Sut i drefnu ystâd heb ewyllys: canllaw cam wrth gam

Hyd yn oed os ydych chi'n meddwl nad oes ewyllys i'w gweld ar unwaith, gallai fod yn werth gwneud rhai gwiriadau ychwanegol. Os nad ydych yn siŵr sut i chwilio amdani, dyma ychydig o arweiniad cyffredinol.

• Efallai bod y person a fu farw wedi dweud wrthych ble roeddent yn cadw eu hewyllys, neu wedi rhoi gwybod i'r ysgutorion a ddewiswyd ganddynt. Os felly, dyna'r lle hawsaf i ddechrau.
• Os na wnaethant ddweud wrthych ble mae hi, mae ewyllysiau fel arfer yn cael eu cadw mewn un o ychydig o leoedd. Gallai hynny fod gartref, gyda chyfreithiwr, gyda'u banc, neu gyda chwmni sy'n storio ewyllysiau. Gallwch wirio'r lleoedd hyn eich hun neu ddefnyddio gwasanaeth chwilio'r National Wills RegisterYn agor mewn ffenestr newydd  (Cymru a Lloegr yn unig). Mae hyn yn costio rhwng £58 a £126.
• Yng Ngogledd Iwerddon, nid yw pob ewyllys yn cael ei chofrestru yn y National Wills Register. Efallai y bydd angen i chi siarad â gweithiwr proffesiynol cyfreithiol a all helpu i hysbysebu am ewyllys sydd ar goll.
• Yn yr Alban, nid oes cofrestr ganolog o ewyllysiau.
• Gallwch hefyd chwilio am gofnodion profiantYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK. Fodd bynnag, fel arfer nid yw profiant yn cael ei gofnodi tan chwe mis ar ôl i rywun farw; felly, yn aml ni fydd y chwiliad hwn o gymorth os bu farw'r unigolyn yn ddiweddar.

Am arweiniad llawn, gweler ein canllaw Beth i'w wneud pan fydd rhywun yn marw.

Pan fydd rhywun yn marw heb ewyllys ddilys, dywedir eu bod wedi marw heb ewyllys. Mae hyn yn golygu bod y gyfraith yn penderfynu pwy sy'n etifeddu eu hystâd, gan ddefnyddio rheolau a elwir yn rheolau diffyg ewyllys. Mae'r rheolau hyn hefyd yn penderfynu pwy sy'n gallu gwneud cais i ddelio â'r ystâd, gan ddechrau fel arfer gyda'r perthynas agosaf sy'n fyw. Mae hyn yn golygu priod neu bartner sifil yn gyntaf, yna plant sy'n oedolion, ac yna perthnasau agos eraill.

Gallwch wirio pwy sydd â hawl i wneud cais, a phwy sydd â hawl i etifedduYn agor mewn ffenestr newydd, ar wefan GOV.UK. Yng Ngogledd Iwerddon, edrychwch ar wefan Department of JusticeYn agor mewn ffenestr newydd

Os oes gennych hawl i wneud cais ac os ydych yn gallu ymgymryd â'r cyfrifoldeb, gallwch wneud cais am grant gweinyddu. Gelwir hyn hefyd yn grant cynrychiolaeth, neu gadarnhad yn yr Alban. Mae hyn yn eich gwneud yn weinyddwr yr ystâd.

Yn yr Alban, pan fydd person yn marw heb ewyllys, y cam cyntaf yw gwneud cais i'r llys benodi ysgutor. Mae rheolau penodol yn yr Alban sy'n pennu pwy y gellir eu penodi.

Fel gweinyddwr neu ysgutor, mae gennych ddau opsiwn: delio â'r ystâd eich hun, neu ddefnyddio cyfreithiwr neu arbenigwr profiant.

Os oes gan nifer o bobl hawl gyfartal i wneud cais am grant gweinyddu – er enghraifft, plant yr ymadawedig – y peth gorau yw cytuno rhyngoch pwy fydd yn gwneud y cais, neu a fyddwch i gyd yn gwneud cais gyda'ch gilydd. Os na allwch gytuno, efallai y byddai'n werth cysylltu ag arbenigwr profiant, gan y gallai sawl cais ar wahân gael eu cyflwyno, a allai achosi oedi.

