

    • Math o gynilion

      Help gyda chyrraedd nodau, cynilo treth-gyfeillgar, cynilo i blant

    • Cynilion

      Pob canllaw Cynilion

    Teclynnau

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell cynilo

    Teclyn

    Cynlluniwr Cyllideb

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

    • Cyflogaeth

      Hanfodion, buddion, treth ac Yswiriant Gwladol

    • Colli eich swydd

      Beth i’w wneud, dewisiadau amgen, tâl diswyddo

    • Hunangyflogaeth

      Dechrau allan, yswiriant, treth, hunanasesiad

    • Gwaith

      Pob canllaw Gwaith

    Teclynnau

    Teclyn

    Cynlluniwr Cyllideb

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell tâl diswyddo

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell cyflog

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

  • Budd-daliadau
  • Arian bob dydd
  • Teulu a gofal
  • Cartrefi
  • Problemau ariannol
  • Pensiynau ac ymddeoliad
  • Cynilion
  • Gwaith
    • Credyd Cynhwysol Canfod sut mae Credyd Cynhwysol yn gweithio a sut i reoli’ch taliad
    • Budd-daliadau os oes gennych blant Hawliau i’ch helpu gyda chost beichiogrwydd neu godi plant
    • Budd-daliadau os ydych yn sâl, yn anabl neu’n ofalwr Deall pa gefnogaeth sydd ar gael i ymdopi ag afiechyd
    • Budd-daliadau yn ddiweddarach mewn bywyd Efallai fod gennych hawl am help gyda chostau eraill ar ben eich Pensiwn y Wladwriaeth
    • Budd-daliadau a gwaith Cefnogaeth ychwanegol os ydych yn gweithio, hunangyflogedig, neu wedi colli swydd
    • Budd-daliadau i’ch helpu gyda chostau tai Cefnogaeth i helpu gyda thaliadau rhent neu forgais os ydych ar incwm isel
    • Problemau gyda budd-daliadau Beth i’w wneud os yw rhywbeth yn mynd yn anghywir gyda’ch budd-daliadau
    • Budd-daliadau Pob canllaw Budd-daliadau
    Teclynnau

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell budd-daliadau

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

    • Bancio a thaliadau Sut i ddewis, defnyddio a rheoli cyfrifon banc
    • Cyllidebu Sut i gyllidebu, dod o hyd i’r fargen orau a newid i arbed arian
    • Prynu a rhedeg car Sut i brynu ac ariannu car, delio â phroblemau gyda chyllid ceir, a thorri costau eu rhedeg
    • Credyd Hanfodion credyd, gwneud cais am gredyd, statws credyd a phroblemau gyda chredyd
    • Yswiriant Yswiriant ar gyfer ceir, iechyd, teithio, a help gydag yswiriant
    • Arian bob dydd Pob canllaw Arian bob dydd
    Teclynnau

    Teclyn

    Canfyddwr prisiau Petrol

    Teclyn

    Cynlluniwr Cyllideb

    Teclyn

    Eich opsiynau am fenthyca arian

    Teclyn

    Beth i’w wneud os ydych wedi cael gwrthod credyd

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

    • Dod yn rhiant Cael babi, dychwelyd i’r gwaith, costau gofal plant
    • Marwolaeth a phrofedigaeth Ewyllysiau, etifeddiaeth, delio ag ystadau
    • Ysgariad a gwahanu Rhoi trefn ar arian a chartrefi, beth os oes gennych blant, arian ar ôl gwahanu
    • Salwch ac anabledd Rheoli costau, cymorth ariannol ychwanegol, help gyda gwaith neu astudio
    • Gofal tymor hir Talu a chael cyllid, ffyrdd o dalu, problemau gyda gofal
    • Arian myfyrwyr a graddedigion Cardiau credyd, cyfrifon banc, dyled myfyriwr
    • Siarad am arian Sgyrsiau anodd, siarad â phobl ifanc yn eu harddegau, pobl hŷn a phartneriaid
    • Teulu a gofal Pob canllaw Teulu a gofal
    Teclynnau

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell ysgaru

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell costau babi

    Teclyn

    Cynlluniwr Cyllideb

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell budd-daliadau

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

    • Morgeisi a phrynu cartref Morgeisi, help i brynu, ailforgeisio, prynwyr tro cyntaf, help a chefnogaeth
    • Rhentu Help wrth rentu cartref a delio â phroblemau
    • Cartrefi Pob canllaw Cartrefi
    Teclynnau

