Rhannu diddordebau busnes wrth wahanu os oeddech yn byw gyda’ch gilydd

Os nad oeddech chi a’ch cyn bartner yn briod neu mewn partneriaeth sifil, ond wedi bod yn rhedeg busnes gyda’ch gilydd neu fod gennych chi ddiddordebau busnes a rennir, efallai y byddwch yn gallu hawlio cyfran o werth y diddordebau hynny. 

Asesu a allwch chi wneud cais

Os buoch chi’n byw gyda’ch gilydd fel cwpl heb briodi neu heb fod mewn partneriaeth sifil, nid oes gennych yr hawl fel mater o drefn i wneud cais ar gyfran eich cyn bartner o unrhyw ddiddordebau busnes unwaith y byddwch yn gwahanu.

Ond efallai y byddwch yn gallu gwneud cais am iawndal mewn llys os na fydd eich cyn bartner yn anrhydeddu ymrwymiadau maent wedi'u gwneud os:

  • buoch yn rhedeg busnes gyda’ch gilydd
  • cawsoch addewid cael cyfran ohono, neu
  • os cyfrannoch yn ariannol tuag ato.

Yng Nghymru a Lloegr, byddai angen i chi ddangos fod gennych chi ‘ddiddordeb buddiannol’ ym musnes eich cyn bartner.

Yn yr Alban, byddai angen i chi ddangos eich bod wedi dioddef yr hyn a elwir yn ‘anfantais economaidd’. Neu fod eich cyn bartner wedi cael ‘mantais economaidd’. Gallai hyn fod yn wir pe byddech yn rhoi'r gorau i weithio i ofalu am blant sy'n caniatáu i eich cyn-bartner barhau. Byddai gennych flwyddyn i brofi hyn o ddyddiad y gwahaniad.

Gallai gwneud cais fod yn ddrud. Felly dylech gymryd cyngor cyfreithiol cyn i chi ddechrau gweithredu trwy’r llys. 

Efallai y bydd angen i chi drefnu i brisio’r busnes hefyd. Gall hyn fod yn gymhleth a gallai gostio miloedd o bunnoedd.

Cyn i chi dalu am arbenigwyr, mae’n syniad da cael ychydig o gyngor cyfreithiol ar hyn hefyd.

Prisio busnes

Os yw’r ddau ohonoch yn berchen ar y busnes, gallwch chi neu’ch partner drefnu prisiad.

Yn gyffredinol, os yw’r busnes yn perthyn i un ohonoch - yn gyfan gwbl neu ynghyd ag eraill -  rhaid iddynt hwy ofyn am y prisiad.

Efallai na fydd y broses yn un syml, yn enwedig os mai perchnogaeth breifat sydd i’r busnes.

Gall prisio busnes ddibynnu ar:

  • ei asedau – er enghraifft, yr eiddo neu’r stoc sy’n perthyn iddo
  • ei enillion - yr elw disgwyliedig i’r dyfodol
  • strwythur y busnes - ai cwmni cyfyngedig ydyw, unig fasnachwr neu bartneriaeth

Deall y gwahanol fathau o strwythur busnes

Mae gwahanol ffyrdd i roi strwythur ar fusnes.

Os buoch ynghlwm â’r busnes, mae’n debygol y byddwch yn ymwybodol o’r gwahaniaeth rhyngddynt. Ond os mai busnes eich cyn bartner ydyw, efallai na fyddwch yn gwybod sut sefydlwyd y busnes.

Dyma drosolwg sydyn:

  • Unig fasnachwr: mae’r perchennog yn rheoli asedau’r busnes, ond maent hefyd yn atebol yn bersonol am unrhyw ddyledion busnes. Yr incwm a’r proffidioldeb yw’r ffigurau pwysicaf. Er y gellir hefyd ystyried asedau busnes – er enghraifft, safle neu gerbydau.
  • Partneriaeth: gall hyn fod yn bartneriaeth anffurfiol, heb gytundeb ysgrifenedig, neu yn un ffurfiol. Os bydd pobl eraill – ar wahân i chi neu eich cyn bartner – ynghlwm, yna bydd prisio’r busnes yn fwy cymhleth ac mae’n fwy tebygol y byddwch angen cymorth arbenigol.
  • Cwmni cyfyngedig: fel gyda phartneriaethau, bydd prisio cwmni cyfyngedig yn fwy cymhleth os oes gan bobl eraill gyfran o’r busnes. Os ydych chi neu eich cyn bartner yn berchen ar y cyfranddaliadau i gyd, gall y cyfan fod yn eithaf syml i’w brisio.