Fel canllaw bras, gall gymryd tua chwech i naw mis i ddelio ag ystadau syml. Gall ystadau mwy cymhleth – er enghraifft, y rhai sy'n cynnwys eiddo, nifer o gyfrifon banc, neu asedau tramor – gymryd blwyddyn neu fwy.

Felly, yn ymarferol, mae'n dibynnu ar ba mor gymhleth yw'r ystâd, a pha mor gyflym y gallwch gasglu'r wybodaeth sydd ei hangen arnoch.

Yn yr Alban, gall ystadau gymryd mwy o amser nag a nodwyd uchod oherwydd amseroedd aros yn y llys.

Gall rhai pethau arafu'r broses. Mae'r rhain yn cynnwys aros am grant gweinyddu, olrhain holl asedau a dyledion yr unigolyn, a delio ag unrhyw anghydfodau rhwng perthnasau ynghylch pwy ddylai etifeddu.

Gallwch, a gallwch hefyd dalu cyfreithiwr am dasgau penodol ar hyd y ffordd, megis gwirio eich cais am brofiant neu roi cyngor ar sut i ddosbarthu'r ystâd.

Po gyntaf y byddwch yn gwneud cais am brofiant, po gyntaf y gallwch ddosbarthu'r ystâd. Darganfyddwch fwy am y rheolau diffyg ewyllysYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK.

Gall fod yn werth ystyried arbenigwr profiant os nad yw'n glir pa asedau oedd gan yr unigolyn, neu os oes perthnasoedd teuluol cymhleth i ymdrin â nhw.

Gall arbenigwr profiant wneud y broses yn haws ac yn gyflymach, hyd yn oed ar gyfer ystadau syml, ond bydd angen i chi neilltuo sawl mil o bunnoedd ar gyfer eu gwasanaethau.

Os credwch y bydd digon o arian ar ôl yn yr ystâd, efallai y gallwch adennill y gost o'r ystâd.

Darganfyddwch fwy yn ein canllaw: Beth sy’n digwydd i ddyledion pan fydd rhywun yn marw a sut i’w talu.

Os na ellir dod o hyd i unrhyw berthnasau, mae'r ystâd yn trosglwyddo i'r Goron, fel eiddo heb berchennog. Yna, Trysorlys EF sy'n gyfrifol am ddelio ag ef.

Yn yr Alban, mae ystadau heb berchennog yn cael eu trin gan y King's and Lord Treasurer's Remembrancer (y KLTR).

Cyn i chi wneud cais am brofiant, mae angen i chi ddod o hyd i'r dogfennau canlynol a gwneud o leiaf chwe chopi ardystiedig o bob un:

• tystysgrif marwolaeth
• tystysgrif geni
• tystysgrif priodas neu bartneriaeth sifil (os oedd yr unigolyn yn briod).

Bydd angen i chi atodi copïau o'r rhain at ffurflenni profiant, ac i gael mynediad at gyfrifon banc, buddsoddiadau neu yswiriant bywyd yr unigolyn.

Cyn gwneud cais am brofiant neu gadarnhad yn yr Alban, bydd angen i chi brisio'r ystâd. I wneud hyn, bydd angen i chi:

• ddarganfod gwerth asedau fel eiddo, pensiynau, cynilion, cyfranddaliadau, gemwaith neu eitemau casgladwy gwerthfawr; dylech gael prisiad proffesiynol ar gyfer unrhyw beth y credwch sy'n werth mwy na £500
• cynnwys gwerth unrhyw anrhegion a roddwyd gan yr unigolyn yn ystod y saith mlynedd cyn iddo farw, gan y gallai rhai ohonynt fod yn destun Treth Etifeddiant; tynnu gwerth unrhyw ddyledion – gan gynnwys morgeisi, cardiau credyd neu fenthyciadau – yn ogystal ag unrhyw gostau angladd sy'n cael eu talu o'r ystâd
• cyfrifo gwerth yr ystâd ar ôl tynnu dyledion a chostau eraill.