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell Treth Stamp

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell fforddiadwyedd morgais

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell ad-dalu morgais

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

    • Help gyda chostau byw Cyllidebu, talu biliau, dod o hyd i gymorth ariannol ychwanegol, ymdopi â cholli swyddi
    • Delio â dyled Biliau, dirwyon llys, help gyda dyledion
    • Problemau a chwynion am arian Beth i'w wneud am gam-werthu, iawndal a chwynion
    • Sgamiau Sylwi ar sgamiau a beth i'w wneud os cewch eich dal allan
    • Problemau ariannol Pob canllaw Problemau ariannol
    Teclynnau

    Teclyn

    Teclyn lleoli cyngor ar ddyledion

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell budd-daliadau

    Teclyn

    Blaenoriaethwr biliau

    Teclyn

    Beth i’w wneud os ydych wedi cael gwrthod credyd

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

    • Rheoli a chronni’ch pensiwn Faint i’w gynilo ar gyfer ymddeoliad a ffyrdd o roi hwb i’ch pensiwn
    • Esbonio pensiynau Sut i ddechrau pensiwn, sut mae pensiynau’n gweithio a’r buddion
    • Problemau a newidiadau pensiwn Sut i ddod o hyd i bensiynau coll, datrys problemau a chwyno
    • Trosglwyddiadau a chydgrynhoi pensiynau Sut i drosglwyddo neu gyfuno pensiynau ac a yw’n syniad da
    • Pensiwn y Wladwriaeth Faint o Bensiwn y Wladwriaeth y gallech ei gael a ffyrdd i'w gynyddu
    • Cymryd eich pensiwn Sut a phryd i gymryd eich pensiwn – esboniad ar eich opsiynau
    • Treth a phensiynau Sut mae rhyddhad treth, lwfansau di-dreth a threth ar incwm yn gweithio
    • Gwneud y mwyaf o’ch pensiwn Deall eich opsiynau pensiwn a chyfrifo eich incwm a chostau ymddeoliad

    HOLL BENSIYNAU AC YMDDEOLIAD

    Teclynnau

    Apwyntiad

    Cael apwyntiad Pension Wise

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell pensiwn

    Teclyn

    MOT Canol Oes Arian

    Teclyn

    Cael arweiniad ymddeoliad

    POB TECLYN

    Gallwch gael apwyntiad Pension Wise

    Darganfyddwch sut y gallwch gymryd arian o bensiwn cyfraniadau wedi’i ddiffinio. Mae Pension Wise am ddim, yn ddiduedd a chaiff ei gefnogi gan y llywodra…

    • Sut i gynilo Dechrau arni, cael y gorau allan o’ch cynilion, problemau
    • Buddsoddi Sut i fuddsoddi, mathau o fuddsoddi, prynu a rheoli
    • Math o gynilion Help gyda chyrraedd nodau, cynilo treth-gyfeillgar, cynilo i blant
    • Cynilion Pob canllaw Cynilion
    Teclynnau

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell cynilo

    Teclyn

    Cynlluniwr Cyllideb

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

    • Cyflogaeth Hanfodion, buddion, treth ac Yswiriant Gwladol
    • Colli eich swydd Beth i’w wneud, dewisiadau amgen, tâl diswyddo
    • Hunangyflogaeth Dechrau allan, yswiriant, treth, hunanasesiad
    • Gwaith Pob canllaw Gwaith
    Teclynnau

    Teclyn

    Cynlluniwr Cyllideb

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell tâl diswyddo

    Cyfrifiannell

    Cyfrifiannell cyflog

    POB TECLYN

    Trafferthion pensiwn? Ymunwch â’n grŵp cymuned

    Mae ein grŵp Facebook preifat ‘Your pension and planning for the future – by MoneyHelper’ i gael help ac i sgwrsio am bensiynau

Home
English
  1. Hafan
  2. Teulu a gofal
  3. Ysgariad a gwahanu
Teulu a gofal Ysgariad a gwahanu

Cytundebau gwahanu os ydych yn ystyried ysgariad neu ddiddymiad yng Nghymru, Lloegr neu Ogledd Iwerddon

Os ydych yn meddwl am gael ysgariad neu ddiddymu eich partneriaeth sifil yng Nghymru, Lloegr neu Ogledd Iwerddon, ond nad ydych wedi cyflwyno’r papurau, gallwch lunio cytundeb gwahanu. Bydd hwn yn nodi pwy fydd yn talu’r rhent neu forgais a biliau, nes byddwch yn penderfynu a ydych am symud ymlaen i gael ysgariad neu ddiddymiad.

