Help a chefnogaeth i’r hunangyflogedig yn ystod ac ar ôl coronafeirws

Os ydych yn hunangyflogedig, mae’r Llywodraeth wedi cyhoeddi ystod o fesurau i’ch cefnogi. Mae’r canllaw hwn yn dweud mwy wrthych am y cynlluniau sydd ar gael a sut y byddant yn effeithio arnoch os ydych yn unig fasnachwr, yn gweithio yn yr economi gig neu’n rhedeg eich busnes eich hun. Mae gwybodaeth hefyd am y budd-daliadau lles y gallai fod gennych hawl i wneud cais amdanynt os yw’ch incwm wedi gostwng neu os na allwch weithio oherwydd eich bod yn sâl neu’n hunan-ynysu.

Estyniad i’r cynllun Cymhorthdal Incwm hunangyflogaeth a help arall

Bydd cymorth os ydych yn hunangyflogedig yn parhau tan 30 Medi 2021.

Bydd y grant nesaf efallai y byddwch yn gallu gwneud cais amdano yn cwmpasu cyfnod o Chwefror i Ebrill 2021 ac yn talu 80% o gyfartaledd eich elw misol am dri mis, hyd at gyfanswm o £7,500.

Y dyddiad cau ar gyfer gwneud cais oedd 30 Mehefin 2021.

I fod yn gymwys am y grant hwn mae’n rhaid eich bod eisioes wedi cwblhau ffurflen dreth Hunanasesiad ar gyfer 2019/20.

Bydd grant pellach yn cwmpasu’r cyfnod rhwng Mai a Medi.

Bydd y swm a gewch yn dibynu ar faint mae eich trosiant wedi gostwng. Os yw eich trosiant wedi gostwng o 30% neu fwy, byddwch yn dal i gael 80% o gyfartaledd eich elw misol am dri mis, hyd at gyfanswm o £7,500.

Os yw eich trosiant wedi gostwng o lai na 30%, byddwch yn cael grant o 30% o gyfartaledd eich elw misol am dri mis, hyd at gyfanswm o £2,850.

Agorodd ceisiadau am y grant ddiwedd Gorffennaf.

Cymhwyster am y cynllun Cymhorthdal Incwm hunangyflogaeth

arrow icon

Os oeddech yn gymwys am y gynlluniau Cymhorthdal Incwm hunangyflogaeth blaenorol a bod eich hunangyflogaeth wedi parhau i gael ei effeithio arno oherwydd coronafeirws, dylech barhau i fod â hawl i’r grantiau hyn.

I fod yn gymwys mae’n rhaid i chi ennill mwy na hanner eich incwm o hunangyflogaeth ac wedi cyflwyno ffurflen dreth ar gyfer 2019/20 ac bod gennych:

  • elw masnachu cyfartalog o lai na £50,000 ar gyfer y blynyddoedd treth 2017/18, 2018/19 a 2019/20.

Neu os nad ydych wedi bod yn masnachu am yr holl flynyddoedd hynny, bydd rhaid bod gennych:

  • elw masnachu o lai na £50,000 ar gyfer 2019/20.

Bydd CThEM yn defnyddio eich elw masnachu cyfartalog o 2017/18, 2018/19 a 2019/20 i weithio allan maint y grant.

arrow icon

Os ydych yn hunangyflogedig, ond wedi cymryd amser i ffwrdd yn ystod 2018/19 i ofalu am blant newydd, neu blentyn sydd newydd ei fabwysiadu, gallwch ddal i wneud cais trwy'r cynllun. Byddwch yn cael eich asesu naill ai ar eich ffurflen dreth 2017/18 neu'ch ffurflen dreth 2016/17 a 2017/18.

Mae'r cynllun hwn yn agored i unig fasnachwyr ac aelodau partneriaethau.

Os ydych yn talu cyflog a difidendau i chi'ch hun trwy gwmni, ni fyddwch yn gymwys, ond efallai y bydd y cynllun cadw swyddi yn sgil coronafeirws yn eich helpu os ydych yn ennill trwy TWE.

Os nad ydych yn gymwys i gael y grant hwn, byddwch yn dal i allu cael gafael ar gymorth arall gan y llywodraeth, gan gynnwys budd-daliadau a grantiau cymorth busnes.