Bydd angen i chi hefyd sefydlu a oedd yr unigolyn yn berchen ar unrhyw asedau ar y cyd ag eraill, megis eiddo neu gyfrif banc, gan fod hyn yn effeithio ar yr hyn sydd angen ei gynnwys.

Mae'r ffordd y cedwir ased ar y cyd – boed yn gar, tŷ neu dir – yn effeithio ar sut y caiff ei brisio. Fel arfer, mae asedau'n cael eu dal naill ai fel cyd-denantiaid neu fel denantiaid cydradd.

Mae bod yn gyd-denantiaid yn golygu bod gan y ddau berchennog hawliau cyfartal i'r ased cyfan; mae'r ased yn trosglwyddo'n awtomatig i'r perchennog sy'n goroesi pan fydd un ohonynt yn marw. Ni all yr unigolyn a fu farw adael ei gyfran o'r ased yn ei ewyllys, ond mae angen ei brisio a'i gynnwys o hyd wrth gyfrifo Treth Etifeddiant, er efallai na fydd treth yn ddyledus os yw'r gwerth o fewn y lwfans di-dreth, neu os yw'r cyd-berchennog yn briod neu'n bartner sifil).

Mae tenantiaid cydradd yn golygu y gall pob perchennog feddu ar gyfran wahanol o'r ased, ac nid yw'r gyfran honno'n trosglwyddo'n awtomatig i'r perchennog arall. Gall yr unigolyn a fu farw adael ei gyfran yn ei ewyllys, ac mae angen prisio'r gyfran honno a'i chynnwys wrth gyfrifo Treth Etifeddiant.

Os nad yw'r ased yn cael ei ddal ar y cyd â phriod neu bartner sifil, gallai'r gwerth fod yn destun gostyngiad oherwydd perchnogaeth ar y cyd, a all leihau'r gwerth at ddibenion Treth Etifeddiant.

Mae cyfrifon banc ar y cyd bron bob amser yn cael eu dal gan  gyd-denantiaid. Er bod perchnogaeth fel arfer yn trosglwyddo'n awtomatig i ddeiliad y cyfrif sy'n goroesi, bydd angen i chi ei brisio o hyd fel rhan o'r ystâd, fel arfer trwy rannu'r balans â nifer y deiliaid cyfrif, oni bai bod cytundeb yn nodi fel arall.

Yn aml, mae CThEF yn edrych yn fanylach ar gyfrifon ar y cyd a gedwir gan gyplau di-briod neu gyfuniadau eraill, fel rhiant a phlentyn, gan drin pob deiliad fel pe bai'n berchen ar gyfran sy'n gymesur â'r hyn a gyfrannodd. Os yw Treth Etifeddiant yn ddyledus ar arian mewn cyfrif ar y cyd, fel arfer caiff ei thalu gan ddeiliad y cyfrif sy'n goroesi sy'n etifeddu trwy oroesi, yn hytrach nag o'r ystâd, oni bai bod yr ewyllys yn nodi fel arall.

Ar gyfer cyfrifon sy'n trosglwyddo'n awtomatig trwy oroesi, mae incwm sy'n codi ar ôl marwolaeth yn perthyn i'r deiliad sy'n goroesi. Ar gyfer cyfrifon a gedwir fel tenantiaid cydradd, mae incwm sy'n briodol i'r gyfran sy'n perthyn i'r person a fu farw yn trosglwyddo i'r ystâd.

Yn yr Alban, gellir trin eiddo sy'n eiddo ar y cyd yn wahanol i'r hyn sydd yng Nghymru a Lloegr.

Mae rhai eiddo ar y cyd yn trosglwyddo'n awtomatig i'r perchennog sy'n goroesi pan fydd un person yn marw. Os bydd hyn yn digwydd, ni fydd angen ei gynnwys yn y broses gadarnhau fel arfer.

