A ydych chi erioed wedi bod ar absenoldeb mamolaeth neu deuluol? Gwiriwch fod eich cyfraniadau pensiwn yn gywir

Yn ystod eich absenoldeb mamolaeth, rhiant a rennir neu fabwysiadu, rhaid i'ch cyflogwr barhau i dalu i mewn i'ch pensiwn gweithle am hyd at:

• 39 wythnos os yw eich absenoldeb yn cael ei dalu (tua 9 mis)
• 26 wythnos os yw eich absenoldeb cyfan yn ddi-dâl (tua 6 mis).

Ar ôl hyn, nid oes angen i'ch cyflogwr dalu i mewn. Ond efallai y byddant yn dewis gwneud hynny os ydynt yn cynnig polisi absenoldeb teuluol mwy hael – gallwch ofyn iddynt neu wirio'ch contract.

Yn bwysig, dylai cyfraniad eich cyflogwr fod yn seiliedig ar eich cyflog arferol, gan gynnwys unrhyw gynnydd cyflog a dderbyniwyd tra oeddech ar absenoldeb. Mae hyn yn cynnwys os ydych chi'n defnyddio aberthu cyflog i dalu i mewn i'ch pensiwn.

Mae eich cyfraniad eich hun yn seiliedig ar y cyflog rydych chi'n ei dderbyn mewn gwirionedd, felly gallai fod yn is na'r arfer. Os yw'ch absenoldeb yn ddi-dâl, mae eich cyfraniadau pensiwn eich hun fel arfer yn dod i ben.

Y syniad yw helpu i sicrhau bod eich pensiwn yn parhau i dyfu tra byddwch chi ar absenoldeb o'r gwaith.

Er mwyn sicrhau eich bod chi'n derbyn popeth y mae gennych hawl iddo, gwiriwch bob amser faint mae eich cyflogwr yn ei dalu i mewn i'ch pensiwn yn ystod eich absenoldeb.

Gallwch:

• wirio'ch slipiau cyflog
• gwirio'ch datganiad pensiwn – fel arfer gallwch fewngofnodi i gyfrif ar-lein eich darparwr neu gysylltu â nhw i ofyn am gopi
• gofyn i'ch rheolwr neu'ch tîm AD am ddadansoddiad o'ch cyfraniadau pensiwn.

Mae'n debygol y bydd problem os yw cyfraniadau eich cyflogwr:

• yn is nag yr oeddent cyn i'ch absenoldeb ddechrau
• yn dod i ben cyn 39 wythnos (ar gyfer absenoldeb â thâl) neu 26 wythnos (ar gyfer absenoldeb di-dâl).

Mae yna lawer o resymau pam y gall problemau ddigwydd, megis:

• system gyflogres eich cyflogwr heb ei sefydlu'n gywir i ddelio â thaliadau absenoldeb teuluol
• nad yw eich cyflogwr yn ymwybodol o'r rheolau, felly maen nhw'n credu y dylai eu cyfraniadau fod yn seiliedig ar eich cyflog gwirioneddol.

Os byddwch chi'n sylwi ar gamgymeriad posibl, gofynnwch i'ch cyflogwr ymchwilio a chywiro pethau – hyd yn oed os gwnaethoch chi ddychwelyd o absenoldeb neu adael flynyddoedd lawer yn ôl.

Mae'r rhan fwyaf o bensiynau modern yn cronni cronfa arian yn seiliedig ar faint sy'n cael ei dalu i mewn a pha mor dda y mae'r arian a fuddsoddwyd yn perfformio.

Mae hyn yn golygu y gall cyfraniadau coll gael dau effaith negyddol ar eich cronfa bensiwn, yn enwedig os ydynt yn digwydd yn gynharach yn eich gyrfa.

Er enghraifft, os yw'ch cyflogwr wedi tan-dalu o £100 y mis, gallech chi golli:

• £900 mewn cyfraniadau dros 9 mis, a
• £3,000 i £10,000 mewn twf buddsoddiad coll dros 30 i 40 mlynedd, yn dibynnu ar ba mor dda y mae'r buddsoddiadau'n perfformio.