Beth sydd yn y canllaw hwn

  • Beth yw cytundeb gwahanu?
  • Datgelu ariannol: bod yn agored am eich arian
  • A ddylai defnyddio cyfryngwr?
  • A ddylech gael cyngor cyfreithiol?
  • Pryd allwch ddefnyddio cytundeb gwahanu?
  • A yw cytundeb gwahanu yn un y gellir ei orfodi dan y gyfraith?
  • Deall gwahanu cyfreithiol neu farnwrol
  • Eich cam nesaf

Beth yw cytundeb gwahanu?

Mae cytundeb gwahanu yn ddefnyddiol os nad ydych wedi penderfynu eto a ydych am gael ysgariad neu ddiddymu eich partneriaeth sifil, neu os na allwch wneud hynny eto. Mae’n gytundeb ysgrifenedig sydd fel arfer yn nodi’r trefniadau ariannol y byddwch yn eu sefydlu tra byddwch wedi gwahanu. Gall gynnwys amrywiaeth o feysydd, er enghraifft:

  • pwy sy’n talu’r morgais neu rent a biliau’r cartref
  • pwy sy’n parhau i fyw yng nghartref y teulu a/neu beth sy’n digwydd os bydd yn cael ei werthu
  • beth sy’n digwydd i unrhyw ddyledion - benthyciadau neu orddrafft er enghraifft
  • beth sy’n digwydd i gynilion, buddsoddiadau ac asedau ariannol eraill
  • beth sy’n digwydd i unrhyw eitemau fel ceir neu ddodrefn, yn arbennig rhai a brynwyd ar y cyd
  • a fydd arian cynhaliaeth yn cael ei dalu i gynnal un ohonoch a/neu unrhyw blant
  • threfniadau gofal plant - gyda phwy y bydd unrhyw blant yn byw a hawliau i’w gweld.
Peidiwch â theimlo dan bwysau

Peidiwch â theimlo dan bwysau i wneud penderfyniad nad yw’n addas i chi. Os yw’ch partner yn gwneud i chi deimlo’n bryderus neu o dan fygythiad, mae’n bwysig cael help. Cofiwch nad oes rhaid i chi drafferthu ar eich pen eich hun. Am gyngor ar beth y gallech ei wneud, darllenwch ein canllaw Cam-drin ariannol: adnabod yr arwyddion a gadael yn ddiogel

Ydych chi’n bwriadu gwahanu’n barhaol? Os felly, byddai’r cytundeb gwahanu’n egluro natur y cytundeb ariannol terfynol a gyflwynir o flaen y llys pan fydd ysgariad neu ddiddymiad yn dod i gasgliad yn derfynol.

Er mwyn gwneud eich trefniadau ariannol yn gyfreithiol rwymol ar ôl ysgariad neu ddiddymiad, fel arfer bydd angen gorchymyn cydsyniad ariannol a gymeradwywyd gan y llys. Gall cytundeb gwahanu helpu i ffurfio sail hyn, ond rhaid i'r llys fod yn fodlon bod y telerau'n deg.

Manteision ac anfanteision cytundeb gwahanu

Manteision:
  • Rydych yn cytuno nad oes raid i chi fyw gyda’ch gilydd, felly ni all eich cyn partner (gŵr, gwraig neu bartner sifil) honni eich bod wedi ei adael nag fel arall.

  • Rydych yn dangos bod y ddau ohonoch yn ystyried bod y berthynas wedi dod i ben a’r dyddiad y daeth i ben.

  • Mae’n hyblyg – gallwch benderfynu beth hoffech ei gynnwys.

  • Os byddwch yn cadw ato, gall y cytundeb gadw’r gwahanu yn llai stormus ac y bydd y ddau ohonoch yn gwybod beth yw eich sefyllfa.

  • Mae’n rhoi eglurdeb a sicrwydd i’r ddau ohonoch.

  • Er nad yw’n gyfreithiol rwym yn dechnegol, bydd cytundebau a negodwyd yn gywir ac yn deg yn cael eu cynnal os cânt eu herio.

Anfanteision:
  • Nid yw’n hawdd i’w orfodi.