Os na fydd yr eiddo'n trosglwyddo'n awtomatig, bydd cyfran y person yn rhan o'u hystâd a bydd yn trosglwyddo yn ôl eu hewyllys neu, os nad oes ewyllys, y rheolau diffyg ewyllys.

Os ydych chi'n ansicr sut roedd eiddo neu ased arall yn cael ei berchen, mae'n bwysig cael cyngor cyfreithiol cyn dosbarthu'r ystâd. 

Gallwch ddod o hyd i'r wybodaeth hon am ffi o'r gofrestrfa tir berthnasol ar gyfer y wlad y mae'r eiddo ynddi.

Ar gyfer asedau eraill, fel cyfranddaliadau, cysylltwch â'r cwmni'n uniongyrchol i gael gwybod sut roeddent yn cael eu dal a beth oedd gwerth cyfranddaliad yr unigolyn.

Unwaith y byddwch yn gwybod gwerth yr ystâd a'i dyledion, bydd angen i chi gyfrifo faint o Dreth Etifeddiaeth sy'n ddyledus. Rhaid talu hon o fewn chwe mis i ddiwedd y mis y bu farw'r unigolyn; ar ôl y cyfnod hwn, codir llog. Er enghraifft, os bu farw rhywun ar 3 Ionawr, byddai angen talu'r Dreth Etifeddiaeth erbyn 31 Awst. Os na chaiff y dreth ei thalu erbyn hynny, dechreuir codi llog o 1 Awst ymlaen.

Er mwyn osgoi talu llog, mae'n werth ystyried talu rhan o'r dreth, neu'r cyfan ohoni, cyn i chi orffen gwerthuso'r ystâd. Gallwch dalu'r Dreth Etifeddiaeth i CTHEF yn uniongyrchol o gyfrifon banc yr unigolyn, gan ddefnyddio ffurflenni penodol CTHEF. Os byddwch yn ei thalu o'ch arian eich hun yn hytrach, gallwch hawlio'r swm yn ôl o'r ystâd yn ddiweddarach.

Yng Ngogledd Iwerddon, yn hytrach na chod, byddwch yn derbyn ffurflen IHT421 wedi'i stampio gan CTHEF, y bydd angen i chi ei hanfon i'r Swyddfa Profiant ynghyd â'ch cais.

Darganfyddwch fwy yn ein canllaw, Canllaw i Dreth Etifeddiaeth yn y DU.

Os oes angen i chi werthu asedau o'r ystâd cyn y gallwch dalu'r dreth, gofynnwch i CTHEF am "grant credyd"Yn agor mewn ffenestr newydd Mae hyn yn eich galluogi i gael profiant yn gyntaf, fel y gallwch werthu'r asedau a defnyddio'r arian i dalu'r dreth.

Dewch o hyd i ganllawiau ar:

• gyfrifo Treth Etifeddiant ar GOV.UKYn agor mewn ffenestr newydd
• talu Treth Etifeddiant ar GOV.UK.Yn agor mewn ffenestr newydd

Unwaith y byddwch wedi gwerthuso'r ystâd, bydd angen i chi lenwi'r ffurflenni perthnasol a'u hanfon, ynghyd â'r ffi ymgeisio, i'r Gofrestrfa Brofiant agosaf atoch. Yn yr Alban, rhaid anfon deiseb i'r llys sirol perthnasol.

Os oedd Treth Etifeddiant yn daladwy, bydd angen i chi hefyd gynnwys y cod (neu'r ffurflen IHT421 wedi'i stampio) a gawsoch gan CTHEF. Mae'r broses fanwl yn amrywio yn dibynnu ar ble rydych chi'n byw.

Yng Nghymru a Lloegr, fel arfer nid oes angen i chi wneud cais am brofiant os oedd yr ystâd yn eiddo ar y cyd ac yn trosglwyddo i briod neu bartner sifil sydd wedi goroesi, neu os nad yw'n cynnwys tir, eiddo neu gyfranddaliadau.

