Budd-daliadau y gallwch eu hawlio fel gofalwr

Os ydych yn ofalwr, mae cymorth ariannol ar gael i chi. Darganfyddwch beth sydd ar gael a sut i wneud cais am yr hyn mae gennych hawl iddo.

Lwfans Gofalwr

arrow icon

Yn 2021–2022, mae Lwfans Gofalwr yn £67.60 yr wythnos.

Efallai gallech ei hawlio os:

  • rydych yn treulio o leiaf 35 awr yr wythnos yn gofalu am rhywun
  • rydych yn 16 oed neu drosodd
  • nad ydych mewn addysg llawn amser neu yn astudio am 21 awr neu fwy’r wythnos.
  • rydych yn ennill £128 (2021–22) yr wythnos neu lai (ar ôl treth, Yswiriant Gwladol a threuliau).

Mae hynny’n £6,656 y  flwyddyn.

Mae rhaid i’r person rydych yn gofalu amdanynt fod yn cael budd-dal oherwydd eu salwch neu anabledd. Er enghraifft:

  • Lwfans Gweini
  • Lwfans Byw i’r Anabl (y gyfradd canol neu uwch o’r elfen gofal)
  • Taliad Annibyniaeth Personol (y naill gyfradd neu’r llall o’r elfen bywyd bob dydd)
  • Taliad Annibyniaeth y Lluoedd Arfog.

Mae Lwfans Gofalwr yn drethadwy. Ond dim ond os oes gennych ffynonellau incwm trethadwy eraill y bydd yn rhaid i chi dalu treth. Er enghraifft, pensiynau galwedigaethol neu bersonol neu enillion rhan amser. Ac os bydd cyfanswm yr incwm hwn yn mynd â chi dros y trothwy ar gyfer talu treth – £12,570 y flwyddyn yn 2021–2022. Mae Lwfans Gofalwr ar ei ben ei hun yn is na’r trothwy hwn ar hyn o bryd.

Sut mae Lwfans Gofalwr yn effeithio budd-daliadau eraill?

Gall Lwfans Gofalwr hefyd effeithio ar fudd-daliadau y gallech fod yn eu cael yn barod – felly gallech gael eich talu llai mewn budd-dal arall.

Caiff ei gyfrif fel incwm os ydych yn cael Credyd Cynhwysol. Ond gallech fod yn gymwys am Gredyd Cynhwysol ychwanegol oherwydd eich bod yn ofalwr.

Gallai hefyd effeithio budd-daliadau’r person rydych yn gofalu amdanynt. Er enghraifft os ydynt yn cael Premiwm Anabledd Difrifol – gallai hyn stopio os ydych yn gwneud cais am Lwfans Gofalwr.

Gwneud yn siwr bod eich enillion yn aros o dan y trothwy

Os yw eich cyflog mynd adref yn fwy na £128 (2021–22) ar ôl didyniadau, nid ydych yn gymwys am Lwfans Gofalwr.

Bellach mae Cyllid a Thollau EM yn rhoi gwybodaeth gyfoes am enillion i’r Adran Gwaith a Phensiynau (DWP).

Os ydych yn ennill mwy na hyn mewn unrhyw wythnos benodol, mae’n bwysig eich bod yn dweud wrth DWP. Os na wnewch hynny, gofynnir i chi ad-dalu’r swm a or-dalwyd i chi.

Os yw’ch enillion yn amrywio o wythnos i wythnos, mae’n bwysig rhoi gwybod i’r DWP. Mae hyn fel gallant gyfartaleddu’ch enillion fel eich bod yn aros o dan y trothwy.

arrow icon
arrow icon

Ni allwch gael Lwfans Gofalwr fel arfer os ydych eisoes yn hawlio Pensiwn y Wladwriaeth neu fudd-daliadau penodol sydd yn lle incwm. Er enghraifft fel Lwfans Cyflogaeth a Chymorth Dull Newydd.

Fodd bynnag, mae’n werth gwneud cais o hyd, er na fyddwch yn cael y budd-dal. Os ydych yn gymwys ym mhob ffordd arall, efallai y bydd gennych hawl i incwm ychwanegol ar fudd-daliadau eraill rydych yn eu cael. Gelwir hyn yn ‘hawl gwaelodol’ i Lwfans Gofalwr.