Os ydych yn gymwys am y grant Cymhorthdal Incwm ac yn aros iddo gael ei dalu, efallai y gallech wneud cais am Gredyd Cynhwysol os yw incwm eich cartref yn isel ac mae gennych chi a’ch partner gynilion o lai na £16,000.

Fel â grantiau blaenorol, bydd rhaid i chi ddatgan y grantiau diweddaraf fel incwm pan fyddant yn cael ei dalu. Mae hyn yn debygol o leihau’n sylweddol neu ddileu unrhyw daliad Credyd Cynhwysol y byddwch yn ei gael yn Mehefin neu Orffennaf, yn dibynnu ar bryd rydych yn cael eich grant a’ch cyfnod asesu.

Mae hyn yn golygu y bydd angen i chi gynllunio ymlaen llaw ar gyfer sut y byddwch yn talu costau angenrheidiol.

Nid yw gwneud cais am y grant yn effeithio ar eich siawns o gael eich derbyn am wyliau talu os ydych yn cael trafferthion i dalu eich biliau.

arrow icon
arrow icon
arrow icon

Gochelwch rhag sgamiau

Mae’n debygol y bydd y cynllun Cymhorthdal Incwm hunangyflogaeth yn cael ei dargedu gan sgamwyr sy’n honni i fod o CThEM. Os ydych yn hunangyflogedig dylech eisoes wedi derbyn e-bost gan CThEM yn egluro am y cynllun ac yn dweud wrthych nad oes unrhyw reswm i gysylltu â hwy am hyn.

Os cysylltir â chi nawr drwy e-bost, ffôn neu neges testun gan rhywun sy’n honni i fod o CThEM yn cynnig grant Cymhorthdal Incwm, ad-daliad treth neu unrhyw help ariannol arall, mae hwn yn sgam.

arrow icon

Taliad Cymorth Profi ac Olrhain

Bydd gennych hawl i daliad o £500 os dywedir wrthych am hunan-ynysu gan system Profi ac Olrhain y GIG, ni allwch weithio gartref ac rydych yn hawlio:

  • Credyd Cynhwysol
  • Credyd Treth Gwaith
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm
  • Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm
  • Cymhorthdal Incwm
  • Credyd Pensiwn, neu
  • Budd Tai.

Yng Nghymru, gallech wneud cais am y taliad hwn o 14 Rhagfyr 2020. Byddai'n cael ei ôl-ddyddio i 23 Hydref 2020 ac wedi’i ymestyn i gwmpasu rhieni a gofalwyr ar incwm isel.

Yn yr Alban, mae hwn yn cael ei alw’n Self-Isolation Support Grant. Nid oes taliad tebyg ar gael yng Ngogledd Iwerddon.

Bydd eich awdurdod lleol yn gwneud y taliad hwn.

Bydd rhaid i chi ddangos prawf o’ch cyflogaeth i fod yn gymwys a bydd gwiriadau’n cael eu cynnal i gadarnhau nad ydych yn gallu gweithio gartref.

arrow icon
arrow icon
arrow icon

Beth sy’n digwydd os ydych yn methu â gweithio oherwydd eich bod yn sâl neu’n gorfod hunan-ynysu

Tâl salwch hunangyflogedig a choronafeirws

Os ydych yn hunangyflogedig ni allwch gael Tâl Salwch Statudol.

Os ydych wedi talu digon o Gyfraniadau Yswiriant Gwladol, efallai y gallwch wneud cais am Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) dull newydd os ydych yn sâl.

ESA a choronafeirws

Mae’r Llywodraeth wedi dweud y byddwch nawr yn cael eich talu o ddiwrnod cyntaf eich cais, yn hytrach nag ar ôl wyth diwrnod.

Os mai dyma’r tro cyntaf i chi wneud cais am ESA bydd angen i chi gwblhau ffurflen ESA1W ac anfon nodyn ffitrwydd gan NHS 111 gyda’ch ffurflen gais i ddangos nad ydych yn ffit i weithio. Dylech gael eich taliad cyntaf i’ch cyfrif banc neu gymdeithas adeiladu o fewn dwy wythnos.

arrow icon

Efallai y gallwch hefyd wneud cais am elfennau o Gredyd Cynhwysol os ydych angen help gyda chostau eraill ar gyfer plant neu dai os oes gennych chi a’ch partner neu briod cynilion o lai na £16,000. Mae eu hincwm hwy hefyd yn cael ei gymryd i ystyriaeth fel rhan o’r cais.