Yn yr Alban, gelwir profiant yn gadarnhad. Mae cadarnhad yn rhoi'r awdurdod cyfreithiol i'r ysgutor gasglu, rheoli a dosbarthu ystâd yr unigolyn ar ôl iddo farw.

Mae'r ffurflenni sydd eu hangen ar gyfer cadarnhad yn dibynnu ar faint a natur yr ystâd, ac a fu farw'r ymadawedig cyn neu ar ôl 1 Ionawr 2022.

Ar gyfer marwolaethau cyn 1 Ionawr 2022, mae'r ffurflenni sydd eu hangen arnoch yn dibynnu ar faint yr ystâd.

Gallwch ddod o hyd i wybodaeth am wneud cais am gadarnhad, a'r ffioedd cysylltiedig, ar wefan Scottish Courts and Tribunals ServiceYn agor mewn ffenestr newydd neu drwy gysylltu â'ch clerc siryf lleolYn agor mewn ffenestr newyddOpens in a new window

Cysylltwch â Belfast Probate OfficeYn agor mewn ffenestr newydd i ofyn am apwyntiad. Byddant yn eich helpu i lenwi'r ffurflenni angenrheidiol pan fyddwch yn mynychu.

Neu gallwch wneud cais am brofiant ar-leinYn agor mewn ffenestr newydd ar nidirect.

Mae ceisiadau'n dibynnu a yw'r ymadawedig wedi gadael Ewyllys ac ar resymau eraill. Rhaid i chi fod yn 18 oed neu'n hŷn i wneud cais.

Gallwch gael mynediad at asedau ariannol y person a fu farw drwy ofyn i fanciau a sefydliadau eraill eu rhyddhau i chi. Mae'n werth agor cyfrif banc ar wahân ar gyfer yr ystâd, a elwir weithiau'n gyfrif ysgutoriaeth, i'w gadw ar wahân i'ch cyllid eich hun a gwneud pethau'n gliriach i fuddiolwyr.

Os byddwch yn agor cyfrif ar wahân, ystyriwch ddefnyddio banc gwahanol i'ch un chi, fel bod unrhyw arian a gedwir yn elwa o amddiffyniad llawn y Cynllun Iawndal Gwasanaethau Ariannol (FSCS). Er bod y FSCS yn caniatáu amddiffyniad dros dro o hyd at £1 miliwn am chwe mis ar gyfer elw ystâd, yr amddiffyniad safonol yw £120,000 fesul sefydliad ariannol, a all fod yn is na gwerth yr ystâd.

Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Pa mor ddiogel yw fy nghynilion os yw fy banc neu gymdeithas adeiladu yn mynd i’r wal?

Ar ôl i chi gael profiant, gallwch gysylltu â'r sefydliadau sy'n dal asedau'r person a fu farw, fel banciau neu ddarparwyr pensiwn. Yn aml, bydd llog a ffioedd ar ddyledion yn eu henw yn unig yn dod i ben ar ôl i chi hysbysu'r credydwr, er y byddant fel arfer yn gofyn am gopi o'r profiant neu'r llythyr cadarnhad yn gyntaf.

Yna gallwch dalu unrhyw ddyledion a threthi sy'n ddyledus gan gynnwys unrhyw gostau y gellir eu hadennill o'r ystâd. Os yw'r ystâd yn cynnwys eiddo neu gyfranddaliadau, efallai y bydd angen i chi werthu'r rhain i dalu'r symiau sy'n ddyledus.

Darganfyddwch fwy yn ein canllawiau:

• Beth sy’n digwydd i ddyledion pan fydd rhywun yn marw a sut i’w talu
• Delio â Threth Incwm a Threth Enillion Cyfalaf pan fydd rhywun yn marw: canllaw cam wrth gam.