Bydd eich Canolfan Byd Gwaith – neu’ch Jobs and Benefits Office yng Ngogledd Iwerddon – yn gallu dweud wrthych pa fudd-daliadau i wneud cais amdanynt. Neu gallwch gysylltu â’ch Cyngor Ar Bopeth lleol.

arrow icon

Mae rhagor o wybodaeth am Lwfans Gofalwr ar y gwefannau hyn:

  • darganfyddwch fwy am Lwfans Gofalwr ar wefan GOV.UK
  • gwyliwch fideo a dewch o hyd i enghreifftiau o sut mae Lwfans Gofalwr yn gweithio ar wefan Carers UK
  • ceisiwch y gyfrifiannell budd-daliadau ar wefan Turn2Us

Gogledd Iwerddon

arrow icon

Yr Alban

Os ydych yn byw yn yr Alban ac yn cael Lwfans Gofalwr, byddwch hefyd yn cael taliad atodol o £462.80 y flwyddyn (2021-22). Caiff ei dalu fel dau daliad o £231.40.

Ni fyddwch yn cael Atodiad Lwfans Gofalwr os oes gennych hawl gwaelodol i Lwfans Gofalwr. Ni fydd Atodiad Lwfans Gofalwr yn effeithio eich budd-daliadau eraill neu credydau treth.

arrow icon

Credyd Gofalwr

Mae Credyd Gofalwr yn gredyd Yswiriant Gwladol sy’n llenwi’r bylchau yn eich cofnod Yswiriant Gwladol.

Mae’n helpu tuag at eich Pensiwn y Wladwriaeth tra nad ydych yn gwneud unrhyw gyfraniadau eich hun oherwydd eich rôl ofalu.

Efallai y gallwch gael Credyd Gofalwr:

  • os ydych yn 16 oed neu’n hŷn
  • os nad ydych eto’n cael Pensiwn y Wladwriaeth
  • os nad ydych yn gymwys am Lwfans Gofalwr
  • rydych treulio o leiaf 20 awr yr wythnos yn gofalu am rywun
  • mae’r person rydych yn gofalu amdanynt yn cael budd-dal oherwydd eu salwch neu anabledd. Er enghraifft:
    • Lwfans Gweini – y gyfradd canol neu uwch o’r elfen gofal
    • Lwfans Byw i’r Anabl
    • Taliad Annibyniaeth Personol (PIP) – y naill gyfradd neu’r llall o’r elfen bywyd bob dydd
    • Taliad Annibyniaeth y Lluoedd Arfog.

Os nad yw’r person rydych yn gofalu amdanynt yn cael un o’r budd-daliadau hyn yna efallai y byddwch yn dal i allu gwneud cais trwy lenwi ‘Tystysgrif Gofal’.

Cymru, Lloegr, a’r Alban

arrow icon

Gogledd Iwerddon

arrow icon

Premiwm Gofalwr

Efallai y bydd gennych hawl i gael Premiwm Gofalwr ychwanegol os ydych eisoes yn cael:

  • Cymhorthdal Incwm
  • Credyd Cynhwysol – a elwir yr ‘elfen gofal’
  • Budd-dal Tai
  • Cymorth gyda Treth Cyngor – Rhyddhad ar Drethi yng Ngogledd Iwerddon
  • Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm
  • Credyd Pensiwn – a elwir yr ‘ychwanegiad gofalwr’.

Gofynnwch am y Premiwm Gofalwr yn eich Canolfan Byd Gwaith leol neu Jobs and Benefits Office. Fodd bynnag, os ydych yn gymwys, fel arfer bydd y taliad yn cael ei ychwanegu’n awtomatig. 

Credyd Pensiwn

Mae hwn yn fudd-dal y gallwch ei gael os ydych wedi cyrraedd eich oedran Pensiwn y Wladwriaeth. Mae wedi’i gynllunio i ychwanegu at eich incwm mewn ymddeoliad. Mae’n cynnwys dwy ran:

  • Credyd Gwarantiedig
  • Credyd Cynilion.

Nid yw un o bob tri o bobl sydd â hawl i Gredyd Pensiwn yn gwneud cais amdano. Os ydych yn un o’r rhain, rydych yn colli allan ar gannoedd o bunnoedd y flwyddyn.

arrow icon

Cymorth lles lleol

Os bydd gennych angen ariannol annisgwyl neu frys, efallai y gallwch gael help lleol. Gelwir hyn yn gymorth lles lleol.