Anghytuno â phrisiad busnes

Efallai na fydd cyplau sy’n gwahanu ddim bob amser yn cytuno ar werth busnes. Mae hyn yn neilltuol o wir os bu i un partner gael llai o ran yn y busnes hwnnw.

Weithiau, honnir bod perchennog y busnes yn tanbrisio’u busnes (yn sylweddol efallai).

Mae’n werth ystyried y canlynol:

  • Gall defnyddio arbenigwyr i roi cymorth i chi geisio gwir werth y busnes fod yn ddrud. Mewn rhai achosion, gwariodd bobl filoedd o bunnoedd ar gyfrifwyr arbenigol.
  • Efallai na fu’r busnes yn llwyddiannus iawn yn ddiweddar. Er y llwyddodd y busnes y llynedd neu’r flwyddyn flaenorol, nid yw hyn yn golygu bod y busnes yn gwneud yn dda ar hyn o bryd.
  • Gall perchnogion busnes fod yn optimistaidd ynglŷn â’u busnes eu hunain ac efallai y cawsoch eich arwain i gredu ei fod yn fwy llwyddiannus nag yw mewn gwirionedd.

Datrys anghydfod drwy gyfryngu

I osgoi achos llys hirfaith a chostus, gallech chi a’ch cyn bartner roi cynnig ar gyfryngu er mwyn datrys eich anghydfod ynglŷn â sut i rannu diddordebau busnes a rennir.

Mae cyfryngwr yn drydydd parti a all roi cymorth i chi a’ch partner ddod i gytundeb. Ni all cyfryngwr roi cyngor cyfreithiol i chi, ond gallwch drafod â’ch cyfreithiwr (os oes gennych un) cyn neu ar ôl y sesiynau cyfryngu.

Byddai’ch cyfreithiwr yn eich cynghori ynglŷn â sut i droi unrhyw beth a gytunoch arno yn gytundeb a rwymir yn gyfreithiol.

Eich cam nesaf

Oedd y wybodaeth yma yn ddefnyddiol?
Diolch am eich adborth.
Rydym bob amser yn ceisio gwella ein gwefan a gwasanaethau, ac mae eich adborth yn ein helpu i ddeall sut rydym yn gwneud.
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Siaradwch â ni yn fyw am...
Siaradwch â ni yn fyw am...
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio…
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio…
0800 756 1012* Oriau
  • Llun – Gwener:9.00am – 5.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau bancWedi cau

* Mae galwadau am ddim. Rydym wedi ymrwymo i ddarparu gwasanaeth o safon i chi, felly gellir recordio neu fonitro galwadau at ddibenion hyfforddiant ac i’n helpu i ddatblygu ein gwasanaethau.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio’r ffôn
0800 138 7777* Oriau
  • Llun – Gwener:8.00am – 6.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau bancWedi cau

* Mae galwadau am ddim. Rydym wedi ymrwymo i ddarparu gwasanaeth o safon i chi, felly gellir recordio neu fonitro galwadau at ddibenion hyfforddiant ac i’n helpu i ddatblygu ein gwasanaethau.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio gwesgwrs
Oriau
  • Llun – Gwener:9.00am – 6.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau banc:Wedi cau
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio gwesgwrs
Oriau
  • Llun – Gwener:8.00am – 6.00pm
  • Sadwrn:8.00am – 3.00pm
  • Sul a gwyliau banc:Wedi cau
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio ein ffurflen we

Ein nod yw ymateb o fewn 5 diwrnod gwaith.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio ein ffurflen we

Ein nod yw ymateb o fewn 2 diwrnod gwaith.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio WhatsApp
+44 77 0134 2744

Lawrlwythwch: WhatsApp

Am help i ddatrys eich dyledion, cwestiynau credyd neu ganllaw pensiynau. Am bopeth arall, cysylltwch â ni trwy Wesgwrs neu dros y Ffôn.