Os ydych chi'n gwerthu eiddo, gallwch ddod o hyd i gyngor ar ei brisio a'r costau sydd ynghlwmYn agor mewn ffenestr newydd ar wefan Which?, neu darllenwch ein canllaw Gwerthu tai’n gyflym – cwmnïau sy’n gwerthu tai’n gyflym os ydych chi'n ystyried y llwybr hwn.

O ran cyfranddaliadau, efallai y byddwch am ymdrin â symiau bach eich hun, ond ar gyfer portffolio mwy neu fwy cymhleth, mae'n werth ceisio cyngor proffesiynol.

Ar ôl talu'r holl ddyledion a threthi, rhaid i chi ddosbarthu'r hyn sy'n weddill yn unol â'r rheolau diffyg ewyllys. Mae'r rhain yn amrywio yn ôl gwlad.

Os yw gwerth yr ystâd yn llai na £322,000, mae'r priod yn etifeddu'r ystâd gyfan, hyd yn oed os oes plant. Os yw'r gwerth yn fwy na £322,000 ac mae plant:

• Mae'r priod yn etifeddu asedau gwerth hyd at £322,000, ynghyd â'r holl eiddo personol, a hanner gweddill yr ystâd.
• Mae'r hanner arall yn cael ei rannu'n gyfartal rhwng y plant.
• Os yw unrhyw blentyn o dan 18 oed, cedwir ei gyfran mewn ymddiriedolaeth statudol nes iddo gyrraedd 18 oed, neu nes iddo briodi neu ymrwymo i bartneriaeth sifil, pa bynnag un sy'n digwydd gyntaf.

Darganfyddwch bwy sy'n gallu etifeddu os nad oes ewyllysYn agor mewn ffenestr newydd ar wefan Cyngor ar Bopeth.

Os oes priod neu bartner sifil sydd wedi goroesi, ac nad oes plant na pherthnasau agos eraill, gallent etifeddu'r ystâd gyfan, waeth beth yw ei gwerth.

Os oes priod neu bartner sifil sydd wedi goroesi, gallent fod â hawl i hawliau penodol cyn i weddill yr ystâd gael ei rhannu. Gall y rhain gynnwys:

• cartref y teulu, hyd at £473,000
• dodrefn ac eitemau cartref, hyd at £29,000
• taliad arian parod o'r ystâd. Mae'r union swm yn dibynnu ar werth yr ystâd ac a oedd gan yr unigolyn a fu farw blant.

Yn yr Alban, gall priod neu bartner sifil sydd wedi goroesi, ynghyd ag unrhyw blant, fod â hawl hefyd i hawlio cyfran o arian, cynilion, buddsoddiadau ac eiddo'r person ymadawedig. Gelwir yr hawliadau hyn yn hawliau cyfreithiol.

Ar ôl delio â'r hawliau hyn, caiff gweddill yr ystâd ei ddosbarthu yn unol â rheolau diffyg ewyllys yr Alban.

Os yw plentyn i'r person a fu farw eisoes wedi marw, ond wedi gadael plant eu hunain, gall rheolau arbennig fod yn berthnasol. Os yw hyn yn effeithio ar yr ystâd rydych chi'n delio â hi, mae'n syniad da ceisio cyngor cyfreithiol.

Darganfyddwch gyngor ymarferol ar gyfer cyfnodau o brofedigaethYn agor mewn ffenestr newydd ar gov.scot.

Gallai’r priod sy’n goroesi ond etifeddu os ydynt yn goroesi’r person a fu farw heb ewyllys gan gyfnod o 28 dydd ac mae ganddynt flaenoriaeth, ond mae’r hyn maen nhw’n gymwys iddo yn dibynnu ar a yw’r ymadawedig wedi gadael plant, rhieni neu frodyr a chwiorydd.

Os nad oes plant, rhieni na brodyr a chwiorydd sydd wedi goroesi, mae'r priod yn etifeddu'r ystâd gyfan.

Os oes plant, rhieni neu frodyr a chwiorydd sydd wedi goroesi, ond bod gwerth yr ystâd yn llai na £250,000, mae'r priod yn etifeddu'r ystâd gyfan.