Lloegr

Cysylltwch â’ch cyngor lleol i ddysgu rhagor am ba help y gallent ei ddarparu. 

arrow icon

Yr Alban

arrow icon

Cymru

arrow icon

Gogledd Iwerddon

arrow icon

Budd-daliadau eraill efallai y gallech wneud cais amdanynt

Fel gofalwr, mae budd-daliadau a chymorth arall y gallech fod yn gymwys amdanynt.

Gall cael Lwfans Gofalwr effeithio ar faint y byddwch yn ei gael o’r budd-daliadau hyn.

Credyd Cynhwysol

Mae Credyd Cynhwysol yn disodli’r budd-daliadau hyn:

  • Credyd Treth Gwaith
  • Credyd Treth Plant
  • Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm
  • Budd-dal Tai
  • Cymhorthdal Incwm.

Os ydych yn gwneud cais newydd am fudd-daliadau prawf modd, mae’n debygol y bydd rhaid i chi wneud cais am Gredyd Cynhwysol.

Os ydych eisoes yn cael unrhyw un o’r budd-daliadau hyn, byddant yn dod i ben pan fyddwch yn gwneud cais am Gredyd Cynhwysol.

Os ydych eisiau gwybod mwy am sut y bydd hyn yn effeithio ar eich incwm, cysylltwch â gwasanaeth Help i Hawlio Cyngor ar Bopeth cyn i chi wneud cais am Gredyd Cynhwysol.

arrow icon

Os ydych yn gofalu am berson ag anabledd difrifol am o leiaf 35 awr yr wythnos, efallai y byddwch yn gymwys i gael yr elfen gofalwr o Gredyd Cynhwysol.

arrow icon

Gwasanaeth Help i Hawlio Cyngor ar Bopeth

Mae gwasanaeth Help i Hawlio Cyngor ar Bopeth am ddim ac yn gyfrinachol. Gallant eich helpu i:

  • gwirio a oes gennych hawl i Gredyd Cynhwysol
  • casglu eich gwaith papur a dogfennau pwysig ynghyd i gyflymu’ch cais
  • cwblhau’ch cais ar-lein.

Cymru a Lloegr

arrow icon

Yr Alban

Gogledd Iwerddon

arrow icon

Os nad ydych eto ar Gredyd Cynhwysol

Os ydych yn cael unrhyw rai o’r budd-daliadau sy’n cael eu disodli gan Gredyd Cynhwysol, byddwch chi’n parhau i’w cael nes:

  • mae rhaid i chi wneud cais newydd oherwydd newid mewn amgylchiadau
  • mae DWP yn gofyn i chi ddechrau hawlio Credyd Cynhwysol.

Gall newid mewn amgylchiadau gynnwys digwyddiadau fel cychwyn swydd newydd, cael plentyn a dechrau neu stopio bod yn ofalwr.

arrow icon

Cymorth gyda chostau tai

Os ydych yn rhentu, gallech gael help gyda’ch costau tai trwy elfen Costau Tai Credyd Cynhwysol (neu Fudd-dal Tai os ydych dros Oedran Pensiwn y Wladwriaeth).

Os ydych yn berchennog cartref, gallwch gael help gyda’ch taliadau llog morgais trwy Gymorth ar gyfer Llog ar Forgais (SMI). Mae hyn yn cael ei gynnig fel benthyciad i’w ad-dalu.

arrow icon

Help arall os ydych ar incwm isel

Gallai fod gennych hawl i gael help ariannol gyda’ch:

  • tanwydd
  • costau iechyd
  • Treth Cyngor
  • gwasanaethau trwsio cartrefi.
arrow icon
arrow icon

Cynlluniau a hawliau eraill

Cynllun Motability

Os ydych yn gofalu am rywun sydd yn cael trafferth symud, gallent fod yn gymwys i gael cefnogaeth gan y cynllun Motability. Gall hyn helpu i ddarparu car, cadair olwyn, neu sgwter trydanol.

arrow icon

Parcio bathodyn glas

Mae trwyddedau parcio bathodyn glas yn caniatáu i yrwyr sydd â theithwyr gyda phroblemau symudedd barcio mewn lleoedd mwy cyfleus, fel mannau parcio i’r anabl.

