Pa fudd-daliadau anabledd a salwch allaf i eu hawlio?

Os na allwch weithio neu’n gweithio oriau gostyngol oherwydd salwch neu anabledd - mae cymorth ariannol ar gael. Efallai y gallwch hawlio Tâl Salwch Statudol (SSP), a delir gan eich cyflogwr. Os yw hyn wedi dod i ben, neu os nad ydych yn gallu ei hawlio, efallai gallwch hawlio Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA), Taliad Annibyniaeth Personol (PIP), Credyd Cynhwysol a budd-daliadau eraill. 

Os na allwch weithio oherwydd coronafeirws

Os na allwch weithio oherwydd unrhyw un o’r rhesymau isod, mae’r cymorth y gallech fod yn gymwys i’w gael yn dibynnu ar p’un a ydych yn gyflogedig neu’n hunangyflogedig:

  • Os ydych yn sâl
  • Yn cysgodi oherwydd eich bod mewn grwp risg uchel
  • Yn hunan-ynysu oherwydd bod gennych chi neu rywun rydych yn byw gyda hwy symtomau coronafeirws, neu rydych chi neu rywun rydych yn byw gyda hwy wedi cael eich cynghori i wneud hynny gan feddyg neu weithiwr gofal iechyd proffesiynol cyn mynd i’r ysbyty am lawdriniaeth.

I’r rhai sy’n gyflogedig neu’n hunangyflogedig, bydd gennych hawl i daliad Profi ac Olrhain y GIG o £500 os: 

  • dywedir wrthych i hunan-ynysu gan system Profi ac Olrhain y GIG.
  • ni allwch weithio gartref ac rydych yn hawlio budd-daliadau penodol. 

Os ydych yn gyflogedig, efallai y byddwch yn gallu cael Tâl Salwch Statudol. 

Os ydych yn hunangyflogededig, efallai y byddwch yn gymwys i gael Lwfans Cyflogaeth a Chymorth Dull Newydd neu Gredyd Cynhwysol. 

Tâl Salwch Statudol

Efallai y gallwch hawlio Tâl Salwch Statudol o £96.35 yr wythnos (2021-22) am hyd at 28 wythnos os:

  • rydych yn gyflogedig ond ddim yn gallu gweithio.
  • roedd eich enillion cyfartalog am y ddau fis cyn i chi roi’r gorau i weithio o leiaf £120 yr wythnos.

Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) dull newydd

Os yw’ch Tâl Salwch Statudol wedi dod i ben, neu os nad ydych yn gymwys ar ei gyfer, (er enghraifft, oherwydd eich bod yn hunangyflogedig) efallai y gallwch gael Lwfans Cyflogaeth a Chymorth dull newydd (ESA).

Telir hyn os na allwch weithio neu ond yn gallu gweithio ychydig o oriau yn unig oherwydd salwch neu anabledd. I fod yn gymwys mae’n rhaid eich bod wedi talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol am y dwy i dair blynedd diwethaf.

Credyd Cynhwysol

Os nad ydych yn gymwys i gael Tâl Salwch Statudol neu Lwfans Cyflogaeth a Chymorth Dull Newydd efallai y gallwch wneud cais am Gredyd Cynhwysol.

Gallwch hefyd wneud cais am Gredyd Cynhwysol ochr yn ochr â Thâl Salwch Statudol neu Lwfans Cyflogaeth a Chymorth Dull Newydd. Efallai y byddwch yn cael mwy o arian os ydych yn gwneud cais am y ddau, yn enwedig os ydych yn talu rhent neu os oes gennych blant i’w cynnal.

Mae Credyd Cynhwysol yn disodli budd-daliadau fel Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm, Cymhorthdal Incwm, Budd-dal Tai a chredydau treth. Ni allwch bellach wneud cais newydd amdanynt .

Os ydych eisoes yn cael unrhyw un o'r budd-daliadau hyn ac angen gwneud cais am Gredyd Cynhwysol oherwydd salwch neu anabledd, bydd y budd-daliadau hyn yn dod i ben a bydd unrhyw gefnogaeth rydych ei angen am gostau ychwanegol, fel tai neu fagu plant yn cael ei dalu fel rhan o Gredyd Cynhwysol yn lle hynny.

Taliad Annibyniaeth Personol (PIP) a budd-daliadau anabledd eraill

Telir Taliad Annibyniaeth Personol (PIP) os cewch anhawster wrth gwblhau tasgau dyddiol neu symud o gwmpas.

Nid yw’n destun prawf modd, sy'n golygu gallech ei gael waeth faint o incwm neu gynilion sydd gennych chi.

Er mwyn bod yn gymwys mae’n rhaid eich bod:

  • rhwng 16 oed ac oedran pensiwn y wladwriaeth
  • wedi cael yr anawsterau hyn am dri mis ac yn disgwyl iddynt barhau am o leiaf naw mis arall (oni bai bod gennych gyflwr terfynol).

Mae PIP yn disodli’r Lwfans Byw i’r Anabl (DLA) i oedolion. Os ydych yn gwneud cais newydd fe ofynnir i chi wneud cais am PIP.