Beth sy’n digwydd os nad ydych yn gymwys am Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA)?

Efallai y gallwch hefyd wneud cais am elfen gallu cyfyngedig i weithio a gweithgaredd sy’n gysylltiedig â gwaith o Gredyd Cynhwysol os oes gennych chi a’ch partner gynilion o lai na £16,000. Mae incwm eich partner hefyd yn cael ei ystyried fel rhan o’r cais.

arrow icon
arrow icon

Beth gallwch ei wneud os yw eich incwm wedi gostwng yn sylweddol

arrow icon

Credyd Cynhwysol i’r hunangyflogedig a choronafeirws

Os ydych yn teimlo’n dda ond bod eich gwaith wedi sychu i fyny, rydych yn aros am y cynllun Cymhorthdal incwm hunangyflogaeth ac mae gennych chi (a’ch partner os ydych yn byw fel cwpl) gynilion o lai na £16,000, efallai y gallwch wneud cais am Gredyd Cynhwysol tan mae’r cynllun Cymhorthdal Incwm hunangyflogaeth yn dechrau.

Efallai y gallwch wneud cais am elfennau costau eraill, fel tai, cyfrifoldebau gofalu neu fagu plant.

Os oes gennych gynilion rhwng £6,000 a £16,000, bydd swm y Credyd Cynhwysol a gewch yn cael ei leihau.

arrow icon

Credyd Cynhwysol a’r llawr isafswm incwm

Mae’r llawr isafswm incwm wedi cael ei ddiddymu dros dro.

Mae’r llawr isafswm incwm yn fformiwla a ddefnyddir i gyfrifo faint o Gredyd Cynhwysol y dylech ei gael pan rydych yn hunangyflogedig. Mae’n seiliedig ar isafswm cyflog cenedlaethol a nifer tybiedig o oriau gwaith, os ydych yn eu gweithio ai peidio.

Dylai dileu’r llawr isafswm incwm wneud dau beth: (a) cynyddu swm y Credyd Cynhwysol y mae gennych hawl i wneud cais amdano os nad ydych yn gallu gweithio, a (b) caniatáu i chi gadw eich statws hunangyflogaeth.

Gwneud cais am Gredyd Cynhwysol

arrow icon

Gallwch wneud cais am daliad ymlaen llaw tra’ch bod yn aros am eich taliad Credyd Cynhwysol. Gallwch siarad â’ch anogwr gwaith am sut i wneud hyn ar ôl i chi wneud eich cais. Mae’r taliad ymlaen llaw yn fenthyciad y bydd angen ei ad-dalu o daliadau Credyd Cynhwysol yn y dyfodol, felly gwnewch yn siŵr eich bod yn gofyn am yr hyn sydd ei angen arnoch yn unig.

Os ydych yn stopio hawlio Credyd Cynhwysol cyn i chi ad-dalu'r taliad ymlaen llaw, bydd rhaid i chi gytuno ar gynllun ad-dalu ag Adran Gwaith a Phensiynau (DWP).

Os ydych chi neu’ch partner eisoes yn cael unrhyw un o’r budd-daliadau sy’n cael eu disodli gan Gredyd Cynhwysol, gan gynnwys Credydau Treth, Budd-dal Tai neu Gymhorthdal Incwm, bydd y budd-daliadau hyn yn dod i ben. Bydd eich incwm budd-dal am y costau hyn yn cael ei ailasesu fel rhan o’r cais Credyd Cynhwysol.

arrow icon
arrow icon

Os ydych yn penderfynu dod â’ch hunangyflogaeth i ben

Os penderfynwch ddod â’ch hunangyflogaeth i ben a gwneud cais am fudd-daliadau, mae’r hyn y gallwch ei hawlio yn dibynnu ar y math o gyfraniadau Yswiriant Gwladol roeddech yn eu talu a’r swm sydd gennych mewn cynilion fel cartref.