Gallwch barcio ar linellau sengl neu ddwbl am hyd at dair awr hefyd.

arrow icon

Cerdyn Rheilffordd i’r Anabl

Mae’r Cerdyn Rheilffordd i’r Anabl yn caniatáu i ddeilydd y cerdyn a’r gofalwr neu gydymaith gael traean oddi ar gost pris y rhan fwyaf o docynnau trên oedolion ar rwydwaith Network Rail.

Mae’n costio £20 y flwyddyn neu £54 am gerdyn tair blynedd. Gallwch brynu un mewn unrhyw swyddfa docynnau sydd â staff neu ar-lein. 

arrow icon

Cerdyn Cymdeithas Arddangoswyr Sinema

Mae’r cerdyn hwn yn rhoi caniatâd i chi gael un tocyn am ddim pan fyddwch yn mynd â’r person rydych yn gofalu amdanynt i’r sinema. Mae’r holl sinemâu cenedlaethol yn ei dderbyn. Gallwch wneud cais am y cerdyn ar-lein.

Gostyngiadau eraill

Mae nifer fawr o gynigion am ddim neu ostyngol ar gael i ofalwyr mewn amgueddfeydd, canolfannau hamdden a safleoedd yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol ledled y wlad.

Nid ydynt bob amser yn cael eu hysbysebu – felly gofynnwch pan fyddwch yn prynu tocynnau.

Mae nifer o awdurdodau lleol yn cynnig gostyngiadau siopa, hamdden ac eraill i ofalwyr. Holwch eich awdurdod lleol i weld pa gefnogaeth ychwanegol sydd ar gael.

Ble i gael cymorth a chyngor am fudd-daliadau

Gall gwneud cais am fudd-daliadau gofalwr fod yn gymhleth. Felly gwnewch yn siwr eich bod yn cael yr hawliau cywir.

arrow icon
Oedd y wybodaeth yma yn ddefnyddiol?
Diolch am eich adborth.
Rydym bob amser yn ceisio gwella ein gwefan a gwasanaethau, ac mae eich adborth yn ein helpu i ddeall sut rydym yn gwneud.
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Chwilio amdanom? Rydym nawr yn HelpwrArian

HelpwrArian yw’r ffordd newydd a chlir i gael help di-duedd am ddim ar gyfer eich holl ddewisiadau arian a phensiwn. Beth bynnag yw eich amgylchiadau neu gynlluniau, symudwch ymlaen gyda HelpwrArian.

Parhau i’r wefan
Siaradwch â ni yn fyw am...
Siaradwch â ni yn fyw am...
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio…
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio…
0800 756 1012* Oriau
  • Llun – Gwener:9.00am – 5.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau bancWedi cau

* Mae galwadau am ddim. Rydym wedi ymrwymo i ddarparu gwasanaeth o safon i chi, felly gellir recordio neu fonitro galwadau at ddibenion hyfforddiant ac i’n helpu i ddatblygu ein gwasanaethau.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio’r ffôn
0800 138 7777* Oriau
  • Llun – Gwener:8.00am – 6.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau bancWedi cau

* Mae galwadau am ddim. Rydym wedi ymrwymo i ddarparu gwasanaeth o safon i chi, felly gellir recordio neu fonitro galwadau at ddibenion hyfforddiant ac i’n helpu i ddatblygu ein gwasanaethau.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio gwesgwrs
Oriau
  • Llun – Gwener:9.00am – 6.00pm
  • Sadwrn, Sul a gwyliau banc:Wedi cau
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio gwesgwrs
Oriau
  • Llun – Gwener:8.00am – 6.00pm
  • Sadwrn:8.00am – 3.00pm
  • Sul a gwyliau banc:Wedi cau
Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad pensiwn drwy ddefnyddio ein ffurflen we

Ein nod yw ymateb o fewn 5 diwrnod gwaith.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio ein ffurflen we

Ein nod yw ymateb o fewn 2 diwrnod gwaith.

Siaradwch â ni yn fyw am arweiniad ariannol drwy ddefnyddio WhatsApp
+44 77 0134 2744

Lawrlwythwch: WhatsApp

Am help i ddatrys eich dyledion neu gwestiynau credyd. Am bopeth arall cysylltwch â ni trwy Wegswrs neu dros y ffôn.