  • Ni ellir ei newid oni bai bod y ddau ohonoch yn cytuno ar y newidiadau.

  • Gall llys anwybyddu peth neu’r cyfan o’r cynnwys os byddwch yn symud ymlaen i ysgaru neu ddiddymu eich partneriaeth sifil – nid yw’n cynrychioli’r gair olaf. Er hynny, mae cytundeb wedi'i negodi’n iawn yn gontract y gall y llys roi pwysau sylweddol iddo.

Nol i’r brig

Datgelu ariannol: bod yn agored am eich arian

I helpu sicrhau nad yw cytundeb gwahanu yn cael ei herio, mae’n rhaid i chi a’ch partner fod yn hollol agored am eich arian. Gelwir hyn yn ‘ddatgelu ariannol’.

Yn y ffordd honno bydd y ddau ohonoch yn gwybod beth sydd gan y llall mewn:

  • dyledion
  • cynilion
  • eiddo
  • buddsoddiadau.

A gallwch gytuno beth y mae’r naill un ohonoch yn gyfrifol am ei dalu.

Os na fyddwch yn agored a gonest am eich arian, mae’n debygol o olygu na fyddwch yn gallu dibynnu ar y cytundeb yn y dyfodol.

Nol i’r brig

A ddylai defnyddio cyfryngwr?

Gall cyfryngwr helpu chi a’ch cyn-bartner i drefnu materion plant, cartref a chyllid. Dydyn nhw ddim yn rhoi cyngor neu’n cymryd ochr. Yn lle, gallant eich helpu i weithio tuag at gytundeb. Mae mwy o gyfreithwyr sy’n arbenigo mewn cyfraith teulu bellach hefyd yn gyfryngwyr hyfforddedig.

Gall fod yn gyflymach ac yn rhatach nag ysgariad neu ddiddymiad traddodiadol gyda chyfreithiwr. A gall cyplau deimlo fel bod mwy o reolaeth ganddynt dros y cytundeb.

Er hyn, ni all cyfryngwyr rhoi cyngor cyfreithiol. Mae hynny’n golygu ei bod yn bwysig gweld cyfreithiwr cyn i chi ddechrau cyfryngu fel eich bod yn ymwybodol o’ch hawliau.

Bydd rhaid i gyfreithiwr ysgrifennu cytundeb cyfreithiol i ffurfioli’r hyn rydych wedi cytuno arno.

Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Eich dewisiadau o ran cyngor cyfreithiol neu ariannol ar ysgariad neu ddiddymiad.

Nol i’r brig

A ddylech gael cyngor cyfreithiol?

Nid oes angen i chi gael cyngor cyfreithiol wrth lunio cytundeb gwahanu, ond mae’n syniad da iawn gwneud hynny.

Mae nifer o resymau dros hyn:

  • Oherwydd eich bod yn cytuno i gytundeb a all fod yn gyfreithiol rhwymol.
  • Gallwch gael cyngor a oes unrhyw resymau pam na ddylech lofnodi’r cytundeb gwahanu, cyn i chi ei lunio.
  • Mae’ch cytundeb gwahanu yn fwy tebygol o fod yn gyfreithiol rhwymol os ydych chi a’ch cyn partner wedi rhoi datgeliad ariannol llawn a bod y ddau ohonoch wedi cael cyngor cyfreithiol annibynnol gan gyfreithiwr.

Mae’n arbennig o bwysig cael cyngor cyfreithiol gan gyfreithiwr os yw’r gwahanu yn achosi problemau. Er enghraifft, os bydd un ohonoch yn llawer cyfoethocach na’r llall neu os yw eich cyn partner yn eich bwlio neu eich bygwth ac yn rhoi pwysau arnoch i lofnodi cytundeb.

Beth os ydych chi a’ch cyn partner eisoes wedi penderfynu a chytuno beth hoffech ei gynnwys yn eich cytundeb gwahanu? Mae’n bwysig eich bod yn gofyn i gyfreithiwr eich hun ei wirio a’i lunio fel dogfen gyfreithiol.

Fel arfer, bydd bob un ohonch angen eich cyfreithiwr eich hun, gan na all un cyfreithiwr gynghori y ddau ohonoch os oes gwrthdaro buddiannau wrth wneud hynny.

Fodd bynnag, mae rhai cwmnïau yn cynnig gwasanaeth a rennir lle mae un cyfreithiwr yn gweithio gyda'r ddau ohonoch chi. Dim ond mewn rhai amgylchiadau y mae hyn yn addas, lle mae'r rhaniad yn gyfeillgar a bod mesurau diogelu penodol mewn lle. 