Os oeddech ond yn talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol Dosbarth 2

Efallai y byddwch yn gallu cadw i fynd nawr bod y Llywodraeth wedi cyhoeddi’r cynllun Cymhorthdal Incwm hunangyflogaeth, ond os ydych yn penderfynu dod â’ch hunangyflogaeth i ben a chwilio am waith â thâl fel arfer ni fyddwch yn gallu gwneud cais am Lwfans Ceisio Gwaith dull newydd (JSA) os oeddech ond yn talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol Dosbarth 2.

Mae Credyd Cynhwysol yn seiliedig ar incwm a chynilion eich cartref ac ni fyddwch yn gallu gwneud cais amdano os oes gennych gynilion o dros £16,000 oherwydd mae’n fudd-dal prawf modd. Bydd yn rhaid i chi aros nes bydd eich cynilion chi (a’ch partner) yn gostwng o dan £16,000 cyn y gallwch wneud cais am Gredyd Cynhwysol.

Os oes gennych gynilion rhwng £6,000 ac £16,000 byddwch yn cael swm llai o Gredyd Cynhwysol.

Os ydych wedi talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol Dosbarth 1

Os oeddech yn gweithio fel gweithiwr cyflogedig yn ystod y ddwy i dair blynedd diwethaf ac wedi talu digon o Yswiriant Gwladol Dosbarth 1 neu wedi cael credydau Yswiriant Gwladol, efallai y gallwch wneud cais am Lwfans Ceisio Gwaith dull newydd. Byddwch hefyd yn gallu gwneud cais am Gredyd Cynhwysol i helpu gyda chostau tai, cyfrifoldebau gofalu neu fagu plant os oes gennych gynilion o lai na £16,000.

Os nad oes gennych hawl i wneud cais am JSA a bod gennych gynilion o lai na £16,000 byddwch yn gallu gwneud cais am Gredyd Cynhwysol yn syth.

arrow icon

Os ydych yn gweithio yn yr economi gig

Oni chytunwyd arno fel rhan o’ch contract, ni fydd gennych hawl i Dâl Salwch Statudol, absenoldeb salwch neu absenoldeb gwyliau â thâl.

Mae rhai cyflogwyr wedi dweud y byddant yn cynnig tâl salwch os bydd yn rhaid i chi hunan-ynysu oherwydd coronafeirws. Mae eraill wedi dweud y gallent gynnig rhyw fath o iawndal os ydych wedi cael diagnosis o goronafeirws.

Os ydych yn gweithio yn yr economi gig, gwiriwch gyda’r cwmni i ddarganfod beth yw eich hawliau.

Byddwch yn gallu hawlio budd-daliadau sydd ar gael i bobl hunangyflogedig os ydych yn gymwys.

arrow icon

Help coronafeirws os ydych yn rhedeg eich busnes eich hun

Mae’r Llywodraeth wedi dweud y bydd yn ariannu’r gost o SSP, am hyd at 14 diwrnod, i gyflogwyr sydd â gweithlu o 250 neu lai o bobl.

Gallwch hefyd wneud cais i CThEM am grant i gwmpasu 80 y cant o gyflog eich gweithwyr, hyd at £2,500 y mis.

Mae’r Llywodraeth wedi cyhoeddi grantiau a chymorth â Threthi Busnes ar gyfer busnesau bychan a chanolig.

Bydd banciau hefyd yn cynnig benthyciadau i gwmniau maint bychan a chanolig o dan gynllun ‘Coronavirus Business Interruption Loan’ y Llywodraeth.

Gall busnesau bychan gael mynediad i fenthyciadau rhwng £2,000 a £50,000 trwy’r Cynllun Benthyciad Bownsio’n Ôl. Mae’r rhain yn ddi-log am 12 mis ac ni fydd unrhyw ad-daliadau’n ddyledus yn ystod y cyfnod hwn.

Os ydych wedi cymryd Benthyciad Bownsio’n Ôl, mae gennych bellach fwy o opsiynau ar gyfer ei ad-dalu o dan y cynllun Talu Wrth Dyfu. Gallwch wneud cais i:

  • ymestyn hyd tymor y benthyciad o chwech i ddeng mlynedd, a allai dorri ad-daliadau misol bron i hanner
  • gwneud taliadau llog yn unig am hyd at chwe mis

Os ydych wedi cofrestru ar gyfer TAW, mae’r Llywodraeth wedi cyhoeddi bod taliadau TAW sy’n ddyledus rhwng 20 Mawrth a diwedd Mehefin 2020 wedi cael eu gohirio tan Mawrth 2021.