Faint yw PIP?

Gallech gael rhwng £23.70 a £152.15 yr wythnos (2021-22), yn ddibynnol ar ba mor ddifrifol mae’r cyflwr yn effeithio arnoch chi. 

Lwfans Byw i’r Anabl (DLA)

Dim ond ar gyfer plant o dan 16 oed y gallwch wneud cais newydd am Lwfans Byw i’r Anabl (DLA).

Nid yw’n destun prawf modd sy’n golygu gallech ei gael waeth faint o incwm neu gynilion sydd gennych. 

Faint yw DLA?

Gallai’ch plentyn gael rhwng £23.70 a £152.15 yr wythnos (2021-22), yn ddibynnol ar ba mor ddifrifol mae’r cyflwr yn effeithio arnynt. 

Lwfans Gweini

Gallech fod yn gymwys am Lwfans Gweini os:

  • rydych angen cymorth gyda gofal personol
  • rydych angen goruchwyliaeth i’ch cadw’n ddiogel
  • rydych yn oedran Pensiwn y Wladwriaeth neu’n hŷn ac nad ydych wedi hawlio DLA/PIP yn flaenorol.

Cymorth gyda chostau tai

Os ydych yn rhentu

Mae’r rhan fwyaf o bobl yn methu gwneud cais newydd am Fudd-dal Tai mwyach a bydd rhaid iddynt hawlio elfen costau tai Credyd Cynhwysol yn lle hynny. 

Os ydych wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth neu os ydych yn cael y premiwm anabledd difrifol, efallai y byddwch yn dal i allu gwneud cais newydd am Fudd-dal Tai. 

Os ydych yn berchennog cartref

Efallai y gallech gael help tuag at daliadau llog ar eich morgais. Gelwir hyn yn Gymorth ar gyfer Llog Morgais (SMI).

Telir SMI yn uniongyrchol i’r darparwr benthyciadau 39 wythnos wedi i chi wneud cais am y tro cyntaf am y budd-dal hwn. Os ydych yn hawlio Credyd Pensiwn gallwch fod yn gymwys am SMI yn syth. 

Mae’n cael ei dalu fel benthyciad. Bydd yn rhaid i chi ei dalu’n ôl un ai pan werthwch eich tŷ, neu’n wirfoddol pan fyddwch yn gallu - er enghraifft, pan ddychwelwch i’r gwaith. 

Help gyda’r Dreth Cyngor

Os ydych ar incwm isel, efallai y gallech gael cymorth gyda thaliadau Treth Gyngor neu Ardrethi.

Mae gan bob cyngor lleol ei gynllun Gostyngiadau’r Dreth Gyngor ei hun, felly mae’r help a gewch yn dibynnu ar ble rydych yn byw.

Cymru a Lloegr

Cysylltwch â’ch cyngor lleol i ddod o hyd i fwy am ei gynllun Gostyngiadau’r Dreth Gyngor.

Yr Alban

Cysylltwch â’ch awdurdod lleol i ddod o hyd i fwy am ei gynllun Gostyngiadau’r Dreth Gyngor.

Gogledd Iwerddon

Bydd angen i chi wneud cais am Rhyddhad Ardrethi yn lle.

Budd-daliadau eraill y gallwch fod â hawl iddynt

Budd-dal Anabledd Anafiadau Diwydiannol

Os achoswyd eich anabledd neu’ch salwch yn y gwaith, efallai y gallwch wneud cais am Fudd-dal Anabledd Anafiadau Diwydiannol

Mae’n rhaid eich bod wedi bod yn gweithio i gyflogwr neu’n cymryd rhan mewn hyfforddiant cymeradwy. Ni fyddwch yn gallu gwneud cais amdano os oeddech yn hunangyflogedig.

Mae’r swm y gallwch ei gael yn dibynnu ar ba mor ddifrifol y mae eich cyflwr yn effeithio arnoch.

Nid yw’n destun prawf modd felly fe allech ei gael waeth faint o incwm neu gynilion sydd gennych. 

Pensiwn y Wladwriaeth a Chredyd Pensiwn

Os ydych wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth byddwch yn gallu gwneud cais am Bensiwn y Wladwriaeth.

Os ydych ar incwm isel efallai y byddwch yn gallu ychwanegu ato gyda Chredyd Pensiwn.

Fodd bynnag, os ydych mewn cwpl a dim ond un ohonoch sydd dros oedran Pensiwn y Wladwriaeth, bydd yn rhaid i chi wneud cais am Gredyd Cynhwysol yn lle Credyd Pensiwn nes i'r ddau ohonoch gyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth.

Os oes gennych incwm neu gynilion

Nid yw budd-daliadau sy’n eich helpu gyda’r gofal ychwanegol o fod yn sâl neu’n anabl yn destun prawf modd.  Mae’r rhain yn cynnwys Taliad Annibyniaeth Personol (PIP) a Lwfans Gweini. Mae hyn yn golygu na chânt eu heffeithio gan eich incwm a chynilion.

Mae budd-daliadau eraill fel Credyd Cynhwysol a Chredyd Pensiwn yn cael eu heffeithio gan eich incwm a chynilion – a rhai eich partner neu briod hefyd. 