Os gallai hyn weithio i chi a'ch cyn-bartner, mae'n werth gofyn i unrhyw gwmni rydych chi'n cysylltu â nhw a ydyn nhw'n cynnig opsiwn 'un cyfreithiwr i'r ddau ohonoch chi', ac a yw'n addas ar gyfer eich sefyllfa.

Nol i’r brig

Pryd allwch ddefnyddio cytundeb gwahanu?

Gallwch ddefnyddio un os byddwch chi neu eich cyn partner yn ystyried – ond nad ydych wedi penderfynu - cael ysgariad neu ddiddymu eich partneriaeth sifil.

Gallwch hefyd ddefnyddio un os nad ydych yn gallu ysgaru neu ddiddymu eich partneriaeth sifil – ond am gytuno pwy ddylai dalu beth. Er enghraifft, efallai oherwydd eich bod wedi bod gyda’ch gilydd am lai na blwyddyn yng Nghymru a Lloegr neu am lai na dwy flynedd yng Ngogledd Iwerddon.

Nol i’r brig

A yw cytundeb gwahanu yn un y gellir ei orfodi dan y gyfraith?

Nid yw cytundeb gwahanu yn orchymyn llys, felly nid yw'n gyfreithiol rwymol yn yr un modd ag y byddai gorchymyn llys.

Fodd bynnag, mae cytundeb gwahanu yn dal i fod yn gontract, a gall llys roi pwysau sylweddol iddo a dal y ddau ohonoch i'w delerau os yw'n briodol.

Efallai y bydd yn anodd i'r naill neu'r llall ohonoch ddadlau yn y llys na ddylech orfod cadw at y cytundeb os:

  • bu’r ddau ohonoch yn agored ac yn onest am eich arian
  • mae eich sefyllfa ariannol yn debyg iawn i’ch sefyllfa pan wnaed y cytundeb
  • mae telerau'r gytundeb yn dal yn 'deg'
  • roedd y ddau ohonoch wedi cael cyngor cyfreithiol annibynnol am y cytundeb.

Ni fydd llys yn caniatáu – er enghraifft – i un ohonoch gael eich rhwymo gan derm yn y cytundeb gwahanu sy’n dweud na ddylech fyth fynd i’r llys i gael arian cynhaliaeth neu arian i gynnal plentyn.

Nol i’r brig

Deall gwahanu cyfreithiol neu farnwrol

Mewn achosion prin, efallai byddwch yn penderfynu ar wahanu cyfreithiol (gelwir hefyd yn ‘wahanu barnwrol’).

Y prif resymau dros hyn yw:

  • mae eich crefydd yn eich gwahardd rhag cael ysgariad neu ddiddymu eich partneriaeth sifil
  • rydych am gael rhagor o amser a llonydd i benderfynu a ydych am gael ysgariad neu ddiddymu eich partneriaeth sifil
  • rydych wedi bod yn briod neu mewn partneriaeth sifil am lai na blwyddyn yng Nghymru a Lloegr neu am lai na dwy flynedd yng Ngogledd Iwerddon.

Mae’n broses lawer mwy ffurfiol na llunio cytundeb gwahanu. Rhaid i chi ofyn am wahaniad cyfreithiol trwy lenwi ffurflen a’i hanfon at eich llys lleol. Bydd ffi llys i'w dalu.

Nid yw gwahanu cyfreithiol yn diweddu priodas neu bartneriaeth sifil – yn syml cewch eich rhyddhau o’r gofyniad i gydfyw.

Golyga hyn nad ydych yn rhydd i ailbriodi nac i ddechrau partneriaeth sifil arall.

Fodd bynnag, mae'n bosibl cytuno ar setliad ariannol cyfreithiol rhwymol gyda gwahanu barnwrol, gan gynnwys cyfandaliadau, taliadau eiddo a chynhaliaeth. Yr unig eithriad yw cytuno ar beth sy'n digwydd gyda'ch pensiynau, gan fod rhannu pensiwn ond ar gael os ydych chi'n ysgaru neu'n diddymu eich partneriaeth sifil.

Nol i’r brig

Eich cam nesaf

Mae’n syniad da i edrych ar ein canllaw Eich dewisiadau o ran cyngor cyfreithiol neu ariannol ar ysgariad neu ddiddymiad.