Os byddwch yn cael trafferth talu’n llawn, gallwch ledaenu ad-daliadau dros 11 taliad llai heb i unrhyw log gael ei godi dros y flwyddyn dreth 2021/22.

Bydd ‘Restart Grants’ o hyd at £18,000 ar gael i fusnesau yn y diwydiant lletygarwch, gofal personol a hamdden yn Lloegr.

Bydd y Cynllun Benthyciad Adfer yn cynnig benthyciadau o rhwng £25,000 a £10 miliwn i help busnesau ar draws y DU.

arrow icon
arrow icon
arrow icon

Mae cymorth ychwanegol ar gael os ydych yng Nghymru, Yr Alban a Gogledd Iwerddon.

arrow icon
arrow icon
arrow icon

 

Mae Cyllid a Thollau EM wedi ehangu ei Gynllun Amser i Dalu os ydych yn cael trafferthion ariannol oherwydd unrhyw beth sy’n ymwneud â choronafeirws ac mae treth yn ddyledus gennych.

Os ydych eisoes wedi methu taliad neu’n poeni y byddwch yn colli’ch taliad nesaf, ffoniwch linell gymorth Amser i Dalu Cyllid a Thollau EM ar 0800 015 9559.

Os yw’ch busnes yn cael trafferth o effaith coronafeirws, gallwch ffonio Llinell Ddyled Busnes ar 0800 197 6026.

arrow icon
arrow icon

Os gorfodir eich busnes i gau oherwydd cyfyngiadau coronafeirws

Os gorfodir eich busnes i gau oherwydd cyfyngiadau coronafeirws lleol neu genedlaethol, efallai y gallwch hawlio grant i dalu costau sefydlog, fel rhent ar gyfer eich adeiladau busnes.

Gall busnesau bach sydd â gwerth ardrethol o £15,000 neu lai wneud cais am £1,300 y mis.

Gall busnesau maint canolig sydd â gwerth ardrethol rhwng £15,000 a £51,000 wneud cais am £2,000 y mis.

Gall busnesau mawr sydd â gwerth ardrethol o fwy na £51,000 wneud cais am £3,000 y mis.

arrow icon
Oedd y wybodaeth yma yn ddefnyddiol?
Diolch am eich adborth.
Rydym bob amser yn ceisio gwella ein gwefan a gwasanaethau, ac mae eich adborth yn ein helpu i ddeall sut rydym yn gwneud.
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Siaradwch â ni yn fyw am...
Siaradwch â ni yn fyw am...
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio…
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio…
Oriau
  • Llun – Gwener:9.00am – 5.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau bancWedi cau

* Mae galwadau am ddim. Rydym wedi ymrwymo i ddarparu gwasanaeth o safon i chi, felly gellir recordio neu fonitro galwadau at ddibenion hyfforddiant ac i’n helpu i ddatblygu ein gwasanaethau.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio’r ffôn
Oriau
  • Llun – Gwener:8.00am – 6.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau bancWedi cau

* Mae galwadau am ddim. Rydym wedi ymrwymo i ddarparu gwasanaeth o safon i chi, felly gellir recordio neu fonitro galwadau at ddibenion hyfforddiant ac i’n helpu i ddatblygu ein gwasanaethau.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio gwesgwrs
Oriau
  • Llun – Gwener:9.00am – 6.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau banc:Wedi cau
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio gwesgwrs
Oriau
  • Llun – Gwener:8.00am – 6.00pm
  • Sadwrn:8.00am – 3.00pm
  • Sul a gwyliau banc:Wedi cau
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio ein ffurflen we

Ein nod yw ymateb o fewn 5 diwrnod gwaith.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio ein ffurflen we

Ein nod yw ymateb o fewn 2 diwrnod gwaith.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio WhatsApp

Lawrlwythwch: WhatsApp

Am help i ddatrys eich dyledion neu gwestiynau credyd. Am bopeth arall cysylltwch â ni trwy Wegswrs neu dros y ffôn.