Hyd yn oed os oes gennych incwm a/neu gynilion, mae’n werth gwirio’r budd-daliadau i weld beth allech fod â hawl iddo.

Budd-daliadau i ofalwyr

Os bydd ffrind neu aelod o’r teulu yn gofalu amdanoch mae cymorth ar gael iddo ef neu hi. 

Cymorth gyda symud o gwmpas – Cynlluniau Motability a Bathodyn Glas

Cynllun Motability

Ar gyfer pwy mae e?

Pobl sy’n cael elfen symudedd gyfradd uwch o Lwfans Byw i’r Anabl neu Daliad Annibyniaeth Personol. Gall y cynllun ddarparu car, cadair olwyn fodur neu sgwter. 

Mwy o wybodaeth

Sut i wneud cais

Ffoniwch Motability ar 0300 456 4566

Y Cynllun Bathodyn Glas

Ar gyfer pwy mae e?

Mae’r cynllun Bathodyn Glas yn helpu’r rhai sydd ag anawsterau symudedd difrifol, sydd yn ei chael hi’n anodd defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus i barcio’n agos i’w cyrchfan. Mae taliadau a rheolau hawl ar gyfer y cynllun Bathodyn Glas yn amrywio ledled y DU.

Sut i wneud cais

Gwnewch gais ar-lein ar wefan GOV.UK neu cysylltwch â’ch cyngor lleol.

Cymorth a chyngor am fudd-daliadau salwch ac anabledd

Mae llawer iawn o help am ddim ar gael os nad ydych yn siŵr pa fudd-daliadau rydych yn gymwys i’w cael neu os ydych angen help i wneud cais.

Os ydych yn hawlio budd-daliadau rhaid i chi egluro eich cyflwr. Fel arall, efallai na fyddwch yn cael yr holl help y mae gennych hawl iddo. 

Penodi rhywun i ymdrin â’ch cais budd-dal salwch ac anabledd ar eich rhan

Os na allwch reoli eich budd-daliadau eich hun, gall unigolyn neu sefydliad wneud hyn ar eich rhan.

Yr enw a roddir ar hyn yw penodai. Maent yn dod yn gyfrifol am ddelio â’ch budd-daliadau o’r Adran Gwaith a Phensiynau (DWP).

Os oes gennych anabledd dysgu gallwch ofyn i ‘Dosh Financial Advocacy’ am gymorth gyda’ch budd-daliadau fel eich eiriolwr a phenodai.

Mae’n sefydliad di-elw, a hefyd yn cynnig cyfres o ffeithlenni ar gyfer gofalwyr teuluol ar reoli arian. 

Help gyda chostau iechyd GIG

Mae presgripsiynau am ddim yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon, waeth beth yw’ch oed ac amgylchiadau.

Os ydych yn byw yn Lloegr ac yn cael rhai budd-daliadau penodol neu rydych ar incwm isel, efallai y gallwch gael cymorth gyda chostau iechyd.

Mae’r rhain yn cynnwys:

  • costau deintyddol
  • cost gofal llygaid
  • presgripsiynau’r GIG
  • cael cymorth gyda chostau teithio i apwyntiadau ysbyty.
Oedd y wybodaeth yma yn ddefnyddiol?
Diolch am eich adborth.
Rydym bob amser yn ceisio gwella ein gwefan a gwasanaethau, ac mae eich adborth yn ein helpu i ddeall sut rydym yn gwneud.
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Siaradwch â ni yn fyw am...
Siaradwch â ni yn fyw am...
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio…
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio…
0800 756 1012* Oriau
  • Llun – Gwener:9.00am – 5.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau bancWedi cau

* Mae galwadau am ddim. Rydym wedi ymrwymo i ddarparu gwasanaeth o safon i chi, felly gellir recordio neu fonitro galwadau at ddibenion hyfforddiant ac i’n helpu i ddatblygu ein gwasanaethau.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio’r ffôn
0800 138 7777* Oriau
  • Llun – Gwener:8.00am – 6.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau bancWedi cau

* Mae galwadau am ddim. Rydym wedi ymrwymo i ddarparu gwasanaeth o safon i chi, felly gellir recordio neu fonitro galwadau at ddibenion hyfforddiant ac i’n helpu i ddatblygu ein gwasanaethau.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio gwesgwrs
Oriau
  • Llun – Gwener:9.00am – 6.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau banc:Wedi cau
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio gwesgwrs
Oriau
  • Llun – Gwener:8.00am – 6.00pm
  • Sadwrn:8.00am – 3.00pm
  • Sul a gwyliau banc:Wedi cau
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio ein ffurflen we

Ein nod yw ymateb o fewn 5 diwrnod gwaith.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio ein ffurflen we

Ein nod yw ymateb o fewn 2 diwrnod gwaith.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio WhatsApp
+44 77 0134 2744

Lawrlwythwch: WhatsApp

Am help i ddatrys eich dyledion, cwestiynau credyd neu ganllaw pensiynau. Am bopeth arall, cysylltwch â ni trwy Wesgwrs neu dros y Ffôn.