Os yw'r gwerth yn fwy na £250,000 ac mae plant:

• Mae'r priod yn derbyn swm statudol o £250,000 yn llwyr, ynghyd â'r holl eiddo personol.
• Os oes un plentyn, mae'r priod yn cael hanner yr ystâd sy'n weddill, a'r plentyn yn cael yr hanner arall.
• Os oes mwy nag un plentyn, mae’r priod yn cael traean o’r ystâd sy’n weddill, ac mae’r plant yn rhannu’r ddau draean sy’n weddill yn gyfartal rhyngddynt.

Dosbarthu pan fydd y priod/partner sifil a’r rhieni yn goroesi:

• Mae’r priod neu’r partner sifil cofrestredig sy’n goroesi yn derbyn swm statudol o £450,000 yn llwyr, ynghyd â’r holl eiddo personol a hanner y gweddill.
• Mae’r rhieni yn derbyn hanner y gweddill, wedi’i rannu’n gyfartal rhyngddynt os yw’r ddau yn fyw, neu’n cael ei roi’n gyfan gwbl i’r unig riant.

Dosbarthu pan fydd y priod/partner sifil a’r brodyr a chwiorydd yn goroesi, ond heb disgynyddion na rhieni:

• Mae’r sefyllfa yr un fath â phan fydd rhiant yn goroesi, ond mae’r brodyr a’r chwiorydd (neu eu plant) yn derbyn yr hyn y byddai rhieni’r ymadawedig wedi’i dderbyn fel arall.

Darganfyddwch beth i’w wneud os nad oes ewyllysYn agor mewn ffenestr newydd ar wefan nidirect.

Dewch o hyd i ragor o fanylion am sut i ddosbarthu’r ystâd yn unol â’r rheolau diffyg ewyllysYn agor mewn ffenestr newydd ar wefan GOV.UK.

Gall fod yn ddefnyddiol cadw cofnod o’r holl arian sydd wedi dod i mewn i’r ystâd ac wedi mynd allan ohoni, gan fod gan fuddiolwyr a chredydwyr yr hawl i ofyn am weld y cofnod hwn.

Does dim rhaid iddo fod yn ddogfen ffurfiol, ond dylai gynnwys yr holl asedau, rhwymedigaethau a threuliau gweinyddu, ynghyd â’r swm terfynol i’w ddosbarthu.

Gallwch ddarganfod beth i’w gynnwys drwy edrych ar ganllawiau GOV.UK ynglŷn â’r cofnodion y dylid eu cadw at ddibenion Treth EtifeddiantYn agor mewn ffenestr newydd. Mae’n arfer da cael y cofnod hwn wedi’i lofnodi gennych chi, fel ysgutor, ynghyd â’r prif fuddiolwyr.

Os yw’r ystâd yn derbyn unrhyw incwm – er enghraifft, llog banc neu ddifidendau ar gyfranddaliadau – gallai hyn fod yn destun treth incwm. Caiff y dreth hon ei thalu gan yr ysgutorion o arian yr ystâd. Wrth ddosbarthu’r ystâd, dylid rhoi gwybod i’r buddiolwyr am yr incwm a’r dreth a dalwyd. Fel gweinyddwr yr ystâd, bydd angen i chi lenwi ffurflen CTHEF o’r enw R185 ar gyfer pob buddiolwrYn agor mewn ffenestr newydd, er mwyn rhoi gwybod iddynt faint o incwm y maent wedi’i dderbyn. Os byddwch yn derbyn incwm o'r ystâd, efallai y bydd angen i chi dalu treth ychwanegol arno, neu efallai y byddwch yn gymwys i gael ad-daliad, yn dibynnu ar eich sefyllfa dreth bersonol.

Darganfyddwch fwy am lenwi ffurflen R185 ar wefan Low Incomes Tax Reform GroupYn agor mewn ffenestr newydd

I gael cymorth mwy manwl ar beth i'w wneud ar ôl marwolaeth, gweler ein canllawiau ynglŷn â marwolaeth a phrofedigaeth.