Nol i’r brig
Diolch am eich adborth.
Rydym bob amser yn ceisio gwella ein gwefan a gwasanaethau, ac mae eich adborth yn ein helpu i ddeall sut rydym yn gwneud.
Rhannu erthygl
E-bost Facebook X
Rhannu hwn gyda
WhatsApp LinkedIn
Copio’r ddolen yma
Anfon e-bost
Copio’r ddolen yma
Ysgariad a gwahanu

Cytundebau ysgariad a gwahanu

  • Cael ysgariad neu ddiddymiad yn y DU
  • Cytundebau gwahanu os ydych yn ystyried ysgariad neu ddiddymiad
  • Ysgariad neu ddiddymiad DIY (ei wneud eich hun)
  • Canllaw i ysgariad neu ddiddymiad rhyngwladol
  • Toriad llwyr neu gynhaliaeth i gymar ar ôl ysgariad neu ddiddymiad
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan

Cytundebau ysgariad a gwahanu

  • Cael ysgariad neu ddiddymiad yn y DU
  • Cytundebau gwahanu os ydych yn ystyried ysgariad neu ddiddymiad
  • Ysgariad neu ddiddymiad DIY (ei wneud eich hun)
  • Canllaw i ysgariad neu ddiddymiad rhyngwladol
  • Toriad llwyr neu gynhaliaeth i gymar ar ôl ysgariad neu ddiddymiad
Logo Gwasanaeth Arian a Phensiynau
Llywodraeth EF
Trustpilot
Plain Numbers Working Together logo
  • Amdanom ni
  • Cael help a chyngor
  • Cysylltu â ni
  • Partneriaethau
  • Offer a chyfrifianellau
  • Rhoi adborth
  • Cynllun Iaith Gymraeg
  • Blog

Dilynwch ni:

© 2026 Money and Pensions Service, Borough Hall, Cauldwell Street, Bedford, MK42 9AB. Cedwir pob hawl.

  • Telerau ac amodau
  • Hysbysiad preifatrwydd
  • Datganiad hygyrchedd
  • Map safle
  • Sut rydym yn defnyddio cwcis
  • Dewisiadau cwcis Dewisiadau cwcis
Opsiynau cyswllt Cau

Cysylltwch â ni

Dechrau gwesgwrs

Dydd Llun i ddydd Gwener: 9am i 5pm

Dydd Sadwrn, dydd Sul, gwyliau banc: ar gau

Byddwn yn gofyn rhai cwestiynau, ac yna’n eich cysylltu ag arbenigwr.

Siaradwch â ni dros y ffôn

Dydd Llun i ddydd Gwener: 9am i 5pm
Dydd Sadwrn, dydd Sul, gwyliau banc: ar gau

Mae galwadau yn y DU am ddim ac efallai y cânt eu recordio er mwyn gwella ein gwasanaeth.

Anfonwch e-bost gan ddefnyddio ein ffurflen ar-lein

Ymateb mewn 3 diwrnod gwaith

Os bydd gwell gennych ysgrifennu atom, llenwch ein ffurflen ar-lein.

Atebwch ychydig o gwestiynau ac yna bydd gennych le i ysgrifennu gymaint o fanylion a hoffech.

Sgwrsiwch gyda ni’n fyw gan ddefnyddio WhatsApp

Lawrlwythwch yr ap: WhatsApp

Byddwn yn gofyn rhai cwestiynau, ac yna’n eich cysylltu ag arbenigwr.

Byddwn yn ymateb rhwng dydd Llun i dydd Gwener, 9am i 5pm (heblaw am wyliau banc).

Opsiynau hygyrchedd

  • Relay UK

    Relay UK logo

    Defnyddiwch y gwasanaeth cyfrinachol i deipio negeseuon atom gan ddefnyddio ffôn testun neu ap.

    Ewch i Relay UK
  • BSL

    British Sign Language logo

    Gwell gennych ddefnyddio Iaith Arwyddion Prydain? Defnyddiwch y gwasanaeth am ddim hon i gyrchu dehonglydd BSL – dewiswch bwnc o’r rhestr ‘department’.

    Cysylltu â InterpretersLive!Yn agor mewn ffenestr newydd

  • Cyfieithydd

    Interpreter logo

    Os nad Saesneg neu Gymraeg yw eich iaith gyntaf, gallwn ddod o hyd i gyfieithydd i helpu.

    Ffoniwch 0800 756 1012