Mae'r prif fath arall o bensiwn yn cronni incwm gwarantedig yn seiliedig ar eich cyflog a pha mor hir yr oeddech chi'n aelod. Mae hyn yn golygu y gallech chi gael pensiwn blynyddol llai os yw'ch cyflogwr yn seilio ei gyfrifiadau ar eich cyflog is neu'n atal eich gwasanaeth pensiynadwy yn rhy gynnar.

Gallwch ddefnyddio ein teclyn i ddarganfod eich math o bensiwn neu ofyn i'ch darparwr. 

Efallai y bydd eich cyflogwr yn talu taliad untro i'ch pensiwn, i wneud iawn am y cyfraniadau a fethwyd neu a dan-dalwyd ganddynt. Dylai eich cyflogwr hefyd roi prosesau ar waith i atal hyn rhag digwydd i eraill, megis:

• gwirio bod cyfraniadau pensiwn a wnaed i weithwyr eraill yn ystod absenoldeb teuluol yn gywir, a chynnig iawndal os oes angen
• sefydlu systemau cyflogres i dalu'r swm cywir am y cyfnod cywir
• hyfforddi timau AD a chyflogres ar y gofynion cyfreithiol. 

Os nad yw'ch cyflogwr o gymorth neu os ydych chi'n anfodlon â'r canlyniad, gofynnwch am godi cwyn ffurfiol. Mae hefyd yn werth codi'r mater gyda'ch:

• darparwr pensiwn
• undeb llafur, os oes gennych chi un.

Dylent allu cefnogi eich achos.

Gallwch hefyd gael cymorth neu gyngor am ddim ar gyfraith cyflogaeth:

• yng Nghymru, Lloegr, a’r Alban gan Acas
• yng Ngogledd Iwerddon gan y Labour Relations Agency

Os na allwch ddatrys y mater o hyd, gallwch fynd â'ch cwyn at yr Ombwdsmon PensiynauYn agor mewn ffenestr newydd

Fel arfer, mae angen i chi gwyno o fewn 3 blynedd i'r broblem ddigwydd gyntaf neu pan wyddech chi amdani gyntaf. Yna bydd eich cwyn yn cael ei hadolygu i benderfynu a yw'ch cyflogwr eisoes wedi gweithredu'n deg, neu a oes angen iddynt wneud mwy i ddatrys pethau.

Os yw'r Ombwdsmon Pensiynau yn cadarnhau'r gŵyn, rhaid i'ch cyflogwr wneud yr hyn maen nhw'n ei ddweud.

Gwiriwch bob amser am ffyrdd eraill o roi hwb i'ch pensiwn, yn enwedig os oedd eich cyfraniadau eich hun yn is neu wedi'u stopio yn ystod eich absenoldeb. Gallai hyn gynnwys:

• talu mwy i mewn i bensiwn – gallai eich cyflogwr hefyd gyfateb i'ch cyfraniadau
• gwirio eich bod chi'n cael yr holl ryddhad treth rydych chi'n gymwys i'w gael
• sicrhau eich bod chi ar y trywydd iawn ar gyfer y Pensiwn y Wladwriaeth uchaf
• gohirio'ch dyddiad ymddeol

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw Ffyrdd o hybu eich pensiwn.

Gallwch hefyd ddefnyddio ein Cyfrifiannell budd-daliadau i wirio a oes gennych hawl i unrhyw daliadau neu grantiau ychwanegol.

Os ydych chi mewn cwpl, mae'n werth meddwl am eich pensiynau ill dau gyda'ch gilydd. Yn enwedig os yw un ohonoch wedi cymryd absenoldeb teuluol hirach, wedi lleihau eich oriau neu os oes ganddynt swydd â chyflog is.

Er enghraifft, gallech ystyried defnyddio rhywfaint o incwm y sawl sy'n ennill mwy i dalu i mewn i bensiwn y person arall.

Mae absenoldeb teuluol fel arfer yn effeithio fwyaf ar werthoedd pensiwn menywod - gan fod menywod yn aml yn cymryd mwy o amser i ofalu am deulu na dynion.

Mae hyn yn ehangu'r bwlch pensiynau rhywedd sy'n dangos, ar gyfartaledd, bod gan fenywod tua hanner cymaint wedi'i arbed mewn pensiwn â dynion erbyn 60 oed.

Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Ffyrdd o gau'r bwlch pensiynau rhywedd.